Sýretterdi túsirgen avtor
Mamandardyń pikirinshe, Ertis ózenindegi balyqtyń tabıǵı jolmen kóbeıýine kók aıdynnyń boıynda ornalasqan sý-elektr stansalary kóp kedergi keltiredi eken. Kóktem mezgilinde aǵysqa qarsy júzip, ózenniń joǵarǵy bóligindegi qaırańdarda ýyldyryq shashatyn balyq jasandy bógenderdi aınalyp óte almaıdy. Onyń ústine sýqoımalardaǵy sý deńgeıiniń ózgerip otyrýyna baılanysty sý temperatýrasy da birqalypty saqtalmaıdy. Bul belgili bir tereńdikke shashylǵan ýyldyryqtyń ólip qalýyna ákelip soǵady. Sol sebepti kól baılyǵyn kóbeıtýge múmkindigi joq ózen-kólderdi balyqtandyrý jumystaryn júrgizý memleket tarapynan myqtap qolǵa alyna bastady. Jyl – saıyn dástúrli túrde memlekettik tapsyrys aıasynda júrgiziletin jumystar bıyl da jalǵasyn taýyp, jasandy jolmen ósirilgen balyq dernásilderi lek-legimen kók aıdyndarǵa jiberilip jatyr.
Búgingi tańda Ertis basseıni – elimizdegi kólemi boıynsha úshinshi orynda turǵan balyq sharýashylyǵyn júrgizetin sý aıdyny. Ondaǵy balyq aýlaý kásibi óńirdiń azyq-túlik kesheniniń ajyramas bóligi sanalady. Osyǵan baılanysty atalǵan aıdyndaǵy balyq qoryn saqtap, sanyn molaıtý baǵytynda keshendi jumystar júrgizý qajettiligi kún sanap artyp keledi. Sondyqtan oblysymyzda tor sharbaqtarda taýarly balyq ósirýmen qatar, «Shyǵys Ýnıversal» kásiporny ózine tıesili ınkýbasııalyq sehtarda aqsaqa tuqymdy balyqtardyń dernásilderin de ósirip jatyr. Sóıtip, sýqoımalardy balyqtandyrýǵa qajetti dernásildermen tutynýshylardy qamtamasyz etip keledi.
– Inspeksııa «Shyǵys Ýnıversal» kásipornynyń memlekettik tapsyrys aıasynda aqsaqa balyǵynyń ýyldyryqtan óndirilgen 40 mln-nan asa dernásilderin Buqtyrma jáne Shúlbi sýqoımalaryna jiberdi. Osylaısha, balyqtandyrý jumystary erejege sáıkes júrgizilip jatyr, – deıdi Zaısan-Ertis oblysaralyq basseındik balyq sharýashylyǵy ınspeksııasy Balyq sharýashylyǵy bóliminiń bastyǵy Farhat Baıbazarov.
Qazirgi ýaqytta sý temperatýrasynyń balyq dernásilderin jiberýge óte ońtaıly jaǵdaıda ekenin alǵa tartqan ol jyl saıyn sáýirdiń sońyn ala júrgiziletin is-sharanyń osy ýaqyttan keshiktirilmeı júrgizilýi óte mańyzdy ekenin aıtady. О́ıtkeni bul kez – sýda aǵyspen birge júzetin planktondardyń ǵana oıanatyn ýaqyty. Al mundaı shaǵyn jándikter rıpýs balyqtarynyń dernásilderi úshin taptyrmaıtyn azyq qory kórinedi. Sý jylyna iri jándikter oıansa, olar kerisinshe dernásilderdi azyq etedi.
– Sýdyń osyndaı optımaldy deńgeıde turǵany balyq dernásilderi úshin óte qajet. Budan ári keshikse, sýdaǵy basqa jándikter oıanyp, búgingi jibergen dernásilderimizdiń ózderi azyq qoryna aınalyp ketedi, – deıdi «Shyǵys Ýnıversal» kásipornynyń dırektory Vıacheslav Asanov.
Osylaısha, elimizdiń Balyq sharýashylyǵy komıtetiniń ekinshi jyl qatarynan qolǵa alyp jatqan is-sharasyn júzege asyrý úshin eki topqa bólingen ınspektorlar men balyq ósirýshiler Buqtyrma sýqoımasynyń Vasılev parom ótkeliniń mańaıyna 21,3 mln, al Shúlbi sýqoımasynyń Saıajaılar bóligine 20,5 mln balyq dernásilin jiberdi.
Balyqty kóptep aýlaý úshin onyń ózen-kóldegi molaıýyn qamtamasyz etý – basty másele. Al memleket tarapynan qabyldanǵan baǵdarlama balyq aýlaýmen qatar balyq ósirý isin de jandandyrmaq. Búginde bul baǵytta jaqsy jetistikke jetken Qytaı men Norvegııa el turǵyndaryn balyq etimen qalypty deńgeıde qamtamasyz etip otyr.
Joǵaryda aıtqandaı, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń usynymyna sáıkes, bir adam jylyna 14 kg balyq etin tutynýy qajet bolsa, Qazaqstanda tórt kılodan aspaı otyr. Sol sebepti balyq ósiretin sharýashylyqtar sanyn arttyrý óte mańyzdy. Ár turǵynnyń 14 kg balyq tutynýyna qol jetkizý úshin respýblıka kóleminde jylyna 600 myń tonna balyq ósirýimiz kerek eken. Qazirde el aýmaǵynda bar-joǵy 9 myń tonna ǵana balyq ósiriledi. On jyldyq jańa baǵdarlama boıynsha 2030 jylǵa qaraı balyq ósirý lımıtin 270 myń tonnaǵa jetkizý josparlanǵan. Osy oraıda aıta keterlik taǵy bir másele – balyq ósirý maqsatynda sý jaǵalaýlarynan kásipkerler jer telimin rásimdep ala almaı júr. «Shyǵys Ýnıversal» kásipornynyń dırektory V.Asanovtyń pikirinshe, balyq sharýashylyǵyn dóńgeletý úshin aldymen jer máselesin zań aıasynda bekitip alý kerek eken.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
