Biz de Serikjanmen alǵash solaı tanysyp-bilistik. Serikjan dep otyrǵanym Semeı memlekettik medısına ýnıversıtetiniń hırýrgııa kafedrasyn uzaq jyldar basqarǵan medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Serikjan Isaǵalıuly Botabaev bolatyn. Endi sol azamat jaıyndaǵy kesteli oıymyzdy qalyń oqyrmanǵa usynýdy jón kórdik.
Onyń kindik qany tamǵan jeri – qazirgi Jetisý óńiri, Aqsý aýdanyndaǵy Úlgili aýyly. Ákesi ómir boıy mektepte ustazdyq etken. Serikjannyń da aýyl balalaryn bilimge shaqyryp, zeıinin ashqan ákesi týraly aıtary taýsylmaıdy.
«Áke – balaǵa synshy» dep qazaq oryndy aıtqan. Ákem bolashaqty oılap, sol kezeńderdegi zaman talabyn uǵynyp, meni kókiregi ashyq, saýatty azamat bolsyn, oryssha jetik bilim alsyn, ómirdiń qaltarys-bultarystaryna tóselsin dep nıettenipti. Aýyldaǵy bastaýysh mekteptiń 4-synybyn támamdaı salysymen 28 shaqyrym jerdegi Mataı stansasynyń temirjol boıyndaǵy №258 mektep-ınternatyna berdi. Odan biz kem bolmadyq. Barynsha bilimge talpynyp, qoǵamdyq iske erte aralasyp, tııanaqty oqýǵa tyrystyq. Oqýdy kúmis medalmen bitirdim de, esh qınalmastan Semeı medısınalyq ınstıtýtynyń emdeý fakýltetine oqýǵa tústim. Ákem jaryqtyq meniń jaǵdaıymdy jasaımyn dep týǵan jerinen sonaý jyraqtaǵy Semeı óńirine kóship barǵany da bar. Keıin bilip jatyrmyz ǵoı, onyń osy isi balaǵa, urpaǵyna, ıaǵnı bizge degen sheksiz qamqorlyǵy eken. Qarap otyrsańyz, ákemniń týǵan jer, ósken ortasyn tastap, tanys-bilisi joq qalaǵa qonys aýdarýy erlikpen para-par eken-aý. Qaıran, áke kóńili, – deıdi Serikjan saǵynyshyn jasyra almaı...
– 1975 jyly Semeı temirjol aýrýhanasynda ornalasqan Semeı memlekettik medısına ınstıtýtynyń jalpy hırýrgııa kafedrasyna ınternatýraǵa keldim. Ol jerde adal eńbegimmen kózge túsip júrgende mamandyǵyma degen súıispenshiligimdi tájirıbeli aǵa dárigerler baıqaǵan bolýy kerek, ınternatýrany bitirgennen keıin hırýrg qylyp jumysqa qaldyrdy. Sodan men de áriptesterimniń senimin aqtaımyn dep aıanyp qalmadym. Kún demeı, tún demeı hırýrgııanyń qyr-syryn meńgerýge talpyndym, sharshamaı-shaldyqpaı bilimimdi jetildirdim, bilmegenimdi tájirıbeli áriptesterimnen úırendim. Talaı keshterdi aýrýhanalardyń qabyldaý bólimderinde, hırýrgııalyq zaldarda ótkizgenime esh ókinbeımin. Árıne, ońaı bolmady. Táýbe, meniń baqytyma qaraı aýrýhanada bilimi tereń, qoly jeńil, jumys dese kózi ottaı laýlap turatyn bilgirlerdiń ortasyna keldim. Olardyń árbiri meniń hırýrg bolyp qalyptasýyma úles qosty. Aıtpaqshy, meniń ákem Isaǵalıdyń aǵasy Túsipqalı elimizge belgili professor Qojahmet Shýaqovpen rabfakta birge oqypty. Bizdiń aýylǵa qonaqqa kelgeninde men táı-táı basyp júrgen kishkentaı sábı ekem. Sol Qojahmet atamyz meni kókke kóterip turyp: «Balaqaı, ómir jolyń jarqyn, bolashaǵyń zor bolsyn!» dep mańdaıymnan súıip bata beripti. Sol kisiniń batasy oń bolyp, men medısına salasynan baqytymdy taptym», deıdi Serikjan óziniń taǵdyry men kásibi jaıly tereń tolǵanyp.
Iá, qazaq «erinbegen etikshi bolady» dep bekerden-beker aıtpaǵan. Medısınada, onyń ishinde hırýrgııa salasynda sheberlik mańdaı termen, qajyrly eńbekpen, tynymsyz izdenispen keletinin bárimiz bilemiz. Ǵalym-dáriger sol izdenistiń arqasynda medısına ınstıtýtyna qyzmetke shaqyrylyp, oqý ornynyń klınıkalyq jumystary jónindegi prorektory qyzmetine taǵaıyndalǵan. Instıtýttyń qosymsha jalpy hırýrgııa kafedrasynyń meńgerýshisi boldy. Sodan beri, ıaǵnı 2004 jyldan S.Botabaev osy kafedrany basqaryp, qalalyq jedel járdem aýrýhanasynyń hırýrgııa bólimshelerine túsken naýqastardy emdep, hırýrgııalyq operasııa jasaýdan shet qalǵan emes.
Professor S.Botabaev Ekaterınbýrg medısına ýnıversıtetiniń professory I.D.Prýdkovtyń hırýrgııalyq klınıkasyna barǵan. Sol saparda shaǵyn laparotomııa arqyly ót joldaryna ota jasaý ádisin meńgerip, Semeıge oralǵannan keıin, ýaqyt ozdyrmaı qalalyq jedel járdem aýrýhanasyna jańashyldyq engizdi. Sóıtip, áriptesterimen tize qosa eńbek etip, álgi «Lıga-7» aspabynyń kómegimen 2000-nan asa kúrdeli hırýrgııalyq operasııa jasady. Osydan bólek, kún saıyn 2-3 kúrdeli hırýrgııalyq operasııa jasap, aýrýy asqynyp, janyn shúberekke túıip kelgen naýqastardyń qulan-taza aıyǵyp ketýine septesken sátteri – óz aldyna bólek áńgime.
...Semeıge jol túsip, jetken kúnniń erteńine: «Serikjan, Semeı óńiri – tarıhqa baı ólke. Sondyqtan ony keıde, tipti, «ulylar mekeni» dep te ataımyz. Abaı, Shákárim, Muhtar jáne basqa qanshama belgili azamattar osy óńirde dúnıege kelip, qazaqtyń kim ekenin álemge máshHúr etti. Ýaqyt tabylyp jatsa, sol uly Abaı men Muhtar dúnıe esigin ashqan Abaı aýdanyndaǵy Bórili men Jıdebaıǵa baryp qaıtsaq durys bolar edi», dep ótinish jasadym. Ol usynysyma sózge kelmeı kelisti. Dıssertasııalyq keńestiń otyrysynan keıin eki avtokólikpen sol «Ulylar mekenine» jol tarttyq. Jol boıy Serikjan aımaqtyń tarıhyn, shejirelerin, jergilikti aqyndardyń óleńderin tizbektep, bizdi tánti etti. Bara-bara, tipti, Muqaǵalı Maqataevtyń óleńderin jatqa aıtqanda, qasymyzdaǵy myna kisi hırýrg emes, ádebıetshi me dep tańdanystyq.
Professor S.Botabaev KSRO jáne Qazaqstan Respýblıkasy «Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi» tósbelgisi, Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdiginiń jáne qalalyq máslıhattyń Qurmet gramotalarymen qosa, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Qurmet gramotasymen marapattalǵan. Sondaı-aq Semeı memlekettik medısına ýnıversıtetiniń 55 jyldyǵynda ǵylymı keńestiń sheshimimen «Altyn qandaýyr» belgisin ıelendi. 2014 jyly «Densaýlyq saqtaý qyzmetine qosqan úlesi úshin» tósbelgisimen, 2017 jyly «Eren eńbegi úshin», 2020 jyly «Eńbek ardageri» medaldarymen nagradtaldy. Bul marapat-madaqty tizbeleı bersek, taýsylmastaı... Desek te, bul – professor S.Botabaevtyń el aldynda eńbeginiń elenip, qurmetke bólenip otyrǵanynyń bir belgisi.
Sekeń, Serikjan Isaǵalıuly kóńil jarastyryp otaý qurǵan qosaǵy Kúlán ekeýi Aınur, Edil men Jaıyq atty ul-qyz ósirip, búginde ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyrǵan ónegeli otbasy. Qyzy Aınurdan eki nemere, al Edilden bir nemere súıip, olar kóz qýanyshyna aınalýda. Áke jolyn qýǵan Aınur men Edil Semeı medısınalyq ınstıtýtynda bilim alǵan. Qazir medısına ǵylymdarynyń kandıdattary. Densaýlyq saqtaý salasynda qajyrly eńbek etedi. Úlken uly Edil Astana qalasyndaǵy Ulttyq kardıohırýrgııa ortalyǵynda birneshe jyl tájirıbe jınaqtap, kandıdattyq qorǵap, bul kúnderi О́skemen qalasyndaǵy kardıohırýrgııa bóliminiń meńgerýshisi qyzmetinde. Ol – jyl saıyn júzdegen naýqastyń júregine operasııa jasap, el alǵysyn arqalap júrgen «qoly altyn» jas maman. Al kishi uly Jaıyq ýnıversıtet bitirip, ekonomıst-qarjyger mamandyǵyn alyp, qazir Astanadaǵy banktiń birinde eńbek etedi.
Biz biletin Serikjan áriptes dosymyz qazirdiń ózinde zaman aǵymynan qalmaı, kóptegen hırýrgııalyq jańalyqty tájirıbege engizip, jastarǵa jaqsy tálimger, úlgili ustaz bolyp júr. Alqaly basqosýlarda ómirde kórgen-bilgen tájirıbesin, kóńilge túıgen oılaryn kópshilikke aıtyp otyrady. Orystyń uly jazýshysy Lev Tolstoı: «Bilim talantty adamdy jýasytady, orta adamdy tańyrqatady, al kúıki adamdy isirip, keptiredi», degen eken. Respýblıkamyzdyń hırýrgter qoǵamy aldynda bedeli bıik, óz ortasynda abyroıly professor Serikjan Botabaev qarapaıymdylyqtan esh ajyraǵan emes. Basqalar tárizdi jaly kújireıip, kókirek kerip, kekireıgenin baıqamappyz. Sirá, ony syı-qurmetke bólep júrgen osy bir erekshe asyl qasıetteri men mamandyǵynyń shyn maıtalmany bolǵany shyǵar.
Saǵyndyq ORDABEKOV,
medısına ǵylymdarynyń doktory, professor, Jýrnalıster odaǵynyń múshesi
