Qashqyn degen qara tańba

Al kúni keshe «qashqyndar» de­gen­ qara tizimdi Almaty obly­sy­ polısııa departamentiniń bu­ryn­ǵy bastyǵy, general-maıor­ Serik Kúdebaevtyń aty-jóni to­lyq­­­tyrdy. Generaldyń qashyp ket­kenine qatysty dál kúlki kúni tara­ǵan aqparattar qaıǵyly qańtar qyr­ǵynyn áli umyta qoımaǵan qara­sha­ halyqqa ońaı tımegeni anyq. Se­be­bi Kúdebaev «Qasiretti qańtar» oqı­ǵasyna qatysty kúdikti dep tany­lyp, onyń ústinen Qylmystyq ko­dekstiń eki birdeı baby – 370-bap­ – «Qyzmettegi áreketsizdigi» jáne­ 362-bap – «Bıliktegi nemese­ laýazymdyq ókilettikterdi asyra paıdalaný» bo­ıynsha qylmystyq ister qozǵalǵan edi.­ Sot prosesi kezinde prokýrorlar general Serik Kúdebaevqa 9 jyl bas­ bostandyǵynan aıyrý jazasyn su­rady. Alaıda...

Alǵashynda buqaralyq aqparat qu­ral­dary, keıinnen áleýmettik je­li­lerde Kúdebaevtyń shetelge qa­shyp­ ketkeni týraly aqparattar taraı­ bastady. Al kúni keshe bul alyp­-qashpa áńgimeni Jetisý oblys­tyq­ soty rastap berdi.

Taldyqorǵan qalalyq sotynyń bas­­pasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, úkim­ jarııalaý aldyndaǵy sońǵy sóz sóı­leýge tıis bolǵan S.Kúdebaev sot oty­­rysyna aýrýyna baılanysty kel­megen. Al kúdiktiniń advokattary generaldyń aýrýhanaǵa túskeni týraly anyqtama da bergen eken.

«Osyǵan baılanysty sot otyrystary keıinge qaldyryldy. Osy ke­zeńde S.Kúdebaevqa qatysty esh­qaıda ketpeý jáne tıisti minez-qu­lyq týraly qolhat túrindegi bul­tartpaý sharasy qoldanylǵan. Sot­ 2023 jylǵy 30 naýryzda Qyl­­mystyq-prosestik kodekstiń 157 ­jáne 355-baptaryna sáıkes S.Kú­de­baevty 3 sáýir saǵat 10:00-de jet­kizý týraly qaýly shyǵardy. Qaý­ly­ny oryndaý kezinde prokýror S.Kúde­baevtyń elden ketkeni týraly máli­met­ berdi.

Prokýrordyń ótinish haty ne­gi­­­zinde sottalýshynyń basqa el­der­­­g­e odan ári kóshýin boldyrmaý­ jáne onyń ornalasqan jerin anyq­taý­ maqsatynda sýdıa sottalýshy­ S.Kúdebaevty halyqaralyq iz­des­ti­rýge jarııalaý jáne bultartpaý sha­ra­syn «qamaýda ustaýǵa» ózgertý týra­ly qaýly shyǵardy.

Búgingi kúni Qylmystyq-pro­ses­tik kodekstiń 324-babyna sáıkes iz­destirý jarııalanýyna baılanys­ty­ is toqtatyldy. Izdestirýdi qa­da­ǵalaýdy júzege asyrý úshin qyl­mys­tyq is Jetisý oblysynyń prokýratýrasyna jiberildi», delingen sot­tyń resmı jaýabynda.

Aıta keteıik, Serik Kúdebaevtyń qash­qany týraly «senimdi kózderge» sil­­teme jasaı otyryp aqparat tarat­qandar kúdiktiniń Qyrǵyzstan arqy­ly О́zbekstan shekarasyna ótip, sol jaq­ta chartermen Soltústik Kıprge, endi­ biri Túrkııaǵa ushyp ketkenin de­ jazǵan edi. Alaıda elimizdiń Ult­tyq qaýipsizdik komıtetiniń She­kara qyzmeti «azamat Serik Myr­zaqululy Kúdebaevtyń resmı ju­mys­ istep turǵan ótkizý pýnktteri ar­qy­ly Qazaqstannyń Memlekettik she­ka­rasynan ótpegenin» habarlady. Qu­zyrly organnyń málimdeýinshe, búgingi kúni «shektes memleketterdiń shekara ókilderi apparatymen ózara is-qımylda tekserý taǵaıyndalǵan».

Shyny kerek, qashqyn general isi­ kúlli quqyq qorǵaý organdaryna­ kúıe jaǵyp ketti. Zańgerler, qo­ǵam­ belsendileri «osy is boıynsha­ kú­diktilerdi qamaýǵa alyp, qatań ja­ýap­­kershilikke tartpaıynsha, mundaı jaǵ­daılar toqtamaıdy» degendi alǵa­ tartady. «Al kúdiktilerdi anyq­­taýdyń esh qıyndyǵyn kórip tur­ǵan joqpyn. Olar – kezinde kúdiktini qa­maýdan bosatýǵa ótinish bergen pro­kýror, sheshim qabyldaǵan sýdıa,­ she­ka­radan shyǵaryp jibergen qyz­metker. Eger osylardy birden qa­­maýǵa alyp tekserer bolsa, zań­syz­ nusqaý bergen basshylary da anyq­talar edi», deıdi Májilis depý­ta­ty, zańger Abzal Quspan.

Qashqyn degen qara tańba kim-kim­ge­ de abyroı bermesi anyq. Qaıyra Bas­ prokýratýra usynǵan derek pen dá­ıek­ke súıeneıik. Baspasóz qyzmetiniń má­li­­­metterine qaraǵanda, negi­z­­inen ishki ister organdarynyń jeli­si boıynsha, alaıaqtyq jasa­ǵa­ny­ úshin – 400, urlyq úshin 250 adam­ izdeýde júr eken. Aýyr jáne­­ asa aýyr qylmystar jasady­ degen­ 400 kúdiktiniń 250-i izdeý jarııa­lan­ǵannan keıin ustalǵan. Shet mem­lekettermen jolǵa qoıylǵan ynty­maqtastyqtyń arqasynda izdeý­de júrgen qylmys jasaǵan 600 kúdik­tiniń júrgen jeri anyqtalǵan. Olar­dyń kópshiligi kórshi Reseı, Ame­rıka Qurama Shtattary, Túrkııa Res­­pýb­lıkasy, Birikken Arab Ámirlikteri, Qyrǵyz Respýblıkasy, О́zbekstan men Ýkraınada jasyrynyp júr.

Shet memleketterde ustaý jáne olar­­dy keıinnen Qazaqstanǵa eks­tra­­dısııalaý, sonyń ishinde pro­ký­rorlardy úılestirýimen ustal­ǵan­dar sany – 500. Mysaly, osy jy­ly­ qoǵamdyq rezonans týdyrǵan qyl­mys jasady degen 6 kúdikti us­tal­­dy. Onyń 4-ýi kisi óltirý, ekeýi­ qarjy pıramıdalaryn uıym­das­tyr­ǵa­ny­ jáne basqarǵany úshin ja­za­­ǵa tar­tyl­ǵan.

Al qańtar qyrǵyny kezinde eli­­­­ne­ qorǵan bolýǵa tıis qashqyn ko­men­­­­danttyń dál qazir qaı elde bas saý­­ǵalap júrgeni belgisiz...