Osyndaıda atam qazaq «aýrý – astan» dep beker aıtpaǵan ǵoı. Al durys tamaqtaný rejimi degenimiz – asta bolatyn barlyq mıkroazǵalardy, paıdaly elementterdi boıǵa sińirý. Osy oraıda aǵzaǵa eń qajetti, óte mańyzdy sanalatyn vıtamınderdiń ishinen V12 dárýmeni týraly keńirek áńgime qozǵasaq deımin.
Jalpy, V12 dárýmen ne úshin kerek, qyzmeti qandaı, azǵada onyń jetispeýshiligine ne áser etedi, ony qalaı bilýge bolady jáne dárýmendi qabyldaýdyń qolaıly ýaqyty qaısy? Bizdi qyzyqtyrǵan osy saýaldardyń jaýabyn Shymkent qalalyq №2 aýrýhananyń terapevti, bilikti maman Ahmet Saýranbaıulynan bilgen edik.
Dárigerdiń aıtýynsha, kobalamın degen atpen de belgili V12 dárýmeniniń jetispeýshiligi aǵza qajetti mólsherde qabyldamaǵan jaǵdaıda týyndaıdy. Bul dárýmen birinshi kezekte aǵzanyń durys jumys isteýi úshin kerek. Eger bul mıkroelementke tapshylyq týyndasa, onda ol denede, júıke júıesinde túrli keselderdiń paıda bolýyna ákelýi múmkin. Táni buzylǵan adamnyń jany da kúızeliske túsedi. V12 dárýmeni negizinen kúndelikti tutynatyn taǵamdar arqyly aǵzaǵa barady. Onyń negizgi qyzmetine toqtalsaq, dárýmen júıke júıesi men qannyń kletkalaryn saý kúıinde ustap turýǵa kómektesedi, sonymen birge barlyq kletkadaǵy gendik aqparatqa jaýap beretin nýkleın qyshqyldarynyń túzilisine atsalysady. О́kinishke qaraı, adam aǵzasy V12 dárýmenin ózdiginen óndirmeıdi. Sondyqtan quramynda osy dárýmenge baı taǵamdar men sýsyndardy paıdalanýymyz kerek. О́z kezeginde ol tórt túlik maldyń etinde, súti men qus jumyrtqasynda kóp bolady. Budan ózge ony ádeıi ashytylǵan nan ónimderine paıdaly qospa retinde qosady. Eresek adam kúndelikti 2,4 mıkrogramm mólsherinde V12 dárýmenin qabyldaý qajet. Áıelder men júkti analarǵa qajettilik odan anaǵurlym kópteý bolsa, balalarǵa jasyna qaraı onyń mólsheri ártúrli bolyp keledi. Bul dárýmen búkil aǵzaǵa ottegini tasymaldaıtyn qannyń qyzyl túıirshikti kletkalaryn qalyptastyrýǵa qatysady jáne adam ımmýnıtetin qalypty jaǵdaıda saqtap turatyndyqtan, onyń densaýlyq úshin mańyzy óte joǵary.
Biz tutynatyn taǵam arqyly V12 dárýmeni aǵzada sińirilý úshin úsh jaǵdaı oryn alý kerek. Birinshiden, jelingen taǵam ishke barǵan soń asqazan sóli – gıdrohlorıdtiń áserinen astyń quramynan bólinip shyǵady. Sosyn asqazan óndiretin arnaıy proteınmen aralasyp, as qorytý júıesi arqyly boıǵa taraıdy. Bul rette asqazan dárýmenniń aǵzada ydyraýyna ishki qozǵaýshy kúsh esebinde úlken ról oınaıdy. Keıbir adamdar qanazdyqtyń, ıaǵnı anemııanyń kúrdeli túrimen aýyrady. Oǵan sebep – eń aldymen sol asqazannyń dárýmendi bólip alýshy qyzmetin durys atqarmaýy. Sonyń saldarynan V12 dárýmeni aǵzaǵa durys sińbeı, nátıjesinde tapshylyq týyndaıdy.
«Shynymen de anemııanyń paıda bolýyna túrtki bolatyn – eń birinshi V12 dárýmeniniń jetispeýshiligi. Qanazdyq negizinen qyzyl túıirshikti kletkalardyń azdyǵynan týyndaıdy. Al ol kletkalardyń óndirisi V12 dárýmeninsiz múmkin emes. Onyń tapshylyǵy basqa da aýrýlarǵa ushyratady. Ásirese, adamnyń júıke júıesi qatty zardap shegedi. Ýaqyt óte kele onyń janama áseri kúsheıe túsýi de yqtımal. Negizgi belgilerge, máselen, sharshaý, álsizdik, júrek aıný, qusý, ish ótý, salmaq tastaý, aýyz qýysynyń qabynýy, deneniń sarǵaıýy, qol-aıaqtyń uıýy, este saqtaý qabiletiniń buzylýy, júristiń nasharlaýy, ókpeniń syǵylýy, jaısyzdyq pen ýaıymshyldyq jatady. О́z kezeginde V12 dárýmenine baı taǵamdardy nemese onyń qospasymen daıyndalǵan ónimderdi turaqty paıdalanbaıtyn adamdar osy mıkroelementtiń tapshylyǵyna tap bolady. Sonymen birge asqazannyń túrli aýrýlary da dárýmenniń jetispeýshiligine sebepker bolyp keledi. Ásirese, asqazan sóli gıdrohlorıd qyshqylynyń tómendigi – V12 dárýmeniniń aǵzaǵa sińýine basty kedergi. Sondaı-aq Kron jáne basqa da as qorytý júıesindegi keselder dárýmenniń kádege jaraýyna tosqaýyl bop jatady. Buǵan qosa aryqtaý úshin operasııa jolymen asqazanyn kishireıtken adamdarda da bul dárýmenge muqtajdyq artady», dedi Ahmet Saýranbaıuly.
Kóp jaǵdaıda bul mıkroelement tapshylyǵy V12 dárýmeniniń jasandy nusqasy – sıanokobalamın preparaty arqyly emdeledi. Atalǵan shıpalyq ónimdi naýqas boıyndaǵy dárýmen mólsheri qalpyna kelgenshe nemese ómir boıyna ishýi múmkin. Onyń tabletka, ıne nemese tamyzǵy túrindegi nusqalary bar. Eger aýrýdyń aldyn almasa dárýmen tapshylyǵy júıke júıesindegi kúrdeli aýrýlarǵa, sal bolyp qalýǵa, aqyl-estiń joǵalýyna, erkektik qabilettiń tómendeýine, aýyr streske, ishek jáne nesep joldarynyń buzylystaryna, emosıanaldyq turǵydan minez-qulyqtyń nasharlaýyna ákelýi ǵajap emes. Tipti keı jaǵdaıda dárýmen tapshylyǵy týyndatqan aýyr keselderdiń saldarynan adam ábden qaljyrap, aqyry qaıǵyǵa ulastyrýy yqtımal.
Endeshe, emdik preparattardy qaı kezde paıdalanǵan jón. Dáriger ony tańerteń ashqarynǵa sýmen birge ishken durys degen keńes beredi. О́ıtkeni ol aǵzaǵa sýmen aralasyp sińetin dárýmender qataryna kiredi eken. Sondaı-aq preparatty tańerteń qabyldaýdyń paıdasy – adam kúndiz belsendi júrip, esesine túngi uıqysy da tynysh bolady.
ShYMKENT
