Osy oraıda megapolıstiń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan damý josparynda sport salasyn damytý máselesi qamtylǵan. Osyǵan baılanysty naqty kórsetkishter men ındıkatorlar belgilengen. Sonyń tizbesinde halyqty jalpy sportqa tartý jospary 4 baǵytqa negizdelgen.
Birinshiden, dene shynyqtyrýmen jáne sportpen aınalysatyn azamattardyń sanyn jalpy halyqtyń elý paıyzyna deıin jetkizý maqsaty tur. Ekinshiden, qala turǵyndary myń adamǵa arnalǵan sporttyq ınfraqurylymdarmen qamtamasyz etilýge tıis. Úshinshiden, dene shynyqtyrýmen jáne sportpen júıeli túrde aınalysatyn múmkindigi shekteýli jandardyń qataryn arttyrý kózdelip otyr. Tórtinshiden, sportqa qumar jastar (14-18 jas) sanyn kóbeıtý jospary tur.
Mejeniń oryndalýyna kelsek, byltyrdyń qorytyndysy boıynsha qaladaǵy dene shynyqtyrý jáne sportpen júıeli shuǵyldanýshylar sany 498 852 adamdy (42%) qurady. Sondaı-aq ótken jyly «On Fit» sport kesheni, «World class-2» sport kesheni, «Urpaq» sport nysany, «Turan GXA» sport nysany paıdalanýǵa berilip, halyqty sporttyq ınfraqurylymdarmen qamtamasyz etý kórsetkishi 60 paıyzǵa oryndaldy. Qazirgi ýaqytta qala aýmaǵynda dene shynyqtyrý jáne sportpen aınalysýǵa qarsy kórsetilimi joq 15 644 múgedek turady, onyń 2 036-y sportpen shuǵyldanady. Sońǵy josparǵa sáıkes búginde 45 myńnan asa jas sport úıirmelerine barady.
«2023 jyldyń I toqsanynda ótkizilgen buqaralyq sporttyq is-sharalar týraly aıtsaq, qala mektepteri arasynda fýtbol, voleıbol, basketbol, shahmat sııaqty sport túrlerinen naýryz-maýsym aılary aralyǵynda 526 komanda quramyndaǵy 6 240 bala qatysatyn «Shymkent jastar lıgasy» ótedi. Sondaı-aq bıyl zamanaýı atshabardyń ashylýyna jáne «Naýryz Shymkentten bastalady» atty aýqymdy merekelik is-sharaǵa oraı sporttyń 9 túrinen (qazaq kúresi, báıge, kókpar, jamby atý, dástúrli sadaq atý, asyq atý, teńge ilý, aýdaryspaq jáne toǵyzqumalaq) «Great qazaq games» ulttyq oıyndary ótkeni belgili. Ulttyq oıyndarǵa elimizdiń ár óńirinen jáne shetelderden jalpy myńnan asa sportshy qatysty. Onyń ishinde Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Monǵolııa, Qytaı, Reseı, Tájikstan, Polsha, Saýd Arabııasy, Túrkııa memleketterinen de órender boldy» dedi qalalyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Tumanbaev.
Shymkentte jalpy 34 sporttyq uıym jumys isteıdi. Osy sport uıymdarynda 18 242 sportshy men shtattaǵy 906 jattyqtyrýshy oqý-jattyǵý sabaqtaryn júrgizýde. Balalar men jasóspirimder atalǵan mekemelerde sporttyń 75 túri boıynsha jattyǵady. Onyń 37-i olımpıadalyq, 28-i olımpıadalyq emes jáne 10-y ulttyq sport túrlerine kiredi. Joǵary sporttyq jetistikter boıynsha 2023 jyldyń 3 aıdaǵy jetken nátıjeleri jaıly baıandasaq, qala sportshylary Qazaqstan Respýblıkasynyń birneshe chempıonattaryna qatysyp, 185 altyn, 182 kúmis, 180 qola medal jeńip aldy. Jalpy medal sany – 547. Azııa chempıonattarynda shymkenttik órender 6 altyn, 9 kúmis jáne 10 qolaǵa qol jetkizse (jalpy 25 medal), osy ýaqyt arasynda Álem chempıonattarynda 1 qola medalǵa ıe boldy. Máselen, 2023 jyldyń 16-27 qańtary aralyǵynda Bangkok qalasynda bokstan 22 jasqa deıingi jastar arasynda ótken Azııa chempıonatynda 57 kg salmaqta Sabyrhan Mahmýd 1-oryn, 67 kıloda óner kórsetken Abzal Serik 2-oryn jáne 75 kg salmaqta sharshy alańǵa shyqqan Dıdaı Dana 3-oryndy ıelendi. Osy salaǵa jaýapty basqarmanyń bergen málimetine sáıkes bıyl 3 aıdyń qorytyndysy boıynsha Eńbegi sińgen 1 sport sheberi, 5 Halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, 29 Qazaqstan Respýblıkasynyń sport sheberi, 46 sport sheberine úmitker sportshylar daıyndaldy. Sonymen qatar Ulttyq qurama sapyndaǵy eresekter quramasyna – 427, jastar quramasyna – 353, jasóspirimder quramasyna 331 sportshy endi. Jalpy, 1 111 sportshy Ulttyq qurama ishinde el namysyn qorǵaıdy.
О́z kezeginde halyqty salamatty ómir saltyn ustanýǵa beıimdeý maqsatynda qala turǵyndarynyń qatysýymen aýqymdy sporttyq is-sharalar uıymdastyrý josparda bar. Munan ózge, shahardaǵy tanymal sportshylardyń jastarmen kezdesýin ótkizý, sporttyq beınerolıkter daıyndap áleýmettik jelilerge jarııalaý jumystary júrgizilmek.
«Basqarmaǵa sport salasyna qatysty túsken hattamalyq tapsyrmalar baqylaýǵa alynyp, barlyq jospardy turaqty oryndap kelemiz. О́z kezeginde qala ákimi M.Áıtenovtiń halyqpen kezdesýinde osy salaǵa qatysty birneshe másele kóterilgen bolatyn. Sonyń ishinde múmkindigi shekteýli azamat, sportshy E.Qalymbetovke 1-qabattan 2 bólmeli páter alyp berý kerek bolǵan. Búgingi tańda bul másele óz sheshimin tapty», dedi basqarma basshysy B.Tumanbaev.
Sondaı-aq bıyl 17 qyrkúıek kúni 5 myńnan asa qala turǵynynyń qatysýymen «Shymkent marafon» sporttyq is-sharasyn ótkizý josparlanyp otyr. Sonymen qatar qala jasóspirimderi arasynda fýtboldan chempıonat, memlekettik qyzmetshiler, medısına, quqyq qorǵaý, buqaralyq aqparat quraldary qyzmetkerleri arasynda spartakıada, ulttyq sport túrlerinen mektep oqýshylary arasynda jarys, Shymkent qalasynyń qyzdar arasynda fýtboldan chempıonat ótkizý josparlanyp, atalǵan sporttyq is-sharalarǵa 42 myń qala turǵyny men sportshylar qatysady dep kútilýde.
Bıyl halyqaralyq jáne respýblıkalyq deńgeıdegi jarystardy ótkizýge arnalǵan 3 sporttyq nysan ashylady dep josparlanǵan bolsa, jyl basynan beri eki nysan ashylyp, paıdalanýǵa berildi. Solardyń biri – ústel tennısi sport kesheni. Qurylysty «Otaý Stroı» kompanııasy júrgizdi, nysannyń jalpy aýmaǵy 2 myń sharshy metrdi alyp jatyr. Jobanyń jalpy quny – 1,2 mlrd teńge. Mamandandyrylǵan zalda 12 ústel qarastyrylǵan jáne tek aımaqta ǵana emes, respýblıka kólemindegi tennısshiler jarystarǵa daıyndalyp, oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizip, týrnırler uıymdastyra alady. Jobadaǵy úshinshi nysan – «Metallýrg» stadıony. Qazirgi tańda stadıonnyń rekonstrýksııalaý jumystary aıaqtalýǵa taıaý. Joba quny – 3 813,5 mln teńge. Jańartylǵan nysanda sportshylar úıi, oıyn túrlerine arnalǵan 2 sport zal, jekpe-jek sport túrlerine arnalǵan 2 sport zal, 1 504 oryndyqty fýtbol stadıony qarastyrylǵan.
Qaıta qalpyna keltirý jumystary «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda ótken jyldyń naýryz aıynda qolǵa alynǵan. Merdiger mekeme – «Iýgstroıservıs-N» JShS. Qazirgi tańda qurylys-montajdaý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn qaldy. Nysannyń qurylysyna 60 jumysshy, 5 tehnıka jumyldyrylǵan. Qurylysty jyl sońyna deıin tapsyrý kózdelýde. Aıta keteıik, sport kesheni ótken ǵasyrdyń 70-jyldary salynǵan jáne 2017 jyly ákimdik balansyna ótken. Josparǵa saı munda tek fýtbol ǵana oınap qoımaıdy. Sonymen birge sporttyń 11 túrimen aınalysady. 1500 adamǵa arnalǵan minber bar, sondaı-aq ákimshilik-turmystyq korpýs, komandalyq oıyndarǵa arnalǵan sport zaldar men Shymkentte tuńǵysh ret Sportshylar úıi ashylady.
«Buqaralyq sporttyń damý qajetti sporttyq ınfraqurylymǵa baılanysty. Qalada statıstıkalyq esep boıynsha 1 077 sporttyq nysan bolsa, sonyń 150-i – jekemenshikte. Bıyl 6 sport nysanynyń qurylysy júrgiziledi. Bul – Turan shaǵyn aýdanyndaǵy «Tennıs ortalyǵy», №15 sport mektebiniń sport kesheni jáne jeke kásipkerler esebinen salynatyn sporttyq nysandar. Budan bólek, megapolıstegi Qajymuqan atyndaǵy ortalyq stadıon qaıta jańǵyrtylady. Shymsıtı aýmaǵynan kópfýnksıonaldy «Shymkent arena» sport kesheni boı kóteredi. Keıingi eki jobanyń júzege asyrylýy keleshektiń enshisine qalyp otyr. Al ázirge shahardyń 5 aýdanyn tolyq sporttyq seksııalarmen qamtamasyz etý boıynsha arnaıy karta ázirlendi. Sonyń nátıjesinde, tıisti sporttyq ınfraqurylymy joq aýmaqtar anyqtaldy. Olardyń qatarynda Dostyq, Asar-2, Qaınarbulaq, Sáýle, Tekesý, Badam, Ońtústik, Maıatas, Toǵys, Sultanrabat, Turdyabad, Bazarqaqpa, Juldyz, Qarabastaý sekildi eldi mekender bar. Qazirgi ýaqytta aýdan ákimdikterimen birlesip sport nysany qurylystaryn júrgizý úshin jer telimderin qarastyryp jatyrmyz», dedi basqarma basshysy B.Tumanbaev.
ShYMKENT
