Zańsyz alynǵan aktıvterdi qaıtarý týraly

Prezıdenttiń Joǵarǵy sot sýdıasy laýazymdaryna saılaý týraly usynymyn Joǵarǵy sot keńesiniń tóraǵasy Denıs Shıpp jarııalady. Bıyl «Qazaqstan Respýblıkasynyń sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zańǵa ózgeris engizilgeni belgili. So­ǵan baılanysty Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Prezıdenti Senatqa Joǵarǵy sot sýdıasy laýazymyna kandıdatýralardy balama negizde engizedi. Osyǵan oraı bes Joǵarǵy sot sýdıasy laýazymyna on kandıdat usynyldy. Kandıdatýralar Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetinde aldyn ala talqylandy. Sonyń nátıjesi boıynsha depýtattar Joǵarǵy sot sýdıasy laýazymyna Erlan Aıtjanov, Ǵabıt Ál­janov, Gúlmıra Isamberlıeva, Erlan Qosmuratov jáne Nurlan Qurmanǵalıevti saılady. Otyrys barysynda jańadan saılanǵan Joǵarǵy sot sýdıalary ant berdi.

Palata otyrysynda senatorlar «Zańsyz ıemdenilgen ak­tıvterdi memleketke qaıtarý týra­ly» zańdy jáne oǵan ilespe «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly», «Qazaq­stan Respýblıkasynyń Ákim­shilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly», son­daı-aq «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Kodeksine (Salyq kodeksi) tolyqtyrý engizý týraly» zań jobalaryn maquldady.

Senat tóraǵasy bul zańdarǵa Parlament depýtattary bastamashy bolǵanyn, olar azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa, halyqty áleýmettik qorǵaýǵa jáne eldi eko­nomıkalyq turǵydan damytýǵa arnalǵanyn atap ótti.

«Zańsyz ıemdenilgen aktıv­terdi memleketke qaıtarý týraly» zańdar toptamasy Memleket bas­shysynyń eldik múddeni kóz­degen bastamasyn iske asyrý maqsatymen ázirlendi. Qaralǵan zańnamalyq aktiler zańsyz shy­ǵarylǵan aktıvterdiń shyǵý tegin ashýǵa, rastaýǵa, olardy qaıtarýǵa jáne aktıvterdi memleket pen el múddesi úshin qoldanýǵa qajetti quqyqtyq tetikterdi aıqyndaıdy. Qaıtarylǵan aktıvter Qazaqstan halqynyń ál-aýqatyn arttyrýdy kózdeıtin áleýmettik jáne eko­nomıkalyq jobalardy qarjy­landyrý úshin qoldanylý qajet. Jalpy, maquldanǵan zańdar Ádi­letti Qazaqstan qurý jolynda ja­salǵan taǵy bir naqty qa­dam ekeni sózsiz», dedi Máýlen Áshimbaev.

Otyrys kezinde «Onlaın-platformalar jáne onlaın-jarnama týraly» jáne oǵan ilespe «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine onlaın-platformalar jáne onlaın-jarnama máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik qu­qyq buzýshylyq týraly ko­deksine ózgerister men tolyq­tyrýlar en­gizý týraly» zań jobala­ryn ma­quldady. Atalǵan qujattar, eń aldymen, balalardy áleýmettik jelilerdegi jalǵan aqparattan, baqylaýsyz jarnamadan jáne býllıngten qorǵaýdy kúsheıtýge baǵyttalǵan.

«Sońǵy jyldarda áleýmettik jelilerdiń qoǵamdaǵy róli qan­shalyqty artqanyn bárimiz kórip otyrmyz. Sol sebepti áleý­­met­tik jelidegi býllıngti, aza­mat­­tardy qorlaý faktilerin, qar­jy pı­ramıdalaryn nasıhattaý jáne taǵy basqa osyǵan uqsas máselelerdi memlekettik retteýdiń mańyzy zor. Sondaı-aq onlaın-platformalardyń jumysyn jáne onlaın-jarnamany zań aıasynda júıeleý máselesi de qolǵa alyndy», dedi Máýlen Áshimbaev.

Otyrysta atap ótilgendeı, atalǵan zańdar arqyly onlaın-plat­formalar men onlaın-jar­namalardyń jumysy júıe­lenedi. Odan bólek, onlaın-platformalar jumysynyń quqyqtyq rejimi jáne onlaın-jarnamaǵa qoıylatyn talaptar belgilengen. Paıdalanýshylardyń quqyqtary men mindetteri jáne osy saladaǵy ýákiletti organnyń quzyreti de bekitildi.

Senatorlar «Kásiptik biliktilik týraly» jáne «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kásiptik biliktilik, memle­kettik nagradalar, áleýmet­tik qamsyzdandyrý jáne bilim berý máseleleri boıynsha ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdardy da qarap, maqul­dady. Osy zańdar arqyly kásiptik biliktilikti tanýdyń biryńǵaı qa­ǵıda­lary ázirlendi jáne beki­tildi. Bul tásil kadrlardy daıar­laý men oqytýdyń keshendi baǵdar­lamalaryn qurýǵa yqpal etedi.

Budan basqa, depýtattar «Semeı ıadrolyq qaýipsizdik aımaǵy týraly» zańdy jáne oǵan ilespe «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Semeı ıadrolyq qaýipsizdik aı­maǵy, ekologııa jáne elektr energetıkasy máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy maquldady. Bul normalar burynǵy Semeı ıadrolyq synaq polıgony men oǵan irgeles jatqan jerlerdiń aýmaǵyndaǵy radıasııalyq jáne ekologııalyq qaýipsizdik deńgeıin qamtamasyz etedi. Onyń ishinde, eldiń ǵylymı áleýetin damytý boıynsha memlekettik baqylaýdy kúsheıtýde, ıadrolyq energııany beıbit maqsatta paıdalanýda jáne basqa da baǵyttarda Qazaqstannyń ustanymyn nyǵaıtý kózdelgen.

Otyrysta Máýlen Áshim­baev sessııanyń jumysyn qory­tyndylap, osy ýaqyt ishinde senatorlar Memleket basshysynyń elimizdi jańǵyrtýǵa arnalǵan reformalaryn zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý úshin aýqymdy jumys atqarǵanyn aıtty. Úsh aı merzimde Parlament 25 zań qa­byldady. Olardyń ishinde 10 zańǵa depýtattyq korpýs bastamashy boldy. Sondaı-aq 66 mańyzdy is-shara ótkizildi.

Senat spıkeri Palatanyń óńir­lermen ózara is-qımyldy ny­­­ǵaıtý baǵytyndaǵy jumys­tardyń qorytyndysyna da toq­talyp ótti. Ol sessııa barysynda Jergilikti ókildi organdarmen ózara is-qımyl jasaý jónindegi keńestiń jáne «О́ńir» depýtattyq tobynyń quramdary jańaryp, otyrystary ótkizilgenin atap ótti. Máýlen Áshimbaevtyń aıtýynsha, osy sessııada depýtattardyń zań shyǵarý quqyǵyn iske asyrýǵa járdemdesetin jańa tetik – Senat­tyń Jobalyq keńsesi quryldy. Senat janyndaǵy Jas sarapshylar klýbynyń otyrystary da turaqty túrde ótkizilip keledi. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Parlamentte «Bir el – bir múdde» depýtattyq toby jasaqtalyp, onyń quramyna Qazaqstan halqy Assambleıasynan saılanǵan depýtattar endi. Or­nyqty damý maqsattaryna monı­torıng júrgizý jónindegi par­lamenttik komıssııanyń alǵash­qy otyrysy ótkizilgeni de belgili.

«Senattyń mańyzdy mindet­teriniń biri – Prezıdentimizdiń reformalaryn zańnamalyq turǵydan sapaly ári ýaqtyly qamtamasyz etý. Soǵan baılanysty osy sessııa­da 50-den astam depýtattyq saýa­l joldap, ortalyq memlekettik organdardyń nazaryn óńirlerdegi ózekti máselelerge aýdardyq. Pa­lata – óńirlerdiń múddesin qor­ǵaıtyn negizgi ınstıtýt. Son­dyq­tan óńirlerge jazǵy sapar kezinde halyqpen, jurtshylyqpen belsendi kezdesip, jergilikti jer­lerdegi ózekti máselelerdi jan-jaqty saraptaýdyń mańyzy zor. Sonyń nátıjesinde syndarly usynystar jınaqtaý qajet. Olar­dy kelesi sessııada nazarǵa alamyz», dedi M.Áshimbaev.

Palata otyrysynda senatorlar depýtattyq saýaldaryn da joldady. Bekbol Orynbasarov gaz jáne lıft sharýashylyǵy salasyndaǵy qaýipsizdik másele­lerin retteý tetiginiń joqtyǵyna alańdaýshylyq bildirdi. Soǵan baı­lanysty senator birqatar usynys jasady. Olardyń biri – qaýipti júk kótergish mehanızmi bar lıftti paıdalaný fýnksııa­syn Tótenshe jaǵdaılar mınıstr­liginiń qaramaǵyna berý máselesi.

Janna Asanova eldiń qorǵanys qabileti men ulttyq qaýipsizdigine qatysty máselelerge nazar aýdardy. Senator osy baǵyttaǵy birqatar usynysyn jetkizdi. Depý­tattyń aıtýynsha, kóptegen mem­lekettik organda jumyldyrý qurylymyn mınıstrdiń orynbasarlary, orynbasarlar, apparat basshylary qadaǵalaıdy. Alaıda jumyldyrý daıyndyǵy týraly zańǵa sáıkes mundaı bólimsheler memlekettik organnyń birinshi basshysyna tikeleı baǵynýǵa tıis. Sonymen qatar bul salada bilikti mamandardyń múldem jetispeıtini anyqtalǵan.