Vırýs sóıleskende, jótelgende, túshkirgende aýrý adamnyń silekeıimen aýa tamshylary arqyly syrtqy ortaǵa taraıdy. Tórtinshi kúni kózi bórtip aýyryp júrgen adam ınfeksııany taratýshy bolyp sanalady. Besinshi kúnnen bastap vırýs adamǵa juqpaıdy. Dertten saýyqqan adamda ómir boıy qyzylshaǵa qarsy ımmýnıtet saqtalady. Kezinde qyzylshamen aýyrǵan áıelden týǵan bala úsh aıǵa deıin bul aýrýǵa shaldyqpaıdy, óıtkeni onyń boıynda anasynan berilgen vırýstan qorǵaıtyn aýrýǵa qarsy deneler ýaqytsha saqtalady. Qyzylshamen aýyrmaǵan jáne oǵan qarsy vaksına egilmegen adamda kez kelgen jasta vırýsty juqtyryp alýy múmkin.
Aýrýdyń negizgi belgileri:
- álsizdik;
- dene qyzýynyń kóterilýi;
- qabaqtyń isinýi;
- bas aýrýy;
- uıqysyzdyq;
- jalpy mazasyzdyq;
- tamaqqa tábeti bolmaý;
- shyryshty sekresııasy bar kúshti rınıt;
- qurǵaq jótel;
- konıýktıvıt;
- 3-8 kún ishinde deneniń bórtýi.
Aýrý belgileri baıqalsa, saý adamdarǵa juqtyrmas úshin qarym-qatynasty dereý toqtatý kerek. Mundaıda birden emhanaǵa baryp, zerthanalyq synamalaryn alǵannan keıin dıagnozdy ınfeksıonıst-dárigerler qoıady. Aýrý adam qan jáne zár tapsyrady. Dárigerdiń joldamasymen taǵy da qajetti analızderdi tapsyrýy yqtımal. Dárigerler aýrýmen qarym-qatynasta bolǵan adamdaryń bárin 21 kún boıy tekseredi.
Vaksına almaǵan 5 jasqa deıingi balalar men 20 jastan asqandar jıi aýyrady.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetinshe, 2022 jyly álemde 155 myńnan astam adam qyzylsha juqtyrǵan. Bıyl bul dert Qyrǵyzstan, Reseı, Ýkraına elderinde jıi tirkele bastady. Qazaqstanda sońǵy jyldary qyzylshamen aýyratyndar sany azaıdy, tipti, keı jyldary eshqandaı juqtyrý deregi tirkelmedi. Alaıda taıaýda ǵana Túrkııadan Aqtóbege ushyp kelgen alty jasar baladan qyzylsha vırýsy anyqtaldy. Sondyqtan epıdemologtar bul vırýstyq ınfeksııanyń qaýipti ekenin eskertedi. Kardıohırýrg Myńjylqy Berdiqoja bolsa vaksına - qyzylshadan saqtanýdyń jalǵyz amaly deıdi.
