Tátti taǵam da týrısterdi tartady

О́tken jyly alǵashqy festıval ál-Farabı alańynda ótken bolatyn. Bıyl da sol dástúrden jańylmaı, mańyzdy is-shara shahardyń eski alańynda qaıta uıymdastyryldy. «DámDásTour II» festıvaline qaladaǵy belgili dámhanalar, meıramhanalar, tamaqtaný jelileri qatysyp, ózderiniń ónimderin kelýshiler nazaryna usyndy. Sondyqtan atalǵan is-shara jármeńke mazmunynda ótti. Joǵa­ryda aıtyp ótken tamaqtaný oryn­darymen birge kofehanalar men shaıha­nalar, samsahanalar ózderiniń dástúr­li taǵamdarymen qosa avtorlyq mázirlerin de ortaǵa qoıdy. Osylaısha, «DámDásTour» megapolıstiń eń súıikti de dámdi merekesine aınalyp úlgerdi.

Osynaý festıvaldi aralap, taǵam­darynyń ıisi muryndy jarar jár­meńke qatarlaryn tamashalap kele jatyp, «Bozjyra» meıramhanasynyń ónimderine kózimiz tústi. Jıyrmanyń ústine endi shyqqan jap-jas jigit ózin atalǵan meıramhananyń aspazy retinde tanystyrdy. Esim-soıy – Era­syl Aral. О́ziniń mamandyǵy baǵdar­lamashy bolǵanymen kishkentaı kezi­nen aspazdyqqa qyzyǵýshylyǵy osy kásipke alyp kelgen. Onyń aspaz bolýy­na, osy ónerdiń maıyn ishken týysqan aǵasy qoldaý kórsetken. Aıt­paqshy bolǵanymyz, qazaqtyń órimdeı jas jigitteri ıgermegen kásip qalmaı barady. Aspazdyq mamandyq ta jas­tar súıip tańdaǵan kásipke aınalyp kele­di. Al gastronomııalyq týrızm osynaý mamandyqtyń qadirin ósirmese, kemitpesi anyq. Osy festıvalde meıramhana ulttyq taǵam – shubat kójeni ázirledi. Bul taǵam elimizdiń batys óńir­lerinde keń taralǵan eken. Endi oń­tús­tikte de tanymal etý maqsaty tur. Aty aıtyp turǵandaı kójeni ázir­leý­diń bas­ty sıqyry shubatta jatyr. Naýryz kójege tán barlyq daqyl  qaına­tylyp bolǵan soń, oǵan shubat qosy­lady. Túıe sútimen aralasqan kóje dámi til úıirer erekshe taǵamǵa aınalady.

Sonymen birge jármeńkede bylaı­ǵy jurt bile bermeıtin qazaqtyń dástúrli ulttyq taǵamdary as máziriniń sánin keltirdi. Olardyń arasynan órmetós, belqabyrǵa, taıqýyrdaq, jylqyqabyrǵa, hantabaq, jaýjúrek, balbaýyr, mıshujyq, bujy, ultabar, qarynqorjyn, jambaskóbe sekildi taǵamdardy atap ótýge bolady. Máse­len, jaýjúrek ystyq tiskebasary ertede er azamattarǵa ańǵa shyǵar kezde berilgen. Jylqyqabyrǵa – qurt qosylǵan dámdi taǵam. Belqabyrǵa degenimiz – kádimgi qazaqsha steık. Qarynqorjyn – úlken astaýmen kóp kisige tartylatyn as.

Shymkenttiń ashanasyn erekshe­leıtin taǵamdarynyń ishinde samsasy men káýaby jáne palaýynan bólek, táttileri de osy kúni brendter qataryna qosyldy. Sondyqtan táttiler ázirleıtin «Madlen» fırmasynyń ónimderin osy tizimniń ishinen bóle-jara ataýǵa bolady. 1997 jyly kofege arnalǵan desertter daıyndaıtyn shaǵyn dámhanadan bastalǵan bıznes búginde kondıterlik ónimderdiń alyp ındýstrııasyna aınaldy. Myńǵa jýyq adam qyzmet etetin, qaladaǵy nómiri birinshi kondıterlik dúkender jelisi sanalatyn «Madlen» kompanııasy shahardyń gastronomııalyq týrızmin órge súıregen qara nary deýge bolady. Biz jármeńkede óz ónim­derin jarnamalaǵan elýge tarta dámhananyń ekeýin ǵana tanys­tyrdyq. Budan bólek qala turǵyndary men qonaqtaryna kún saıyn tátti taǵamdaryn ázirlep, sapaly qyzmetin kórsetip otyrǵan qanshama óz atyn shyǵaryp úlgergen dámhana, meıramhanalar bar.

Festıval barysynda qatysýshylar tek ónimderin usynyp qana qoımaı, baıqaýda da baqtaryn synap kórdi. «Naýryz kóje», «Káýap», «Palaý» jáne «Samsa» nomınasııalary boıynsha úzdikter anyqtaldy. Al qazylyq jasap, ádilin aıtqan sarapshylar tarapynda respýblıkalyq qonaqúıler men meıramhanalar qaýymdastyǵynyń basshylyǵy boldy.

Aıtqandaı, jármeńkede kelýshi­lerge «Shymkent sháıi» taratyldy. Bul – endi festıvaldiń jyl saıynǵy dástúri. Buǵan deıin «Tashkent sháıi» degen ataýmen belgili bolǵan bul sýsyn osy kúni megapolıstiń esimin ıelendi. О́ıtkeni sháıdiń shyqqan jeri – Shymkent. Bir qyzyǵy, Tashkent jurty bul sháıden, tipti beıhabar. Basynda Tashkent bolyp atalǵandyqtan jurt arasynda solaı tarap ketkeni ras. Endi osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda týrızm, syrtqy baılanystar jáne kreatıvti ındýs­trııa basqarmasy ádildik jolynda jumys istep, sháıdiń ataýyn óz ıesine qaıtaryp jatyr.