Árıne, eldiń ońtústik ólkesi úshin bul qalypty jaǵdaı. Deıturǵanmen kúnniń qatty ysyp ketýi keı jaǵdaıda adamnyń ómirine qaýip-qater ákelýi múmkin. Birinshiden, júregi aýyratyn, qan qysymy jıi kóteriletin naýqastar men qart kisiler aptap ystyqta densaýlyqtary syr berip, qınalyp qalatyndary bar. Ekinshiden, kúnniń kózi kúlimdep, deneni qyzdyryp jatqan shaqta balalardy úıde ustap otyrý óte qıyn. Keıde ata-analaryna nemese úlkenderge eskertpeı, shomylýǵa ruqsat etilmegen ózen, toǵandarǵa ketip qalady. Qazirdiń ózinde kún saıyn uıaly telefonǵa «Sý aıdyndarynda balalardy eresekterdiń qaraýynsyz qaldyrmańyzdar!», «Belgilenbegen oryndarda shomylýǵa tyıym salynady!» degen habarlamalar kelip jatady. Oǵan qosa mı qaınatar ystyqta jurttyń bári úıinde, mekemelerde salqyndatqysh qosady. Onyń ózi megapolıstiń elektr energııasy júıesine túser artyq salmaq. Sonymen birge kún qyzýynyń kóterilýi óńirde órt qaýipsizdigi máselesin kún tártibine shyǵaryp otyr. Qazir qýraǵan shópke bir ushqyn tıse bitti alapat órtke ulasatyn mezgil bolyp tur. Sondyqtan tıisti mamandar mundaı kezde asa saq bolýǵa, órt qaýipsizdigi talaptaryn barynsha qatań saqtaýǵa shaqyrady.
Osy jaǵdaıǵa baılanysty jýyrda Shymkent qalasy ákimdiginiń aqparattyq-kommýnıkasııalyq ortalyǵynda tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy Madııar Jaqsybaev arnaıy jıyn ótkizip, órt jaǵdaıynyń aldyn alý jáne boldyrmaý maqsatynda jergilikti bılik tarapynan qandaı sharalar atqarylyp jatqanyn jáne aldaǵy josparlary týraly baıandaǵan edi.
Máselen, aımaqtyń kontınentaldy klımatyn eskere otyryp, osy kúnde shahardyń tótenshe jaǵdaılar departamenti órt qaýipsizdiginiń oryn alýyna múmkindiginshe jol bermeý úshin orman sharýashylyqtarynyń, jergilikti atqarýshy, azamattyq qorǵaý jáne basqa da organdardyń apatqa qarsy jumystaryn saralady. Iаǵnı olar «órtti sóndirýge qanshalyqty ázir jáne aldyn alý is-sharalaryn iske asyrýǵa daıyn ba?» degen máseleler tóńireginde oı qozǵap, álsiz jaqtaryn pysyqtap, tıisti áreket jasaýǵa ázirlikterin áńgimelep berdi.
Brıfıngtiń bas spıkeriniń aıtýynsha, qala aýmaǵynda jalpy aýdany 12 980 gektardy quraıtyn egistik alqaby bar. 60 sharýa qojalyǵy jáne jalpy kólemi 6 myń 286 gektarǵa teń "Jasyl beldeý" men Túrkistan oblysyna qarasty «Badam» orman sharýashylyǵy osy atalǵan aýmaqta ornalasqan. Osy kezge deıin orman jáne dala órtteriniń aldyn alý maqsatynda jalpy respýblıkalyq mańyzy bar jáne jergilikti mándegi avtomobıl joldarynyń boıynda, sondaı-aq orman qory aýmaǵy men egistik alqaptarynda órtke qarsy mıneraldy jolaq jyrtý jumystary júrgizilipti. Qalyń aǵash ósken aımaqta órttiń bolýyn týdyrmaý úshin orman sharýashylyqtary jalyndy aýyzdyqtaıtyn barsha tehnıka men kerek-jaraqty quraldarmen qamtamasyz etilgen. Onyń ishinde órt sóndiretin kólikter, motopompa sekildi tehnıkalar bar.
Sonymen birge orman jáne dala órtteri oryn alyp qalǵan jaǵdaıda, olardy der kezinde sóndirip úlgerý eń basty mindet sanalady. Sondyqtan talapqa sáıkes órt sóndiretin eriktilerden jasaqtalǵan 42 top qurylyp, quramyndaǵy 405 adam joǵary daıyndyqqa keltirildi. Budan basqa beıimdelgen qosalqy tehnıkalarmen jáne arnaıy qol quraldarymen qamtamasyz etildi. TJ departamentinde de tehnıkadan bólek jeke quramdaǵy 84 adam «tilsiz jaýmen» kúresýge saqadaı-saı.
Qala aýmaǵynda jyl basynan beri 62 órt oqıǵasy tirkelipti. Sonyń saldarynan 124 mln 952 myń teńgeniń materıaldyq shyǵyny keltirilgen. Qyzyl jalyn sharpyǵan nysan, aýmaqtardyń 79 paıyzy turǵyn úı sektoryna, 33 paıyzy kólikterge tıesili. Sonymen qatar órttiń qaýipti kezeńi bastalǵaly beri 412 janý deregi tirkelgen. Onyń ishinde 125 jaǵdaıda qurǵaq shóp jansa, 77 márte qoqys órtengen.
Bas spıker Kazgıdromet usynǵan boljamǵa sáıkes aldaǵy ýaqytta aýa temperatýrasynyń kúrt kóteriletinine nazar aýdardy. Osy rette maman «101», «112» qyzmetine qurǵaq shóptiń nemese qoqystyń janyp jatqany týraly kún saıyn 20-30 qońyraýdan kelip túsetinin málimdedi. Bul jerde shóptiń órtenýi jaqyn mańaıdaǵy ǵımarattarǵa birinshi kezekte qaýip tóndiretinin eskertti.
«Máselen, jaz shyqqaly qurǵaq shópten ot tutaný derekteri jıilegen. Sonyń kesirinen laýlaǵan ot megapolıs turǵyny, jeke kásipker Sharıpovtiń ıeligindegi qoıma ǵımaratyna deıin baryp, 300 myń teńge kóleminde materıaldyq shyǵynǵa batyrdy. Sonymen qatar departamenttiń kezekshi-dıspetcherlik qyzmetiniń «101» pýltine 2023 jylǵy 6 maýsymda saǵat 14:48-de shahardyń Turan aýdany Temirlan tasjoly boıyndaǵy «Avtonur» aıaldamasynyń janynda turǵan transformator men dúńgirshektiń otqa oranyp jatqany týraly habarlama kelip túsedi. Oqıǵa ornyna dereý jetip kelgen órt sóndirýshiler shynymen de transformator men saýda núktesiniń janyp jatqanyn kóredi. Shuǵyl áreket etýdiń nátıjesinde jalynnyń taralyp ketýine jol berilmeı, saǵat 15:06-da órt tolyǵymen sóndiriledi. Janǵan aýmaq 2 sharshy metrdi quraǵan. Bul oqıǵadan zardap shekken nemese qaza tapqandar joq. Apattyń shyǵý sebebi qazir anyqtalý ústinde. «Tilsiz jaýdy» aýyzdyqtaýǵa Shymkent qalasy TJD О́rt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyzmetiniń jeke quramynan 30 adam jáne 5 tehnıka jumyldyryldy», dedi tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy Madııar Jaqsybaev.
Osy oraıda qalanyń bas órt sóndirýshisi shahar basshysy M.Áıtenovtiń megapolıs aýmaǵynda jazdyń kúnderi orman jáne dala órtteriniń aldyn alý jáne olardy joıýdyń is-sharalar josparyna sáıkes aýdan ákimderine tıisti tapsyrmalar bergenin málimdedi.
ShYMKENT
