Jádiger • 26 Sáýir, 2023

Shámshiniń jańa áni tabyldy

700 ret

kórsetildi

3 mın

oqý úshin

Qalalyq memlekettik arhıv qorynda jumys jasaǵan ýaqytymda «Sosıalıstik qurylys» (qazirgi «Atyraý») gazetiniń 1959 jyldyń 15 mamyr kúngi sanynda «Aısha – qyz» atty ánge keziktim. Ánin «qazaq valsiniń koroli» atanǵan Shámshi Qaldaıaqov, óleńin aqyn Berqaıyr Amanshın jazǵan. Bul ánniń buryn-sońdy radıo, teledıdar, sahnada oryndalǵanyn múldem estimegen soń, qyzyǵýshylyǵymdy týdyrǵany. Án týraly ataqty kompozıtor Ilııa Jaqanov aǵamyzdan suraǵanymyzda, ol kisi Shámshiniń kúni búginge deıin jaryqqa shyqpaǵan, joǵalyp ketken belgisiz ánderi bar ekendigin joqqa shyǵarmady. Sonaý 50-jyldardyń aıaǵynda jarııalanǵan atalǵan ándi estimegenin aıtty. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaq radıosynyń «Altyn qor» bóliminiń jetekshisi Altyn Imanbaeva da bul ánniń qorda joq ekendigin aıtady.

Egemen Qazaqstan

Al án gazetke jarııalanǵan tusta B.Amanshın Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Gýrev oblysyndaǵy bólimshesiniń bastyǵy bolatyn. Jazýshy 1954-1959 jyldary «Qazaq ádebıeti» gazetinde qyzmet istegen. Bizdińshe sol Almatyda qyzmet etken jyldary Shámshimen kezdesken ýaqytynda týǵan án dep topshylaýǵa negiz bar. B.Amanshın Atyraýǵa qyzmetin aýystyryp kelgen kezde ándi notasymen jergilikti gazetke bergen bolýy múmkin degen pikirdemiz. Olaı deıtin sebebemiz «Aısha qyz» óleńi B.Amanshınniń «О́leńder» (1954), «Jylqyly aýyl» (1955) atty jaryq kórgen kitaptarynda bolmaı shyqty. О́leń 1978 jyly «Jazýshy» baspasynan jaryq kórgen «Jaıyq jeli» jáne «Qutty meken» (1984) kitaptaryna engizilgen. Uly kompozıtordyń ár jyldary jaryq kórgen kitaptarynda da bul ándi kezdestire almadyq.

Kompozıtor Shámshi Qaldaıaqov Atyraýǵa 1965 jyly aqyn Tólegen Aıbergenovpen birge kelgeni belgili. Osy saparynda «Aq erke – aq Jaıyq» áni shyqqanyn qalyń kópshilikke belgili. Bar sanaly ǵumyrynda Sh. Qaldaıaqov Jumeken Nájimedenov, Tólegen Aıbergenov, Sabyrhan Asanov, Muhtar Shahanov, Tumanbaı Moldaǵalıev, Qadyr Myrzalıev, Nursultan Álimqulov, Zákir Shúkirov, Ǵafý Qaıyrbekov, Nutfolla Shákenov syndy qazaqtyń daryndy aqyndarymen jumys istedi. О́z ýaqytynda vals koroliniń kóptegen áni Roza Baǵlanova, Rashıd Musabaev, Bıbigúl Tólegenova, Rıshad Abdýllın, Nurǵalı Núsipjanov, Zeınep Qoıshybaeva syndy ánshilerdiń án baǵdarlamasynan berik oryn alǵany aǵa býyn ókilderiniń esinde.

Shámshiniń jańadan tabylǵan «Aısha qyz» áni:

Aısha – qyz

Mýzykasyn jazǵan Shámshi Qaldaıaqov

Tekstin jazǵan Berqaıyr Amanshın

Jaıyqtyń jaǵasynda jasyl maısa

Bir úıde sulý qyz bar aty Aısha.

Tusynan kúnde ótemiz qol bulǵap,

Bizderdi baıqamaıdy ol qalaısha?

Aısha – qyz, kel Jaıyqqa, min qaıyqqa,

Aıdynǵa serýendep shyǵaıyq ta.

Júregin jıyrma jigit usynǵanda,

Júrýiń seniń jalǵyz ylaıyq pa?