Áıelder kásipkerligi shaǵyn jáne orta bıznestegi 31 paıyz jumys ornyn qamtamasyz etip otyr. Bul respýblıka jalpy ishki óniminiń 14,6 paıyzyn quraıdy. Sondaı kásipker áıelderdiń biri – Araılym Oıazhanova.
– 2019 jyly men dekrettik demalysta bolǵanda kúıeýimniń júrip turǵan mashınasy janyp ketti. Dál sol ýaqytta basyma bir ıdeıa keledi. Bala kezimnen tamaq istegendi, samsa, ártúrli tátti bálishter pisirgendi jaqsy kóremin. Kúıeýime salmaq salmaý úshin, úıde otyryp-aq qolymnan keletin ispen aınalystym. Sodan tanystarymyzǵa shyǵyp, bazarlarǵa, dúkenderge baryp sóılestik, osylaı bıznes bastalyp ketti. Bir kúni úıge qaıyn apam keldi, ol kisi de kásipker edi, bizge «JAS PROJECT» jobasy týraly aıtty. Kúıeýimniń ruqsatyn alyp, baryp, bilip, bıznes-jospardy jazýdy bastap kettik. Sóıtip mamyr aıynda biz bıznes jospardan 1 mıllıon teńge grantty jeńip aldyq. Biraq qýanyshymyz uzaqqa sozylmady. Maýsym aıynda birinshi perzentimniń syrqat ekenin bildik. Osy jaǵdaıdan keıin bizge eki-úsh ese kóp jumys istep aqsha tabý kerek boldy. 2020 jyldan bastap tolyqqandy kásipker retinde jumys isteı bastadyq. Kezinde on shaqty nan ónimderin pisirsek, qazir 300-ge kóbeıttik. Kúnine shamamen 700 myń teńgege jýyq tabys tabamyz.
– Kásip birden júrip ketpegen bolar, qandaı da bir qıyndyqtarǵa tap bolǵan shyǵarsyzdar?
– Árıne, qıyndyqtar óte kóp boldy. Ol kezdegi meniń kún tártibim mynadaı edi. Tańerteń naýbaıhanaǵa baram, odan túski as kezinde qyzymdy sabaǵyna aparam, odan qyzymdy úıge tastap, qaıtadan naýbaıhanaǵa baram. Qosymsha jumys istep te úlgerip júrdim. Resmı jumysym 8-de bastalatyndyqtan, naýbaıhanaǵa tańǵy saǵat 5-te baratyn boldym. Ol kezde eden jýýshy da, satýshy da, nan ónimderiniń barlyǵyn ózim pisirip, bárin ózim istedim. Naýbaıhanam dúkenniń ishinde ornalasqandyqtan, barlyǵyn erterek daıyndap, satýshy qyzdarǵa ótkizip ketetinmin. Sóıtip ekinshi jumysyma baryp, keshke odan shyǵyp, naýbaıhanaǵa kelip satýshylarmen eseptesip, ertengi kúnge barlyǵyn daıyndap ketetinmin. Otbasym úshin, balalarym úshin bárine shydadym.
– Qansha ýaqyttan keıin eńbegińizdiń jemisin kóre bastadyńyz?
– 2019 jyldan bastadyq, 2020 jyldyń ortasynda aıtarlyqtaı tabysqa jettik. Sodan keńeıip komanda jınap, qazirgi ýaqytta 13 adamdy jumyspen qamtyp otyrmyn. Árıne, ómirde túrli jaǵdaılar bolady, bıznestiń de tyǵyryqqa tireletin kezi bar. Mundaı sátterde otbasyma, balalarǵa qarap jigerlenemin. Jalpy ómirdiń ózi synaq, sizge synaq berildi me, siz ol synaqty kótere alasyz, sizdiń boıyńyzda odan eki ese joǵary potensıal bar dep oılaımyn.
– Názik jandylarǵa otbasy men bıznesti birge alyp júrý qıyn emes pe?
– Áıel adamnyń bul ómirdegi mıssııasy, ol er adamnyń razylyǵyn alý. Biraq zaman talabyna saı bıznespen aınalysyp júrgen názik jandylar az emes. Bıznespen aınalysamyn degen áıelder otbasy men joldasynan qoldaý bolmasa qınalady. Meniń barlyq qyz-kelinshekterge aıtar keńesim, aqylym, jeke kásibińizdi bastaǵyńyz kelse birinshi úıińizdi tap-tuınaqtaı etip qoıyńyz. Otbasyńyzdyń razylyǵyn alyńyz, sodan keıin bastańyz. Myna jaqta balań shyryldap, ata-eneń razy emes, kúıeýiń de seni túsinbeı, óziń «bıznes ledı» bolyp júrgenińnen ne qaıyr. Kelin bolyp túskenime 7 jyl boldy. Onyń 4 jylynda osy kásipte júrmiz. Shynymdy aıtsam meniń jaǵdaıymda kásip ashýǵa májbúr boldym. Osy sátte enem de qoldaý kórsetip, úıde balany qarap, úıdiń jaǵdaıyn jasap, úlgere almaı jatqan kezde kómektesip, bir jaǵymnan shyǵysyp, kúıeýim de túsinistik tanytyp barynsha qoldady. Adam bolǵan soń aramyzda túsinispeýshilikter de bolady. Biraq bárin aqylǵa salyp sheshýge tyrysamyz. Eń bastysy sen neni qalaısyń sony kúıeýińe ata-eneńe durystap túsindirip, otbasyńmen mámilege kelý kerek.
– Jalpy tabysty kásipker bolý úshin onyń boıynda qandaı qabilet-qasıetter tabylýy kerek sizdińshe?
– Sabyrly, tabandy bolýy, adamdarmen til tabysa alýy kerek. Kez kelgen jaǵdaıǵa beıimdele jumys isteı bilýi tıis. Qıyndyqtarǵa tózimdi, túıitkilderdi sheshýge qabiletti bolý mańyzdy.
– Jeke kásip bastaǵysy keletin, biraq júreksinip, qalaı bastaryn bilmeı otyrǵan qyz-kelinshekterge qandaı keńes beresiz?
– Eń aldymen qalam men qaǵaz alyp, qolyńyzdan ne keletinin jazyp shyǵyńyz. Ishinen unaǵanyn alyp, sol isti ǵalamtor, áleýmettik jeli arqyly zertteı bastańyz. Sol kezde kóp dúnıeni túsinip, áreket ete bastaısyz. Jalpy men árbir áıeldiń tabysty bolýyn, kásipker bolyp óz-ózderin qamtamasyz etkenderin shyn júrekten qalaımyn. Basty kundylyq – otbasy, otaǵasynyń razylyǵy. Armandańyz, armanyńyzǵa, kásibińizge adal bolyńyz, sonda tıisti nátıjege de jetesiz. Eń bastysy nátıjege jetkende bastapqy qadamdaryńyzdy umytpańyz!
Áńgimelesken
Gúlshahra SANSYZBAI,
«Egemen Qazaqstan»
