Aýyl sharýashylyǵy daqyldarynan mol ári sapaly ónim alýy úshin egis dalasynyń topyraǵyna agrohımııalyq taldaýdy júrgizýde búgingi kúni otandyq kásipkerlerden sharýashylyqqa qajetti tyńaıtqyshtardy sýbsıdııalaýǵa 13 myńnan asa ótinim túsken. Ár óńirdiń Aýyl sharýashylyǵy basqarmasyn qosqanda, jalpy 10 myńǵa jýyq ótinim berilip, onyń 2 myńǵa jýyǵy qabyldanbaǵan. Esesine, 7,5 mlrd teńge somasynda 2 myńnan asa ótinim maquldanypty.
Mamandardyń aıtýynsha, buǵan deıin gosagro.kz portalynda ótinimderdiń úshten biri qabyldanbaǵan. Biraz kásipkerdiń memlekettik qoldaýdan bas tartýynyń sebebi de joq emes. Keıbiri bekitilgen sýbsıdııalaý qaǵıdasyna sáıkes, bıylǵy jyldyń 1 qańtarynda kúshine engen agrohımııalyq kartogrammalar men alqaptardy sıfrlandyrýdaǵy qıyndyqtardy atasa, elimizdiń soltústik óńirimen salystyrǵanda ońtústiktegi shaǵyn egistikteri bar fermerler basym túsken.
Aýyl sharýashylyq mınıstrligi osy jyldyń 25-shi sáýirinde agrohımııalyq kartogrammalardy paıdalaný jónindegi talapty alyp tastaý jóninde túzetýlerdi bekitip, jyl sońyna qaraı «Qazaqstan ǵarysh sapary «UK» AQ arqyly egistikterdi sıfrlandyrýdy keıinge qaldyrýdy engizdi.
Osyǵan baılanysty belgilengen merzimge deıin fermerler egistiktiń quqyqtyq jaǵyn belgileıtin qujattarǵa saı, mindetti túrde túzetýler engizýleri shart. Qazirgi tańda tıisti kesteni Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men «Qazaqstan ǵarysh sapary «UK» AQ birlesip daıyndaý ústinde.
Jalpy, sýbsıdııa alýǵa oblys ákimdikteriniń tyńaıtqyshtardy sýbsıdııalaý tizbeleri men normalary týraly tıisti qaýlylarynyń joqtyǵy kedergi keltirgen. Al jergilikti atqarýshy organdar normatıvtik qujattardy tek naýryz aıynan bastap, mamyr aıyna deıingi aralyqta bekite bastaǵan. Máselen, Atyraý oblysynda qaýly osy kúnge deıin qabyldanbaı,óńirlik ákimdiktiń aqparaty boıynsha qujat jaqyn arada bekitiletini aıtyldy.
Negizinen tyńaıtqyshtardy sýbsıdııalaýǵa ótinimderdi berý «gosagro.kz» portaly arqyly tolyq avtomattandyrylyp, derekterdi «qolmen» engizýge bolmaıtyny, bul memlekettik qoldaý alý kezinde adamı faktorlarǵa jol berilmeı, bıýdjet qarajatyn tıimdi jáne utymdy paıdalanýǵa múmkindik bereri sózsiz, árıne.
Budan buryn da Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2020 jylǵy 30 naýryzdaǵy № 107 buıryǵymen bekitilgen «О́simdik sharýashylyǵy óniminiń shyǵymdylyǵy men sapasyn arttyrýdy sýbsıdııalaý» qaǵıdasynyń 65-tarmaǵy 7) tarmaqshasynyń qoldanysyn toqtata turý týraly buıryqtyń jobasy jarııa talqylaýǵa usynylǵan edi.
Mınıstrlik mıneraldy tyńaıtqyshtarǵa sýbsıdııa alý úshin agrohımkartogrammalardyń talaby jónindegi buıryqtyń normasy 2021 jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine engenin jáne qazir tolyq qoldanysta jumysyn jalǵastyryp otyrǵanyn túsindirgen bolatyn. Jalpy, agrohımııalyq kartogrammalardy usyný sharty tyńaıtqyshtardy saralap, yntalandyrý úshin engizilgen. Bul fermerlerge topyraqtaǵy qorektik zattardyń quramyn anyqtap, sodan soń tyńaıtqysh qosýǵa múmkindik beretini aıtylǵan. Kóp uzamaı mınıstrlikke fermerler topyraqtyń agrohımııalyq quramyn júrgizýge jáne ózderiniń kartogrammalaryn jasaýǵa daıyn emes ekeni týraly birlestikter men «Atameken» ulttyq kásipkerlik palatasynan jáne oblys ákimdikterinen ótinishter túse bastaǵan. Osyǵan oraı tıisti buıryq jobasy ázirlenip, qujat ýákiletti memlekettik organdardyń kelisýine jiberildi. Sońǵy sheshim zańda kózdelgen barlyq rásimdi saqtaı otyryp qabyldanatyny,belgilengen ýaqyt aralyǵynda buıryq normasy agrohımkartogrammalardyń talaby boıynsha qoldanysqa engiziletini jáne sýbsıdııa alýǵa beriletin ótinimder agrohımııalyq kartogrammalar qolda bolǵan jaǵdaıda ǵana iske asyrylady.
Topyraqqa agrohımııalyq taldaý júrgizý úshin zerthanalardyń jetispeýshiliginen elimizdegi Jambyl, Qostanaı jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda jańa zerthanalar ashylyp, qazirgi tańda 30-ǵa jýyq akkredıttelgen zerthana jumystaryn júrgizip otyr.
«Qazaq eginshilik jáne ósimdik sharýashylyǵy ǵylymı zertteý ınstıtýty» osy baǵytta úlken jetistikke jetken. Topyraqtyń úlgisin alýǵa arnalǵan jyljymaly avtomatty qurylǵy zerthanaǵa qajetti quraldarmen jabdyqtalǵany jáne onda bilikti mamandar jumys isteıtinin de atap ótken jón.
Sonymen aýyl sharýashylyǵy salasynda túıini sheshilmeı, ózektiligi artyp otyrǵan máseleler jóninde taıaýda «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynda Agroónerkásip kesheni komıtetiniń kezekti otyrysynda da aıtyldy. Kásipkerler ekonomıka salasynda básekelestikti damytý josparyn, qyzmetkerlerdiń ortasha jyldyq sanyna jáne kásipkerlik sýbektileriniń ortasha jyldyq tabysyna qaraı shaǵyn, orta jáne iri kásipkerlik sýbektileriniń ólshemsharttaryn anyqtaý jóninde ázirlenetin tásilder men aýyl sharýashylyǵyndaǵy basqa da máseleler talqylandy.
Otyrysqa komıtet músheleri, 30-dan astam qaýymdastyq ókilderi, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men Básekelestikti qorǵaý men damytý agenttiginiń mamandary qatysty.
Jıynda Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń agroónerkásip salasyndaǵy qordalanǵan birqatar usynysty atap, vedomstvo taýarlyq-spesıfıkalyq sýbsıdııadan kezeń-kezeńimen bas tartýdy, jeńildetilgen nesıege kóshý jáne sýbsıdııa alýshylarǵa qarsy mindettemelerdi ázirleý men baǵa belgileý boıynsha memlekettik baǵa retteý jónindegi qoldanysty joıý qajettiligi usynyldy. Bul rette Agenttik ókili qoldanystaǵy sýbsıdııalaý ádisi tıimsiz ekenin atap ótse, sharýalardyń buǵan qatysty pikiri árqıly. Biri sýbsıdııany alyp tastaǵan jaǵdaıda áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń tizimi qaıta qaralýy kerek dese, vedomstva ókilderi sharýa qojalyqtary memlekettiń sýbsıdııasyna senip otyrýy durys emesin jetkizdi. Ulttyq palata ókilderi bul máseleni áli de pysyqtap, ár salanyń ereksheligine qaraı qaıta qaraýdy usyndy. Buny Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Rústem Qurmanovtyń da qoldaǵany bar. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵy óndirýshileriniń tarapynan qyzmetkerlerdiń ortasha jyldyq sanyna jáne ortasha jyldyq tabysyna qaraı kásipkerlik sýbektileriniń ólshemshartyn aıqyndaý, olardy shaǵyn, orta jáne iri toptarǵa bólýde «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Erbol Eseneev: «Ulttyq palataǵa kásiporyndardy toptastyrýdaǵy ólshemsharttar negizinde ótinishter túsýde. Kásipkerlerdi 5-6 jyldan beri mazalap júrgen másele sheshimin taba alar emes. Qazirgi kezde 250 adamnan asqan jeke sharýashylyq avtomatty túrde iri bızneske aýysady. Ásirese aýylsharýashylyq salasynda keıbir kásipter jazdyq jumysqa qosymsha jumysshylardy alady. Nátıjesinde, orta bıznes iri bıznes kategorııasyna ótedi. Iri bıznes bolǵan soń Úkimet tarapynan beriletin sýbsıdııadan ıá bolmasa, basqa jeńildikten qalyp qoıady. Sondyqtan osy máseleni qoǵamdyq talqylaýǵa shyǵaryp jatyrmyz», dedi.
Basqosý sońynda Ulttyq palata aýyl sharýashylyǵynyń mańyzdy máselelerin árdaıym baqylaýda ustap, sharýalardyń usynysyn talqylaýǵa ázir ekenderin, olardyń ótinishteri aıaqsyz qalmaı salalyq vedomstvoǵa jáne quzyretti memlekettik organdarǵa joldanatynyn taǵy bir atap ótti.
