Kollajdy jasaǵan Almas MANAP, «EQ»
Elde medısınalyq Ulttyq ortalyqtar ashylǵaly bilikti dárigerler salaǵa tereń boılap, aýrýy asqynǵan naýqastardy emdep jazyp jatqanyna kýá bolyp kelemiz. Sol tájirıbeli dárigerler kez kelgen aýrýdy emdep-jazǵannan buryn aldyn alǵan tıimdirek ekenin únemi eskertip-aq keledi. Demek, professor Erbolat Dálenovtiń ózi bastap, profılaktıkalyq medısına ınstıtýtyn ashý týraly usynysty tekten-tek kótergen joq. Sol úshin de profılaktıkalyq medısına, aýrýlardy dıagnostıkalaý jáne aldyn alý salasyndaǵy irgeli zertteýlermen aınalysýǵa múmkindik beretin ınstıtýtqa osy baǵytta talmaı eńbektengen Erbolat Dálenovtiń esimin berý oryndy sheshim bolǵany anyq.
Instıtýttyń ashylý saltanatynan keıin, Erbolat Derbisáliulyn eske alýǵa arnalǵan konferensııada ǵalymnyń ómiri, eńbek jolymen qosa, ınstıtýttyń damý baǵyty jóninde tolymdy oı-pikir aıtyldy. Konferensııada Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat, memleket jáne saıası qaıratker Qyrymbek Kósherbaev, Erbolat Derbisáliulynyń uly, Eýrazııalyq damý banki basqarma tóraǵasynyń orynbasary Rýslan Dálenov, kórnekti medısına ǵalymdary men qoǵamdyq densaýlyq saqtaý qaıratkerleri akademıktiń eńbek jolyndaǵy aıtýly oqıǵalardy jipke tizgendeı jik-jigimen baıandasa, ǵalymnyń kózin kórgen jaısańdar kókeıde bir úzik syrdaı saqtalǵan esteligin aıtty. Áýeli Erbolat Derbisáliulymen zamandas, syrlas bolǵan Qyrymbek Kósherbaev, ǵalymnyń azamattyq ustanymy, paıym-parasaty jaıynda sóz bastap, kópshilikke oı salarlyq túsinikpen túıindedi.
– Menińshe, rýhanııatta, ǵylym-bilimde shákirttik sezimin joǵaltqan adam ustaz da, ǵalym da bola almaıdy. Erbolat Derbisáliuly o basta dúnıedegi eń qymbat, asyl nárse – adam ómirine janashyr bola bildi. Ol azamattyq pozısııasyn jastaı aıqyndap, ǵumyryn sol jolǵa arnady. Biz zamandas, syrlas bolǵasyn kezdesip, pikirlesip turýshy edik. Erekeń táýelsizdiktiń eleń-alań tusynda sanany naryqtyq relske kóshirý kezeńinde medısınanyń ózekti máselelerin, damý joldaryn bıliktiń aldynda joǵary kásibı deńgeıde qoıa bildi. Búgin biz Erbolat Derbisáliulynyń ómirinen qandaı taǵylym alamyz degen suraqqa jaýap berýimiz kerek dep esepteımin. Erekeń zaman qubylsa da ýaqytyn maqsatyna táýeldi etip, aıtýly jetistikterge jetti. О́ziniń mektebin qalyptastyrdy. Shákirt tárbıeledi. Búgin biz sonyń kýágeri bolyp otyrmyz, – dedi Q.Kósherbaev.
Rasynda solaı, Erbolat Derbisáliuly profılaktıkalyq medısına ǵylymı mektebiniń negizin qalady. Kórnekti ǵalymdardyń tutas bir tobyn daıarlady. Olardyń aldy – qazir medısına salasyna eńbegi sińgen dáriger. Akademık E.Dálenov – qazirgi Astana medısına ýnıversıteti, burynǵy Selınograd medısınalyq ınstıtýtynyń alǵashqy túlekteriniń biri. Ol eldegi profılaktıkalyq medısına akademııasynyń jáne valeologııa akademııasynyń, Nıý-Iork Ǵylym akademııasynyń qurmetti akademıgi, eldegi Medısına ǵylymdary akademııasynyń korrespondent-múshesi bolǵan. Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat ta Erbolat Derbisáliulynyń izdenisterine toqtalyp, mınıstrliktiń profılaktıkalyq medısınaǵa qoldaýy jaıynda habarlady.
– Akademık Erbolat Derbisáliuly Dálenov atyndaǵy profılaktıkalyq medısına ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ashylýy medısına ǵylymyn ǵana emes, ulttyq densaýlyq saqtaý júıesin damytý úshin mańyzdy bolyp otyr. О́ıtkeni profılaktıkalyq medısına – salanyń basym baǵyttarynyń biri. Biz aýrýdyń aldyn alyp, asqynýyna jol bermeı emdesek, medısınanyń tıimdiligi artar edi. Dúnıejúzi densaýlyq saqtaý uıymynyń alǵashqy medısınalyq kómekti qarjylandyrý kólemi 60%-dan kem bolmaýy kerek degen qaǵıdasyn, qazir elde 56%-ǵa oryndap, qarjynyń basym bóligin osy baǵytqa jumsap jatyrmyz. Erbolat Derbisáliuly aǵamyz osy oqý ornynda profılaktıkalyq medısınany zertteýmen shektelmeı, birneshe býyn shákirt tárbıeledi. Olardyń basym kópshiligi – otandyq medısınanyń órkendeýine eseli úles qosyp júrgen ǵalymdar, dárigerler. Aǵamyzdyń jolyn jalǵaǵan shákirtteri ǵylymı-zertteý ınstıtýtyn ashýdy basshylyqqa alǵan eken. Bul ýnıversıtettegi ǵana emes, el medısınasyndaǵy úlken jańalyq bolyp otyr, – dedi mınıstr.
Profılaktıkalyq medısına ınstıtýtyndaǵy mamandar túrli aýrýdy dıagnostıkalap, aldyn alý salasynda irgeli zertteýlermen aınalysady. Sondyqtan ınstıtýttyń jumysy bilim berýmen qatar, ǵylymı baǵytta damıdy. Instıtýttyń zertteý geografııasy elorda turǵyndaryn, sondaı-aq elimizdiń soltústigindegi Qostanaı, Aqmola, Petropavl jáne Pavlodar oblystaryn qamtıdy eken. Akademık Erbolat Derbisáliulynyń amanatyn arqalaǵan ınstıtýt qyzmetkerleri salada bilikti kadr daıarlaý isine serpin berip, medısına ǵylymyn óristetýge jol ashady dep seneıik.
