OSK tóraǵasy Nurlan Ábdirovtiń tóraǵalyǵymen ótken jıynda budan bólek, «Elektrondyq úkimet» portalynda azamattardy tirkeý orny jáne saılaý ýchaskeleriniń mekenjaılary boıynsha azamattardy tirkeý týraly málimetterdi tekserý onlaın-servısin iske asyrý, shet memleketter men halyqaralyq uıymdardyń baıqaýshylaryn akkredıtteý máselesi qarastyryldy. Sondaı-aq jekelegen saılaý ýchaskelerinde daýys berýdiń bastalýy men aıaqtalýynyń ózge ýaqytyn belgileý jaıy qozǵaldy.
Otyrysqa oblystar, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń tóraǵalary men músheleri jáne osy óńirlerdiń ákimderi apparattarynyń basshylary onlaın qatysty. Buǵan qosa jıynǵa saıası partııalardyń, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi, Bas prokýratýranyń, ishki ister, qarjy, sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrlikteriniń jaýapty laýazymdy adamdary jáne «Habar» agenttiginiń basshylyǵy shaqyryldy. Sonymen qatar EQYU DIAQB saılaýdy baıqaý mıssııasynyń jáne TMD baıqaýshylar mıssııasynyń ókilderi qatysty. Basqosýdyń beınebaıany sýrdoaýdarma arqyly ınternet-resýrs jáne Youtube arnasy arqyly taratyldy.
Jıynda baıandama jasaǵan OSK múshesi Anastasııa Shegorsova teledebat barysynda qatysýshylar ózderiniń saılaý baǵdarlamasymen sóz sóıleýge, qarsylastaryna suraqtar qoıýǵa, saılaýshylardyń suraqtaryna jaýap berýge, sondaı-aq saılaýshylarǵa úndeý jasaýǵa múmkindik alatynyn aıtty.
– Reglamentte qatysýshylarǵa qoıylatyn jalpy talaptar, sóz sóıleý kezektiligi, pikirsaıys ótkizý tili men uzaqtyǵy belgilenedi. Ortalyq saılaý komıssııasynyń qaýlysymen pikirsaıysty ótkizý reglamenti kelisilip, kandıdatýralaryn saıası partııalar usynǵan teledebatqa qatysýshylardyń quramy bekitildi. Oǵan «Amanat» saıası partııasynan Erlan Qoshanov, «Aýyl» Halyqtyq-demokratııalyq patrıottyq partııasynan Jıgýlı Daırabaev, «Respublica» partııasynan Aıdarbek Qojanazarov, Qazaqstan Halyq partııasynan Ermuhamet Ertisbaev, Qazaqstannyń «Baıtaq» jasyldar partııasynan Azamathan Ámirtaev, «Aq jol» Qazaqstan demokratııalyq partııasynan Azat Perýashev, JSDP partııasynan Nurlan Áýesbaev qatysady dep bekitildi, – dedi A.Shegorsova.
Sondaı-aq Ortsaılaýkom hatshysy Muhtar Erman halyqaralyq baıqaý ınstıtýty ashylǵannan beri 16 shet memleket pen 4 halyqaralyq uıymnan 165 baıqaýshy akkredıttelgenin habarlady.
– Búginde akkredıtteýge 23 shet memleket pen 6 halyqaralyq uıymnan 157 baıqaýshy kandıdatýralary usynyldy: Ázerbaıjan, Armenııa, Ulybrıtanııa, Germanııa, Grýzııa, Irak, Ispanııa, Italııa, Norvegııa, Reseı, Rýmynııa, Serbııa, Slovakııadan – 1; Kanada, Mońǵolııa, Qyrǵyz Respýblıkasy, Pákistan, Polsha jáne Horvatııadan – 2; Majarstan, Lıtva, Túrkııadan – 3; AQSh-tan 4 kandıdatýra. Sondaı-aq TMD baıqaýshylar Mıssııasy – 77 jáne UQShU-nyń Parlamenttik Assambleıasy 11 kandıdatýra joldady. Túrki memleketteri uıymy baıqaýshylar mıssııasynan – 6; Túrki memleketteriniń Parlamenttik Assambleıasynan – 20; Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesinen – 2 jáne Halyqaralyq Túrki akademııasynan 3 kandıdatýra usynyldy, – dedi ol.
Otyrysta OSK tóraǵasynyń orynbasary Konstantın Petrov jergilikti atqarýshy organdardyń saılaýshylar tizimi boıynsha úlken jumys atqarǵanyn aıtty.
– О́tken saılaý naýqandarynyń tájirıbesi kórsetkendeı, azamattar kóbinese saılaýshylar tiziminde ózderin tekserý úshin ýaqtyly sharalar qabyldamaıdy jáne daýys berý kúni saılaýshylar tizimine engizý úshin júginedi. Sondyqtan Ortalyq saılaý komıssııasy Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi, Ishki ister mınıstrlikterimen birlesip, saılaý naýqanyna eki onlaın-servıstiń jumysy boıynsha birlesken aktilerdi pysyqtap, daıyndady. Birinshisi, «Elektrondyq úkimet» portalynda azamattardy tirkeý orny boıynsha málimetterdi tekserý, ekinshisi, saılaý ýchaskeleriniń mekenjaılary boıynsha azamattardy tirkeý jumysy naqtylanýda. Azamattardy tirkeý orny boıynsha málimetterdi tekserý onlaın-servısiniń máni: e-gov portaly arqyly servıske kirýge ruqsat berilgen ýchaskelik saılaý komıssııalarynyń músheleri saılaýshy jazbasha ótinish jasaǵan kezde saılaýshylar tizimine engizý úshin onyń turaqty tirkelgen orny týraly aqparat ala alady. О́tinish berýshiniń turǵylyqty jeri boıynsha tıisti saılaý ýchaskesiniń shekarasyndaǵy aýmaqta turaqty tirkelgeni týraly málimetter rastalǵan kezde ýchaskelik saılaý komıssııasy ony saılaýshylar tizimine engizý týraly sheshim qabyldaıdy. Kerisinshe jaǵdaıda saılaýshylar tizimine engizýden bas tartý týraly dáleldi sheshim qabyldanady jáne ótinish berýshige onyń kóshirmesi beriledi. Bul servıs 4 055 saılaý ýchaskesinde qoljetimdi, – dedi ol.
Aıta keteıik turǵylyqty jeri boıynsha tirkeýden shyǵarylǵan jáne buryn saılaýshylar tizimine engizilmegen azamattardyń saılaý quqyǵyn iske asyrý maqsatynda saılaý kúni saılaý ýchaskesiniń mekenjaıy boıynsha úı-jaıda ýaqytsha tirkeýge bolady. Mundaı múmkindik respýblıka boıynsha 188 ýchaskede usynylǵan.
Otyrysta Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vıse-mınıstri Áset Turysov baqylaý jáne azamattardy birneshe ret tirkeýge jol bermeý tetikteri jaıynda sóz qozǵady. Ol daýys berý kúni azamattar eGov mobile qosymshasy, sondaı-aq tanymal bankterdiń mobıldi qosymshalary arqyly sıfrlyq qujattardy usyna alatynyn qulaqqaǵys etti.
О́z kezeginde Nurlan Ábdirov túpnusqanyń analogy bolyp tabylatyn sıfrlyq qujattar azamattar arasynda úlken suranysqa ıe bola bastaǵanyn atap ótti.
Buǵan qosa jıynda saılaý naýqanyn ótkizýge daıyndyq barysynda ýchaskelik saılaý komıssııalarynyń músheleri qujattardyń durystyǵyn tekserý boıynsha qosymsha oqytýdan ótkeni aıtyldy. Sondaı-aq azamattardy elektrondy qujattardy paıdalaný múmkindigi týraly aqparattandyrý maqsatynda Ortalyq saılaý komıssııasy daıyndaǵan eki tildegi beınerolık kórsetildi. Onda saılaýshylar tizimine azamattardy qosý jáne tekserý, esepten shyǵarý kýálikteri, saılaý ýchaskeleriniń úı-jaılarynan tys daýys berý, shetelde daýys berý jáne taǵy basqa saılaý naýqanynyń 11 taqyrybyna qatysty málimetter aıtylady. Bul beınebaıan aldaǵy kúnderi respýblıkalyq jáne óńirlik telearnalardyń efırlerinde kórsetilmekshi.
Basqosýda komıssııa tóraǵasy Ortsaılaýkom músheleri saılaý ınfraqurylymynyń daıyndyǵyn, saılaýdy uıymdastyrýshylardyń qyzmetin tekseretin, saılaý prosesine qatysýshylarǵa qajetti ádistemelik jáne praktıkalyq kómek kórsetetin óńirlerge saparlaryn jalǵastyratynyn habarlady. Sonymen qatar saılaý týraly Konstıtýsııalyq zańnyń normalaryna, Parlament Májilisi men máslıhattar depýtattarynyń kezekten tys saılaýyn ázirleý men ótkizý jónindegi negizgi is-sharalardyń kúntizbelik josparlaryna sáıkes aýmaqtyq, ýchaskelik saılaý komıssııalary birqatar qajetti is-shara ótkiziletinin málimdedi. 2023 jylǵy 9 naýryzǵa deıin tıisti aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń jekelegen saılaý ýchaskelerinde daýys berýdiń bastalýy men aıaqtalýynyń ózge ýaqytyn belgileý týraly sheshimderi saılaýshylarǵa jetkiziletin eske saldy.
