– Ataýly áleýmettik kómek baǵdarlamasy ne úshin quryldy?
– Qazaqstan Respýblıkasynyń «Memlekettik ataýly áleýmettik kómek týraly» Zańyna sáıkes 2001 jyly 17 shildede ataýly áleýmettik kómek qabyldandy. Osy Zań az qamtylǵan adamdarǵa memlekettik ataýly áleýmettik kómek kórsetýge baılanysty quqyqtyq qatynastardy retteıdi. Ataýly áleýmettik kómek – qıyn ómirlik jaǵdaıdan shyǵýǵa, sondaı-aq jumyssyzdardyń sanyn azaıtý maqsatynda jáne halyqtyń muqtaj toptaryna kómek kórsetý jónindegi sharalar júıesi. Ataýly áleýmettik kómek ekige bólinedi: shartsyz aqshalaı kómek jáne shartty aqshalaı kómek.
Shartsyz aqshalaı kómek múgedek azamattary bar otbasylarǵa nemese otbasynyń jalǵyz eńbekke qabiletti múshesi obektıvti sebeptermen jumys taba almaıtyn otbasylarǵa (úsh jasqa tolmaǵan balaǵa kútim jasaý, múgedek balaǵa, birinshi nemese ekinshi toptaǵy múgedekterge, kútim men kómekti qajet etetin qart adamdarǵa) kórsetiledi.
Shartty aqshalaı kómek keminde, eńbekke qabiletti bar bir otbasy múshesine arnalǵan jáne áleýmettik kelisimsharttyń jasalýy jumystyń adal oryndalýyna baılanysty beriledi. Eger otbasynda jumyssyz otbasy múshesi bolsa, onda ol jumysqa ornalastyrylýy nemese jumyspen qamtýdyń belsendi sharalaryna qatysýy tıis. Ol úshin Jumyspen qamtý ortalyǵy keń aýqymdy qyzmet kórsetedi. Bul - laıyqty bos jumys oryndaryn izdeý jáne jumysqa ornalasýǵa járdemdesý qyzmetteri, sonymen qatar «Urpaqtar kelisimsharty», «Alǵashqy jumys», azamattardyń áleýmettik osal sanatyna arnalǵan jumys oryndary, jastar tájirıbesi, qoǵamdyq jumystar, kásiptik oqytý jáne memlekettik granttar sııaqty jobalar. Eger azamat áleýmettik kelisimshart talaptaryn buzsa, onda ol ataýly áleýmettik kómek alý quqyǵynan aıyrylady.
– Ataýly áleýmettik kómekti kimder ala alady?
– Ataýly áleýmettik kómekti, Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary, qandastar, sheteldikter jáne azamattyǵy joq adamdar, Qazaqstan Respýblıkasynda turaqty turatyn azamattar jáne jan basyna shaqqandaǵy ortasha tabysy kedeılik sheginen aspaıtyn azamattar ala alady.
– Búgingi kedeılik shegi qandaı?
– Qazirgi ýaqytta, Astana qalasy boıynsha 2023 jyldyń 2 toqsanynda kedeıshilik shegi 35 482 teńgeni quraıdy, ıaǵnı eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 70 paıyzy. Ataýly áleýmettik kómek ótinish bergen aıdan bastap aǵymdaǵy toqsannyń sońyna deıin taǵaıyndalady. Ataýly áleýmettik kómek aı saıyn tólenedi.
Sonymen qatar 2023 jyldan bastap kepildendirilgen áleýmettik toptama alýshylardyń usynystaryn eskere otyryp, 1 jastan 6 jasqa deıingi mektep jasyna deıingi balalarǵa shynaıy túrden qolma-qol aqshaǵa kóshirildi, ondaǵy tólemder árbir balaǵa 1,5 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde tólenetin bolady. Osylaısha, ata-analar óz balalaryna azyq-túlik satyp ala alady.
– О́tinishti qalaı berýge bolady jáne ótinishti óńdeý qansha ýaqytty alady?
– Ataýly áleýmettik kómek alýǵa ótinish bildirgen azamattar Astana qalasy, Beıbitshilik kóshesi, 14 úı mekenjaıy boıynsha «Januıa» otbasy ınstıtýtyn qoldaý ortalyǵy nemese egov.kz elektrondy úkimet portalynda jeke kabınet arqyly onlaın ótinish bere alady. О́tinish berýdiń taǵy bir joly ol proaktıvti formatta berýge bolady. Ataýly áleýmettik kómekti alýshylar 1414 nómirinen SMS habarlama arqyly ataýly áleýmettik kómek alý múmkindigi týraly habarlanady. Azamat 1414 nómirinen avtomatty túrde habarlama alady, ol SMS-habarlamaǵa IBAN banktik shotyn kórsetip jaýap berýi tıis jáne azamat sol arqyly ótinish berýge kelisimin beredi. О́tinish derekter bazasyna avtomatty túrde engiziledi, sodan keıin ótinish tirkelgen kúnnen bastap 15 jumys kúni shinde qaralady, biraq memlekettik organdardyń aqparattyq júıesinde ótinish berýshi týraly derekter bolmaǵan jaǵdaıda ótinish berýshi qujattardy ózi usynýǵa quqyly, al eger ótinish berýshiniń tıisti qujattardy usynýǵa múmkindigi joq bolsa, onda memlekettik organdarǵa nemese uıymdarǵa jazbasha ótinish jiberiledi, biraq bul jaǵdaıda ótinishti qaraý merzimi 30 kúntizbelik kúnnen jaýap alǵannan keıin aspaýy tıis. Ataýly áleýmettik kómek alýǵa ótinishti tirkegennen keıin qujattar ótinish berýshiniń jáne onyń otbasynyń materıaldyq jaǵdaıyn tekserý úshin aýdandyq komıssııaǵa jiberiledi. Saýalnama nátıjeleri boıynsha materıaldyq jaǵdaı aktisi jasalady, onyń negizinde Jumyspen qamtý ortalyǵy ataýly áleýmettik kómek kórsetý qajettiligi nemese qajetsizdigi týraly qorytyndy shyǵarady.
