Elimizde qoǵamdy dúrliktirip, halyqtyń ashý-yzasyna tıgen, talaı jazyqsyz jannyń ómirin jalmaǵan lańkestik áreketterdiń basym bóligi dinı ekstremısterdiń qolymen jasalǵany bárimizge belgili. 2011 jylǵy «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» zań dinı ádebıetterdiń taralýyn jáne dinı uıymdardyń mıssıonerlik qyzmetin baqylaýdy kúsheıtip, memlekettik-konfessııalyq qatynastardy muqııat retteı bastady.
Álemde bolyp jatqan ózgerister dinı negizdelgen ekstremızm ıdeologııasyn nasıhattaý men taratýǵa qatty áser etti. Ártúrli ekstremıstik uıymdar jahandyq damý áserinen óz qyzmetin júzege asyrýdyń tıimdi formalary men ádisterin izdeı otyryp, qazirgi zamanǵy aqparattyq qoǵamnyń múmkindikterin ıgere bastady. Osylaısha, ınternet óziniń arzandyǵyna, jyldamdyǵyna, anonımdiligine jáne aýdıtorııany keńinen qamtýyna baılanysty radıkaldy dinı-ekstremıstik ıdeologııany nasıhattaýdyń eń tıimdi quraly boldy.
Bárimizge belgili áleýmettik jeliler jastar arasynda úlken tanymaldylyqqa ıe. Internet jańa tanystyq taýyp, kez-kelgen suranys boıynsha aqparat alatyn alańǵa aınaldy. Jastar dinı bilimdi de ınternetten alýǵa qumar. Mysaly, Qazaqstan aýmaǵynda «Vkontakte» áleýmettik jelisinde «Islam» suranysy boıynsha 1357, «Quran» suranysy boıynsha 88, al «Súnnet» suranysy boıynsha 181 qaýymdastyq tabyldy. Bul qaýymdastyqtardyń ishindegi aqparattyń bári durys ekendigine eshqandaı kepil joq. Jańbyrdan keıin shyqqan sańyraýqulaqtar sııaqty bireýin óshirseń, ekinshi qaýymdastyq ashylyp jatady. Aqparat aǵynyn baqylaýda ustaý múmkin emes.
Kóptegen áleýmettik jeli qoldanýshylary tańyn jańa vıdeorolık izdeýden bastaıdy. «Islam» dep jazsańyz ekstremıstik mazmundaǵy júzdegen aqparat bar. Olar psıhologııalyq ádisterdi paıdalana otyryp, adamdy arbaý ádisterin jetik meńgergen. Al, dinı saýatyn osyndaı vıdeolarmen arttyrsa, adamnyń túzý joldan taıyp keteri sózsiz. Adamdardy destrýktıvti dinı aǵymdarǵa tartý úshin mundaı akkaýntarǵa «Islamdaǵy mahabbat», «Nasıhat», «Islam týraly birer sóz» degen sııaqty jaǵymdy ataýlar qoıady.
Oqyrman kókeıinde áleýmettik jelide qandaı jumystar júrgiziledi degen suraq týyndaýy zańdy. Elorda aýmaǵy boıynsha aıtatyn bolsam, ózim qyzmet atqaratyn Dinderdi zertteý ortalyǵy 2020 jyldan beri osyndaı qaýymdastyqtardan paıdalanýshylardy shyǵarý boıynsha jumystar júrgizýde. Búginde 4 myńnan asa adamǵa eskertý habarlamalary jiberildi. Biraq joǵaryda atap ótkenimdeı, ınternetti júz paıyz baqylaýda ustaý múmkin emes.
Atap aıtý kerek, bul eskertý habarlamalary profılaktıkalyq jumys ispettes. Birinshiden, adamdar baıqamaı laık basyp nemese ekstremıstik mazmundaǵy vıdeony bólisse QR zańnamasyn, atap aıtqanda Ákimshilik kodekstiń 453 jáne 490-baptaryn buzýǵa ákep soǵýy múmkin. Bundaı jaǵdaıda 50 AEK aıyppul kózdelgen.
Ekinshiden, destrýktıvti mazmunmen tanysý jáne zertteý arqyly paıdalanýshy radıkaldanady. Al, úshinshiden laık, repost ol adamnyń qyzyǵýshylyǵyn kórsetedi.
Sóz sońynda aıtarym, din týraly aqparat alarda áleýmettik jelige júginbegen jón. Qandaı da aqparat qyzyqtyrsa Ikomek 109 nomerine habarlasyńyzdar.
Beksultan ABDÝLLOV,
Dintanýshy, dinderdi zertteý ortalyǵynyń bólim meńgerýshisi
