Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Dárigerdiń aıtýynsha, allergııalyq aýrý – bul aǵzanyń allergııalyq reaksııasynyń syrtqy kórinisteriniń jıyntyǵy. Eń jıi kezdesetin allergııalyq aýrýlarǵa allergııalyq rınıt (rınokonıýnktıvıt, shóp bezgegi), bronh demikpesi, atopııalyq dermatıt, allergııalyq baılanys dermatıti, esekjem jáne Kvınke isinýi, anafılaksııa, allergııalyq vaskýlıt jatady. Alǵashqy belgileri – atopııalyq dermatıt jáne tamaq allergııasy. Olardyń qatty órshýi alǵashqy eki jasqa tap bolady. Ári qaraı shamamen 3-4 jasta aero-allergenderge sezimtaldyq damıdy. Bul ýaqyt allergııanyń tynys alý kórinisteriniń qosylýymen sáıkes keledi: bronh demikpesi, allergııalyq rınıt paıda bolady. Aero-allergenderge sezimtaldyq dárejesi mektep jasyna deıin arta beredi, 5 jasqa deıin turmystyq allergenderge sensıbılızasııa, ıaǵnı tym joǵary sezimtaldyq qosylýy múmkin. Alaıda barlyq balada atopııalyq úzdiksiz marsh tolyǵymen júzege asyrylmaıdy, ony kez kelgen kezeńde toqtatýǵa bolady. Aýrýdyń erte kezeńinde sebep-saldarlyq allergenderdi anyqtaý kerek.
– Allergen – bul ımmýndyq júıe tanıtyn jáne qaıta baılanysqan kezde óz tinderine zaqym keltiretin artyq ımmýndyq reaksııany, ıaǵnı allergııalyq reaksııany týdyratyn zat. Shyǵý tegi boıynsha allergender qarapaıym hımııalyq zattar, turmystyq, sańyraýqulaqtyq, dárilik, taǵamdyq, mıkrobtyq, sondaı-aq janýar nemese ósimdik tektes bolýy múmkin. Aǵza ıngalıasııalyq (ıngalıasııalyq aýa arqyly), janasý, tamaqpen nemese ıneksııalyq jolmen keletin allergendermen baılanysady. Eń aýyr allergııalyq aýrýlar – anafılaksııa, aýyr esekjem jáne Kvınke isinýi, sondaı-aq bronh demikpesi túrindegi ótkir aýrýlar, – dedi E.Kovzel.
Bul rette maman ár aýrýdyń sıpatyna bólek toqtalyp ótti. Onyń aıtýynsha, bronh demikpesi – tynys alý joldarynyń sozylmaly allergııalyq qabynýy. Aýrýdyń alǵashqy belgileri JRVI-de uzaqqa sozylǵan jótel túrinde nemese allergenmen baılanysta ońaı baıqalmaıdy. Aýrý tolqyndy túrde órshý men remıssııanyń aýysýymen júredi. Demikpeniń jeńil túrinde tunshyǵý, aýa jetpeý belgileri aptasyna 2 retten jıi bolmaıdy, qalǵan ýaqytta adamda aýrýdyń belgileri bolmaıdy. Degenmen kún saıyn ártúrli aýyrlyqtaǵy shabýyldar qaıtalanǵan kezde uzaǵyraq órshýi múmkin. Aýyr jaǵdaılarda bronhtyń bitelýin birneshe kún, tipti apta ishinde joıý múmkin emes. Bul jaǵdaı astmatıkalyq kúı dep atalady.
Anafılaksııa, anafılaktıkalyq shok – bul allergenmen qaıta baılanysqannan keıin birneshe sekýndtan nemese mınýttan keıin (2 saǵatqa deıin) damıtyn deneniń joǵary sezimtaldyǵynyń jedel reaksııasy. Anafılaktıkalyq shok óte tez damıdy jáne 10-20% jaǵdaıda ólimge ákelýi múmkin. Bul jaǵdaıda sezimtal adamnyń denesine engen allergenniń dozasy (osy allergenge sezimtal) shoktyń damýynda sheshýshi ról atqarmaıdy. Anafılaksııanyń alǵashqy kórinisteri antıgen aǵzaǵa enetin aımaqta allergııalyq reaksııa (isiný, qyzarý, qyshý) bolýy múmkin. Alaıda ártúrli organ men júıeniń jumystary tez buzylady.
Allergııalyq rınıt – allergııanyń jeńil kórinisteriniń biri. Onyń negizgi belgisi murynnan shyryshty sý aǵý, sonymen birge túshkirý, murynnyń bitelýi de bolýy múmkin. Kózdiń belgileri qosylǵan jaǵdaıda kózdiń sýlanýy, qyshýy jáne qyzarýy (konıýnktıvıt) múmkin, bul jaǵdaı qazirdiń ózinde rınokonıýnktıvıt dep atalady. Allergııalyq rınıttiń basqa ataýlary da bar – shóp bezgegi, pollınoz, olar allergııalyq rınıttiń maýsymdyq túrine kóbirek jatady. Sonymen qatar adamda rınıt belgileri jyldyń belgili bir ýaqytynda ǵana paıda bolady. Bul osy ýaqytta gúldeıtin ósimdikterdiń tozańyna sezimtaldyqpen baılanysty. Sondaı-aq jyl boıy turaqty júretin rınıt bar, ol kóbinese turmystyq allergenderge (jún, úı keneleri jáne t.b.) sezimtaldyqtan týady.
– Allergııalyq aýrýlardy emdeý belgili bir aýrýǵa baılanysty. Biraq sebep-saldarlyq allergendi anyqtaý jáne ony joıý nemese onymen baılanysyn azaıtý úshin aldyn alý sharalary emdeýdiń birinshi kezeńi bolyp sanalady. Eger bul oryndalmasa, naýqastyń jaǵdaıyn tolyq baqylaý múmkin bolmaıdy. Medısınalyq terapııany dáriger aýrýǵa, naýqastyń aǵymynyń aýyrlyǵyna jáne jasyna baılanysty taǵaıyndaıdy. Farmasevtıkalyq naryqta kóptegen dári-dármek bar, biraq olardy dáriger tańdaýy kerek. Allergııany patogenetıkalyq emdeýdiń bir ádisi – allergenge tán ımmýnoterapııa, bul uzaq áser etedi. Bul ádis allergenge áser etkende ımmýnologııalyq tózimdilikti (jaýapsyzdyqty) sebep-saldarlyq allergendi uzaq jáne uzaq ýaqyt (3-5 jyl) júrgizý arqyly damytýǵa negizdelgen. Bul emdeý ádisin taǵaıyndaý týraly máseleni tek allergolog-ımmýnolog sheshedi jáne ony mamandandyrylǵan kabınette júrgizedi, dedi spıker.
