Sýdan keler qater kóp

Qutqarýshylar men polısııa qyzmetkerleri sý qoıma­laryna reıd júrgizip, arnaıy atty polısııa jasaǵy táý­lik boıy kezekshilik jasaı­dy. Sýdan qutqarýshylar dem­alý­shylardyń arnaıy bó­lingen jaǵajaılarda shomy­lyp, qor­shaý belgilerinen ári barmaýdy, mas kúıde sýǵa tús­peýdi, motorly qaıyqtarǵa ja­­­qyndamaýdy eskertip jatsa da erejeni buzatyndar kóp. О́kinishke qaraı, mysalǵa kel­tirer qaraly oqıǵa kóp. 27 mamyrda Yrǵyz aýdanynyń Qu­rylys eldi mekeninde buzaý qa­rap júrgen 12 jastaǵy eki bala bu­zylǵan bógetke shyǵyp, ózenge qulap ketken. Qutqarýshylar balalardyń bireýiniń denesin sol kúni, ekinshisin erteńinde tapty. Al 5 maýsymda tús ke­zinde Aqtóbede temir qorytpa zaýyty irgesinen aǵyp jatqan Elek ózeniniń janyndaǵy kópir túbine sýǵa túsken 16-17 jastaǵy úsh jasóspirim sýdyń ıirimine tap bolyp, ekeýi birden batyp ketti. Úshinshi bala qamysty qarmana júrip jaǵalaýǵa ózi shyqqan. Úsheýi de júzý bil­megen. Súńgýirler sol kúni kesh­kilik 3,5 metr tereńdikten eki balanyń denesin alyp shyqty. 13 maýsym kúni keshkilik Elek ózeniniń ruqsat etilmegen je­rinde sýǵa shomylǵan bir jas­óspirim sýǵa batyp ketti. Aq­tóbede «Aıbolıt» baý-baqsha ujy­mynda turatyn ata-ájesiniń úıine kelgen 10 jastaǵy bala Elek ózenine qulap ketip, qaıtys boldy.

Maýsym aıynyń birinshi kúni Aqtóbeniń irgesindegi «Za­rechnyı-1» aımaǵynda Elek ja­ǵasynda oınap júrgen top balanyń bireýi sýǵa shomylyp júrgende aǵys aǵyzyp ketedi. Onyń bir batyp, bir shyǵyp jat­qanyn kórgen balalar «qut­qaryńdar» dep aıqaılaıdy. Sol mezette 16 jastaǵy Qolqanat Baqqul ózenniń arǵy betinen júzip kelip, aǵys alyp bara jatqan qurdasyn qutqarady. Jaǵalaýǵa shyqqan boıy oǵan alǵashqy medısınalyq kómek kórsetedi. Qysyltaıań sátte batyldyq tanytqan jetkinshekti oblys ákimi Eraly Toǵjanov, Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beı­sembaev marapattady. Sol kúnderi ózenge aǵyp bara jat­qan alty jastaǵy qyzdy qutqar­maqshy bolǵan alty balanyń ákesi, aqtóbelik jigit ózi sýǵa ketip, biraq qyzdy aman alyp qaldy. Osydan úsh kún buryn Muǵaljar aýdanynda otbasymen birge sý jaǵasyna demalýǵa kelgen 13 jastaǵy qyz da sýǵa ketip qaıtys boldy.

Bir aıdyń ishinde jeti bala men eki eresek adamnyń ruqsat etilmegen jerde shomylyp júrip qaıtys bolýy óte alańdatarlyq jaǵdaı. Eresekterdiń jaz mez­gilinde balalaryn baqylaýsyz jiberýi osyndaı jazataıym oqı­ǵalardyń kóbeıýine ákeldi. Adamdar kez kel­gen jerge sýǵa túse berýge bolmaıtyndyǵyn umytyp ketedi, balalaryn ózen jaǵasyna baqylaýsyz jiberedi. Qutqarýshylar kúndiz-túni ruqsat etilgen jaǵajaılarda kezek­shilikte júrgenimen, bir­neshe ondaǵan shaqyrymǵa sozylatyn dala ózenderin tegis baqylaı almaıdy. Onyń ústine, sońǵy 5-6 jylda ózenderdiń tasý sıkli ózgerdi. Dala ózenderiniń arnalary burynǵydaı tolmaǵan soń jarqabaqtary bıiktep, túbi tereńdep barady. О́zenniń sýy azaısa, túbi tereńdeıtin qasıeti bar eken.

Aqtóbe qalasynda búginde 18 jaǵajaı ashyldy. Alaıda onyń bireýi ǵana kelýshilerge tegin qyzmet kórsetedi. Ol – qala irgesindegi Qutqarýshylar be­keti janynda ornalasqan kom­mýnaldyq jaǵajaı. Bul jer­diń sýy taza, jaǵasyna kún­nen qorǵanatyn shatyrlar qo­ıylǵan, ystyq qumy da bar. Qalǵan jaǵajaılardyń bári aqyly, olarǵa kirý quny eresekter úshin 1 myń teńgeden bastalady, al balalar úshin – 500 teńge. Aqyly jaǵajaılarda qaıyq, katamarandar bar, voleı­bol alańshalary ornatylǵan, demalýshylarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan.

Alańdatarlyq másele, qa­zirgi kezde kóp bala sýda júze almaıdy, sýǵa túsý barysynda saqtyq quraldaryn paıdalanbaıdy. Nege ekeni belgisiz, kóp ata-ana balalaryna úıirme tańdaǵanda kóbinese kórkem jáne sporttyq gımnastıkany tańdaıdy. Al tennıs, sýǵa júzý sportyna kezek óte kóp. Kezektiń uzaqtyǵy sol, bir jyldan asa ýaqyt kútýge týra keledi. Sonyń saldarynan balalaryn sý sportyna jazdyrǵan ata-analar uzaq kútýden jalyǵyp, balalaryn basqa úıirmege aýystyrady nemese aqyly basseınge beredi. Qalada sýǵa júzýdi úıretetin jattyqtyrýshylary bar basseınder aqyly bolǵandyqtan, kópshilik ata-ana balalaryn júzý sportyna apara almaıdy. Máselen, Aqtóbe qalasyndaǵy ortasha basseın baǵasy bir bala úshin aıyna 15-20 myń teńge shamasynda. Oǵan aptasyna eki, keıde úsh jattyǵý sabaǵy kiredi. Sýǵa júze bilmeıtin balalardyń kóbeıip ketýiniń bir sebebi osynda jatyr. Sol sebepti de mem­lekettik tapsyrys arqyly júzý sporty, gımnastıka, qysqy sport túrleri úıirmelerin qar­jylandyrýǵa basymdyq bergen jón. О́tken jyldardyń qo­rytyndysy boıynsha ata-analar men balalardyń qaı sportqa basymdyq bergenin taldaı otyryp, aldaǵy oqý jylynda sol sport túrlerine tapsyrys sanyn kóbeıtken durys.

Aqtóbe oblysy