Qundylyqtar qaqtyǵysy nemese qasıetti jerdegi arandatýdyń maqsaty ne?

Endi, mine, qyzdy-qyzdymen dinı-rýhanı ortalyqtarymyzdan bir-aq shyǵyp otyr. Kúni keshe Túr­kistandaǵy Iаsaýı kesenesi janynda kempirqosaq tústi týyn jelbiretken ekeý taǵy da qoǵamnyń qytyǵyna tıip, áleýmettik jelilerde osy taqyryp keń talqylanyp jatyr. Bul jaǵdaı shyn máninde kópti oılandyryp tastaǵany ras. LGBT týyn jelbiretem deseń, elimizde jer kóp qoı. Taýǵa shyq, saıǵa tús, jazyqqa bar. Al qazaqtyń rýhanı ordasy sanalatyn Iаsaýı kesenesine arnaıy baryp, arandatardaı bastaryna ne kún týdy? Maqsaty ne? Bulaı betimen jiberseń, erteń sol týdy meshittiń tóbesinde jelbiretpesine kim kepil?

Osy oraıda elimizde LGBT qozǵa­lysy qashan bastalǵany jaıynda tarıhqa sál sheginis jasasaq. KSRO kezinde birjynysty qatynas pen nekege qatań tyıym salynǵanyn bilemiz. Táýelsizdik alǵannan keıin de elimizdiń Qylmystyq kodeksinde «Qyztekelik» dep atalatyn 104-bap bar edi. Bul baptyń ǵumyry 1997 jyldyń aıaǵyna deıin ǵana jetip, aqyry jahandanýmen ere kelgen jańa demokratııa «qundylyqtarynyń» tegeýrinine shydamaı kózden ǵaıyp bol­dy. Iаǵnı sol kezden bastap 16-ǵa tolǵan adamdardyń seksýaldy kózqarasyna qaramastan óz kelisi­mimen jynystyq jaqyndasýy qylmys sanatynan shyǵyp qaldy. LGBT qozǵalysynyń erkin aıaq alysy osy ýaqyttan bastap etek aldy. Al 2003 jyly elimizde jynys aýystyrýǵa resmı túrde ruqsat berildi.

Ahmet Baıtursynulynyń «Uldy ulsha tárbıeleseń, ul bolyp ósedi, qulsha tárbıeleseń, qul bolyp óse­di» deıtin áıgili sózi bar emes pe? Eger Alash arysy qazir ómir súrse, «Uldy qyzsha tárbıeleseń, qyz bolyp ósedi» degen sózdi de qosar ma edi? О́ıtkeni shyn máninde uldy qyz qylyp tárbıeleıtin, ul balalar arasyndaǵy «mahabbatty» nasıhattaıtyn kórinis kóbeıip bara­dy. О́tken jyly elimizdiń kınoteatrlarynda «Bazz Laıter» mýltfılmi qoıylatyn bolyp, biraq qoǵamnyń qarsylyǵy arqasynda toqtatylyp edi ǵoı. Onyń ishinde de birjynysty qatynas jáne solardyń túrli-tústi týy ashyq nasıhattalǵan bolatyn. Bul shyn máninde dabyl qaǵatyn másele dep oılaımyz. О́ıtkeni ıslam qundylyqtarynda: «Aınalańda durys emes is jasalyp jatqanyn kórseń, shamań jetse qolyńmen toqtat, oǵan shamań bolmasa aıtyp toqtat, oǵan da múmkindigiń jetpese, ishteı jek kór. Bul ımannyń eń álsizi» degen bolatyn. Sondyqtan qoǵamda bolyp jatqan jaǵdaılarǵa árqaısymyz jaýaptymyz.

Maqalamyzdyń basynda keltir­gendeı, LGBT qozǵalysynyń ókil­derin búginde «áleýmettik nemese seksýaldy azshylyq» dep atap júr. Zań boıynsha kez kelgen azshylyqtyń quqyǵy qorǵalýy kerek. Al shyn máninde olar azshylyq degen sanatqa jata ma? Birjynysty qatynasty jaqtaýshylar «Bizdi Qudaı osylaı jaratqan. Sol sebepti ul bolyp uldy, qyz bolyp qyzdy unatýymyzǵa biz kináli emespiz» dep bar «kináni» Qudaıǵa bura salatyn boldy. Al qasıetti Qurandy paraqtasaq, tipti basqa dinderdiń qasıetti kitaptaryn ashyp qarasaq ta, ol jerde kerisinshe aıtylatynyn kóremiz. Máselen, «Aǵraf» súresinde Lut paıǵambardyń óz qaýymyna «Jer betinde senderge deıin eshkim istemegen arsyzdyqty jasaısyńdar ma?» degen sózi keledi. Ol qaýym arasynda erkek pen erkektiń «mahabbaty» keń tarap ketken edi. Quranda aqyry táýbege kelmegen soń Qudaı olardy jer betinen typ-tıpyl qylyp joıyp jibergeni aıtylady.

Biz – zaıyrly elmiz. Halyqtyń din ustanýyna tolyqtaı erkindik berilgen. Elimizde 3 200-den astam ǵıbadathana (meshit, shirkeý, sınagoga) jumys isteıdi. Ol jerge barsańyz, birjynysty nekeni «naǵyz azǵyndyq», «aýyr kúná» dep aıtady. Al endi bireýler, ıaǵnı jaqtaýshylar ony kúná emes, týabitti aýytqýshylyq dep esepteıdi. Osy ekinshi adamdardyń sózin durys dep qabyldaıtyn bolsaq, onyń sońy qandaı jaǵdaılarǵa ákelip soǵatynyna kóz júgirtip kórelik. Bizdi alańdatatyny da sol.

«Zınaqorlyq» dep atalatyn kú­ná­­niń bar ekenin bilemiz. Bu­ryn mu­syl­man jáne hrıstıan memle­ket­teri dinmen basqarylyp turǵan ýaqyt­ta bul is qylmys sanalatyn. Al keıin álemniń barlyq elderi ony qyl­mys qatarynan shyǵaryp tastady. Jo­ǵaryda aıtylǵandaı, 16 jasqa tolsań jáne óz qalaýyńmen jasalsa boldy, eshkimniń sende shataǵy joq. «Kózge shóp salý» da buryn asa aýyr qylmystar qataryna jatatyn. Máselen, alysqa barmaı-aq Táý­ke hannyń Jeti jarǵysyn oqyp qara­sańyz, ol jerde kózge shóp salýǵa qatys­ty arnaıy bap bar. Al qazir kózge shóp túgil, bórene salsań da zań­da­rymyz oǵan «túsinistikpen» qaraı­tyn bolyp aldy. Burynǵy zamanda qyztekelik úshin ólim jazasyna deıingi aýyr úkimder shyǵarylatyn. Al qazir «órkenıetti» álemniń bári ony qylmys dep ataýǵa aýyzdary barmaıtyn boldy. Qasıetti kitaptarda kúná dep sanalatyn isterdiń bárin osylaısha jibitip-jumsartyp kelip, endi qazir solardy dattaıtyndardan góri jaqtaıtyndardyń qarasy qalyńdap jatyr. Sonda búginde qazaqtyń dúnıe­ta­nymyna tompaq, tárbıesine kereǵar keletin ersi isterdiń bárin úırenshikti ádetke aınaldyryp, azǵyndyqtyń beleń alýyna jol berip jatyr ekenbiz.

Oılanyp qarasaq, endi bir ǵana nárseni qylmys qatarynan shyǵaryp tastaý qalǵan sııaqty. Eger osy qar­qyn­men kete bersek, bolashaqta kámeletke tolmaǵan balalardyń da jynystyq qol suǵylmaýshylyǵyn «bul da seksýaldy baǵyttyń biri», «Qudaıdyń jaratqany» dep aqtap, ony zańdastyrýdy qalaıtyndar shyqpaı ma degen kúdik kóńilge uıalaıdy. Jalpy, osyndaı úrdister qazir Batys áleminde beleń alyp kele jatqanyn da eske sala keteıik. Máselen, Kanada parlamenti 2011 jy­ly pedofılııany qyztekelik sekildi seksýaldy orıentasııanyń bir túri retinde tanysa, AQSh-ta pedofılııany zańdastyrýdy jaqtaıtyn arnaıy uıymdar bar. Olar da «Qudaı bizdi solaı qylyp jaratqan. Pedofıl bolǵa­nymyz úshin kináli emespiz» deıdi.

Árıne, elimizde buny estigende kóp adamnyń tóbe shashy tik turatyny ras. Al buryn «qyztekelik» pen «zınaqorlyq» týraly aıtqanda ata-ájelerimiz odan beter shoshıtyn. Biraq búgingi jahandaný, «zamanaýı demokratııa», «azshylyqtyń quqyǵyn qorǵaý» degen túsinikter uıat pen arsyzdyq arasyndaǵy shekarany joıyp, etimizdi barynsha úıretip, olardyń bárin úırenshikti ádetke aınaldyryp jiberdi emes pe? Búgingi bolyp jatqan jaǵdaılar, sonyń ishinde LGBT ókilderiniń basqa jerdi qoıyp, endi qasıetti oryndarǵa baryp bilgenin isteýi sondaı bir zamanǵa alyp kele jatqandaı kórinedi.

Joǵaryda biz ótken jylǵy «Bazz Laıter» mýltfılmine qatysty oqı­ǵany aıtyp óttik qoı. Sol týyn­dynyń kórsetilýine tyıym salyn­ǵanda birjynysty qatynasty jaqtaý­shylar ádettegideı: «Bul zamanaýı úrdis. Sender orta ǵasyrda qalyp qoı­ǵansyńdar. Qazirgi zamandy túsin­beısińder» dep daýryqqany belgi­li. Jalpy, bul adamdar árqashan ózde­rin «zamanaýı», al ózderimen kelis­peıtinderdi «artta qalǵan» dep sa­naıtynyn jaqsy bilemiz. Sol «Bazz Laıter» mýltfılmine álemde alǵash­qylardyń biri bolyp Dýbaıda tyıym salynǵanyn aıta keteıik. Sonda Dýbaı «artta qalǵan» bolsa, biz qaı zamanda júrmiz degen suraq týyndaıdy.