Mine, osy máselelerge oraı, Qazaqstan Respýblıkasynyń Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi Ulttyq statıstıka bıýrosynyń Abaı oblysy boıynsha departamentiniń basshysy Berik Terlikbaev Abaı óńirlik kommýnıkasııalar ortalyǵynda biraz saýaldarymyzǵa jaýap berdi. Aıta ketý kerek, óńirde aýqymdy ister atqaryla bastaǵany ras. Abaı oblysynda taýar aınalymy ósýimen qatar, taý-ken óndirý ónerkásibi men karerlerdi qazý jumystary da tıimdi nátıje bere bastapty. О́ńdeý ónerkásibi óndirisiniń kólemi, sondaı-aq mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý kólemi de artqan. Bunyń barlyǵy qurǵaq statıstıka emes, halyqtyń áleýmettik jaǵynyń jaqsarýyna, Prezıdent tapsyrmalarynyń turaqty oryndalýyna degen basty qadamdar.
Sonymen qatar Berik Terlikbaevtyń aıtýynsha, ónerkásip óndirisiniń kólemi búginde jańadan qurylǵan Abaı oblysy boıynsha, 1 trln 180 mlrd. teńgeni qurap otyr. О́nerkásip óndirisiniń ındeksi 109,7% kórsetkishti kórsetýde.
- Aýylsharýashylyǵynyń jalpy óniminiń kólemi 473,9 mlrd teńgeni quraıdy. 2021 jylǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda aýylsharýashylyǵy óniminiń naqty kólem ındeksi 98,5% boldy, bul óte jaqsy kórsetkish. Ilgerileýshilik bar. Aýylsharýashylyǵy ónimine kelsek, respýblıka kóleminiń 5,1%-yn bizdiń oblys óndirdi, - dedi ol.
2022 jylǵy qańtar-jeltoqsanda 2021 jylǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda mal sharýashylyǵy óniminiń kólemi 4,1%-ǵa artqanmen, ósimdik sharýashylyǵy ónimi 7,8%-ǵa tómendegeni baıqalady. Al bólshek saýda taýar aınalymynyń kólemi 438,8 mlrd teńgeni quraǵan. 2021 jylǵy qańtar-jeltoqsanmen salystyrǵanda sońǵy bir jyldaǵy úles áldeqaıda joǵary ekendigi baıqalady.
Aıta ketý kerek, agroónerkásiptik keshendi damytý maqsatynda, sýarý júıeleriniń jabdyqtaryn satyp alý jáne ınfraqurylym salý Abaı oblysynyń bas josparynda bar. Sondaı-aq et ónimderin qaıta óńdeý kombınatyn salý bul kúnderi mal sharýashylyǵymen aınalysatyn halyq úshin asa qajet bolyp otyr. Kásipkerlerdiń talabymen ári qarapaıym halyqtyń suraýymen 2 sút-taýar fermasyn jáne 2 bordaqylaý alańyn salý da josparlanypty. Sonymen qatar kásipkerlik pen týrızmdi damytý úshin Alakól kóliniń jaǵasynda 2 saýda-oıyn-saýyq ortalyǵyn, 5 juldyzdy qonaq úı keshenin jáne demalys bazasyn salý da oblysty keshendi damytýdyń josparynda tur.
Mysaly, et óńdeý kombınatyn, sýarý júıelerin, sút-taýar fermalaryn salý nátıjesinde óńirdiń aýyl sharýashylyǵynyń jalpy óniminiń kólemi 2028 jylǵa qaraı 1,5 esege ósedi dep kútilýde.
Abaı oblysynyń ákimi Nurlan Ýranhaev óziniń Úkimet otyrysynda jasaǵan baıandamasynda «Týrızm salasynda 41 mlrd teńgege 6 is-sharany iske asyrý josparlanǵan, onyń ishinde 2 saýda — oıyn-saýyq ortalyǵyn, Alakól kóliniń jaǵalaýynda qonaq úı kesheni men demalys bazasyn salý qajet», degen bolatyn. Halyqaralyq kólik dálizderiniń baılanystyrýshy býyndaryn ashý jáne oblysymyzdyń tranzıttik-kólik ınfraqurylymyn damytý úshin KPR-ǵa «Aıagóz-Baqty-Qytaı shekarasy» ýchaskesinde temirjol salý, qurǵaq port pen logıstıkalyq park qurý, Ertis ózeni arqyly ótetin avtogýj kópirin, Semeı qalasyndaǵy aspaly kópirdi qaıta jańartý sııaqty asa ózekti máselelerdiń legi de kútip tur.
Kommersııalyq tasymalmen aınalysatyn kóliktik emes uıymdar men kásipkerlerdiń júk aınalymynyń kólemin baǵalaýdy esepke alǵandaǵy júk aınalymynyń kólemi jedel aqparat boıynsha 2022 jylǵy qańtar-jeltoqsanda 20 694,9 mln tonna-kılometrdi quraǵan eken. Bul 2021 jylǵy sáıkes kezeń deńgeıinen 0,2%-ǵa artqanyn kórsetedi.
Qansha aıtqanmen ekonomıkanyń órleýi tikeleı joldardy jóndeýmen baılanysty. Sebebi júk tasymaly, taýar aınalymy sapasyna tikeleı áser etedi. Naqtylap aıta ketsek, jalpy uzyndyǵy 1500 km-den asatyn jergilikti joldarǵa kúrdeli jáne ortasha jóndeý júrgiziledi, sondaı-aq Semeı qalasynan Aqtaý, Atyraý, Shymkent qalalaryna jáne Úrjardan Pavlodar qalasyna avıareısterdi sýbsıdııalaý da josparlanýda.
Turǵyn úılerdi qoldanysqa berý de basty nazarda tur. 2022 jylǵy qańtar-jeltoqsanda turǵyn úı qurylysyna 63,7 mlrd teńge salynǵan. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalardyń jalpy kóleminde turǵyn úı qurylysynda ıgerilgen qarajattyń úlesi 15,1% paıyz eken. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne ınfraqurylymdy damytý salasynda 13 is-shara kózdelgen. Sebebi Abaı oblysy qurylǵannan beri halyq sany edáýir arta túsken.
