Áne-mine degenshe sýǵa shomylý maýsymy bastalady. Sondyqtan elimizdiń sý aıdyndarynda adamdardyń qaza bolýyna jol bermeý úshin Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi búginde azamattardyń sýdaǵy qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan sharalar keshenin júıeli jalǵastyryp keledi.
– Adam balasy úshin ómirinen artyq eshteńe joq. Biraq sol ómirin táýekelge tigetinder sany azaımaı tur. Ár shomylý maýsymy bastalar aldynda barlyq aımaqta túsindirý jumystary júrgiziledi. Sýǵa batyp ketýdiń aldyn alý úshin birneshe erejelerdi qatań ustanǵan jón. «Sýǵa túsýge tyıym salynady» degen belgiler ornatylǵan jerlerde shomylýǵa tyıym salynady. Máselen, júzýdiń shekarasyn belgileıtin qalqy belgilerden keıin júzýge; jalǵan dabyl aıqaılaryn berý; sý aıdyndaryn lastaýǵa jáne qoqystaýǵa, kir jýýǵa, shomylýǵa bólingen oryndar men oǵan irgeles jatqan onyń ishinde aǵyspen 500 metrge deıin jaǵajaılardan joǵary aýmaqtarda kólik quraldaryna ot qoıýǵa, jýýǵa jáne jóndeýge, sýǵa kirýge jáne alkogoldi jáne esirtkige mas kúıde shomylýǵa, tekserilmegen jáne jabdyqtalmaǵan jerlerde súńgýge, balalarǵa eresektersiz sýǵa kirýge bolmaıdy, – dedi Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi Azamattyq qorǵanys jáne áskerı bólimder komıteti Azamattyq qorǵanys is-sharalaryn memlekettik baqylaý basqarmasynyń aǵa ofıseri Qýanysh Temirbekov.
Sondaı-aq bilikti maman shomylýǵa ruqsat etilgen nysandar bar ekenin aıtty. Qazir sý obektilerinde jappaı demalýǵa, týrızmge jáne sportqa ruqsat etilgen 581 oryn bekitilipti. Onyń ishinde 150 kommýnaldyq jáne 315 jeke jaǵajaı, 53 ıesi bekitilmegen, 63 sporttyq jáne týrıstik maqsattaǵy oryn bar. Qutqarýshylar qaýipsiz aımaqtyń sanyn 686-ǵa deıin jetkizýdi kózdep otyr. Buǵan qosa ol sýǵa túsip, zańdy pysqyrmaǵandarǵa aıyppul qarastyrylǵanyn da tilge tıek etti.
– 2022 jyly TJM, IIM, JAO jáne eriktilermen birlesip 68 180 reıd jáne patrýldeý júrgizildi. 16 562 adam ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Onyń ishinde Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 412-baby «Sý aıdyndaryndaǵy qaýipsizdik erejelerin buzý nemese oryndamaý» boıynsha 37 adamǵa aıyppul salyndy. Aıyppul somasy – 434 993 teńge. 2023 jyly azamattyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri 422 625 teńge somasyna 21 adamdy ákimshilik jaýapkershilikke tartty. Basym kópshiligi tyıym salynǵan jerlerde shomylǵan. Qylmystyq jaza qoldanylatyn is-áreket belgileri bolmaǵan kezde sý aıdyndarynda qaýipsizdik qaǵıdalarynyń saqtalýyna jaýapty tulǵanyń olardy buzýy nemese oryndamaýy jeke tulǵalarǵa – 7, laýazymdy adamdarǵa, shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine – 10, orta kásipkerlik sýbektilerine – 20, iri kásipkerlik sýbektilerine 60 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul salýǵa ákep soǵady, – dedi Q.Temirbekov.
Aıta keteıik, bıyl qańtar aıynan bastap 50 adam qutqarylypty. Onyń 41-in TJM kúshteri, 8-in kýágerler, bireýin polısııa qyzmetkeri ajal aýzynan alyp qalǵan eken. Biraq 2017 jyldan kúni búginge deıin esepke alsaq, elimizdiń sý aıdyndarynda 681 bala sýǵa batyp ketken. Olardyń basym kópshiligi 13-ten 17 jasqa deıingi jasóspirimder. Balalardyń óliminiń negizgi sebepteri – júze almaý jáne ata-analarynyń qaraýynan tys qalý.
Jalpy, mamandar oqys jaǵdaıdyń aldyn alý úshin el azamattaryn ýaqytyly aqparattandyrýǵa nazar salady. Máselen, byltyr telearnalarda 800-ge jýyq sıýjet, radıoda 4 400-den astam baıandama, gazetterde 1 362 maqala jáne áleýmettik jelilerde 3 700-den astam post jarııalanypty. Messendjerler men ózge de platformalar arqyly da tıimdi qoldanady. Áleýmettiń qaýipsizdik sharalaryn eskerýi úshin 130-dan astam tikeleı translıasııa júrgizilgen. Uıymdastyrylǵan is-sharalarǵa 2,5 mıllıonǵa jýyq otandasymyz qatysqan. Arasynda 430 myńnan astam bala da bar. Bıyldyń ózinde 7 425 jasóspirimge júzýdi úıretken.
