ÁLEMDI О́NERIMEN ÁLDILEGEN

AIMANNYŃ ShEBERLIGINE EÝROPA TAǴY DA TÁNTI BOLDY Bıyl elimiz EQYU-ǵa tóraǵalyq etýde. Osy aıtýly oqıǵaǵa oraı jýyrda “Vena-Rım-Parıj-Moskva” Eýropalyq konserttik týry bolyp ótti. Úlken tabyspen ótken osynaý jobanyń bastamashysy Qazaqstannyń halyq ártisi, QazUО́Ý rektory Aıman Musaqojaeva bolatyn. Aımannyń oryndaýshylyq sheberligi men óneri tek respýblıkamyzǵa ǵana emes, shetel­derge de keńinen tanymal. Úlken tabyspen ótken týrda Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetinde ózi negizin qalaǵan Eýrazııalyq sımfonııalyq orkestr Reseı Federasııasy, Qazaqstan Res­pýblıkasy jáne Tatarstan Respýblıkasynyń halyq ártisi Fýat Mansýrovtyń dırıjerlik etýimen óner kórsetti. Oraıy kelgende aıta ketsek, 2008 jyldyń sáýir aıynda Qa­zaq ulttyq mýzyka akademııa­sy­nyń 10 jyldyǵyna oraı, “Ve­na-Praga-Býdapesht” halyq­ara­lyq týry jobasy aıasynda osy oqý ornynyń negizin qalaǵan A.Musaqojaevanyń qaty­sýy­men jáne KSRO halyq ártisi Saý­lıýsa Sondeskıstiń dırı­jer­lik etýimen stýdenttik sım­fo­nııa­lyq orkestr konsert ber­gen bo­­la­tyn. Al bıyl ol óziniń stý­denttik ujymymen birge Vena (Musikverein, Golden Saal kon­sert zaly), Rım (“Santa – Ce­cilia” konservatorııa­sy­nyń kon­sert zaly), Parıj (“Gaveau” konsert zaly), Máskeý (P.I.Chaı­kovskıı atyndaǵy memlekettik konservatorııasynyń úlken zaly) sııaqty qalalarda óner kórsetti. Elbasy bas­tamashy bol­­­ǵan “Eýropaǵa jol” memlekettik baǵdarla­ma­synyń iske asyrylýy Qazaqstan mýzykant­tarynyń Eýropalyq týryna sáıkes kelip otyr dep naqty aıta alamyz. Qazaq ult­tyq óner ýnıversıteti stýdentteriniń Eýra­zııa­lyq sımfonııalyq orkestriniń osylaısha tamasha óner kórsetýi klassıkalyq mýzykany súısine tyńdaýshylar men shynaıy baǵalaý­shy­lardyń, Qazaqstannyń Avstralııadaǵy, Ita­lııa­daǵy, Fransııadaǵy jáne Reseıdegi elshi­liginiń qoldaýymen ótkizilgenin aıta ketken jón. Aıman Qojabekqyzy jáne Fýat Man­sý­rov syndy tulǵalardyń jetekshiligimen ótken Eý­razııalyq sımfonııalyq orkestrdiń kon­sert­terine qatysqandar úshin bul keshter umy­tyl­mastaı áser qaldyrdy. Oǵan bul konsertterdiń anshlagpen ótkeni tolyq dálel bola alady. A.Musaqojaeva zor shyǵarmashylyq dary­ny­men, jarqyn ártistik ereksheligimen P.I.Chaı­kovskıı, K.Sen-Sans, A.I.Hacha­tý­rıan­nyń skrıpkaǵa arnalǵan shyǵarmalaryn oryn­daýmen qatar, elimizdiń eńbek sińirgen qaı­rat­keri Serik Erkimbekovtiń sımfonııalyq or­kestr men dombyrashylar ansambline, skrıpka­ǵa arnalǵan shyǵarmalaryn da talǵampaz qaýym nazaryna usyndy. Oryndaýshylyq sheberli­gimen qatar ol joǵary oqý ornynyń rektory retinde de batys pen shyǵys arasyndaǵy shy­ǵar­mashylyq qarym-qatynastardy, halyq­ara­lyq baılanystardy jetildirýde orasan zor min­detter atqaryp júr. Ony memleketter ara­syn­daǵy qarym-qatynastardyń nyǵaıýyna sú­b­eli úles qosyp júrgen mádenıet elshisi desek te bolady. Osy oraıda sheteldik mýzykanttar qaýymy onyń Qazaqstandaǵy mýzykalyq má­denıetti damytýdyń jańa baǵyttaryn anyq­taýdaǵy batyl qadamdary men erekshe darynyn izgi nıetpen jáne qurmetpen atap ótti. Eýropanyń tórt qalasy men Reseıde ótki­zilgen keń aýqymdaǵy konserttik baǵdarlama bir-birine uqsamaıdy. Aıman óz repertýaryna álemdik klassıkalyq shyǵarmalardy ǵana emes, ár kezeńde ómir súrgen Qazaqstan kompozı­tor­larynyń týyndylaryn da engizgen desek, Venanyń Musikverein, Golden Saal konsert zalynda A.Musaqojaevanyń qatysýymen Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń Eýrazııalyq sım­fo­nııalyq or­­­­­kestri bergen (dı­rıjeri F.Man­surov) konserttiń birinshi bó­li­minde E.Brýsı­lov­skııdiń “Dý­daraı” operasynan ýver­tıýra, S.Erkimbekovtiń “Al­tyn-Arqa” orkestrlik al­le­gro­sy, J.Bı­ze­niń “Vospomınanıe o Rıme” shy­ǵarmalary oryn­dal­­sa, ekin­shi bóliminen P.I.Chaı­­­­kov­­skıı­diń orkestr men skrıp­kaǵa ar­nal­ǵan konserti jáne “Ital­ıan­skoe kaprıchchıo” syn­dy ta­ny­mal shyǵarmasyn da óner­­súıer qaýym jyly qabyl­dady. Venadaǵy konsertke EQYU ókil­­deri qatysty, son­daı-aq tanymal mýzykanttar – Vena ýnıversıteti konservato­rııa­sy­nyń rektory Ranko Mar­kovıch, profes­sor G. Vınısh­ho­fer, L.So­rokov jáne taǵy bas­qa­lar arnaıy keldi. Olar qazaq­stan­­dyq mýzy­kant­tardyń oryn­daý­shylyq she­ber­liginiń je­tistikteri týraly erekshe shabytpen áńgimeledi. Konsert odan ári Rım qalasynda óz jal­ǵa­syn tapty. Osy shyǵarmashylyq keshten keıin “Santa-Cecilia” konservatorııasynyń rektory Edda Sılvestrı (Italııa) jáne QazUО́Ý rektory A.Musaqojaeva eki oqý or­ny­nyń shyǵarmashylyq jáne mádenı qarym-qatynasy týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Soǵan oraı, “Santa-Cecilia” konser­va­to­rııasynyń konsert zalynda ýnıversıtettiń jas­tar shyǵarmashylyq ujymynyń konserti bo­l­dy. Sondaı-aq folklorlyq ansambl or­yndaýshylarynyń súıemeldeýimen óner sheberi Leıla Mahattyń keskindeme jáne sándik-qoldanbaly óner kórmesiniń tusaýkeseri ót­kizildi. Konsert Qazaqstan kompozıtor­la­ry­nyń shyǵarmalarymen ashyldy. Qazaqstandyq mýzykanttardyń kásibı sheberligine TMD el­deriniń (Belorýssııa, О́zbekstan) dıplomatııa­lyq korpýsynyń qyzmetkerleri, sheteldik qonaqtar, Italııada turatyn qazaq azamatttary, konservatorııa stýdentteri, ónersúıer qaýym tánti bolyp, konsertti erekshe súısine tyń­dady. Aıta ketetin bir jáıt, Aıman Qoja­bekqyzynyń oryndaýyndaǵy E.Rahmadıevtiń “Daırabaı” sımfonııalyq kúıi, “Shat” dom­byrashylar ansambli men Eýrazııalyq sım­fonııalyq orkestriniń oryndaýshylyq she­ber­likteri de jurtshylyqty tańdandyryp, úlken áserde qaldyrdy. Konserttiń ekinshi bóliminde joǵary kásiptik deńgeıde “Valensıanskaıa vdova” Lope de Vega pesasynyń mýzykasyna sıýıta jáne A.Hachatýrıannyń orkestr men skrıp­kaǵa arnalǵan konserti A.Musaqojae­va­nyń óńdeýinde oryndaldy. Odan ári sulýlyq astanasy Parıjdiń “Gaveau” konsert zaly bizdiń mýzykanttarǵa óz esigin aıqara ashty. Bul konsertter Fransııa mádenıet mınıstrligi jáne Parıjdiń 8 okrýg meriniń kómegimen atqaryldy. Birqatar belgili shyǵarmalarmen qatar, osynda alǵash ret S.Erkimbekovtiń “Mınaret” atty sımfonııa­lyq týyndysy oınaldy. Ony qylqobyzda halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty G.Sar­ǵyzova oryndasa, konserttiń ekinshi bólimi A.Ha­chatýrıannyń aspaptyq mýzykasyna arnal­dy. Onyń skrıpkalyq konsertin oryndaǵan A.Musaqojaeva bul joly da óziniń oryndaý­shylyq bıik deńgeıin kórsete bildi. Eýropalyq týrdyń sońǵy notalary P.I.Chaı­kovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik kon­­servatorııasynyń Úlken zalynda qalyq­tady. 1976 jyly da osy sahnada skrıpkashy Aıman Qojabekqyzy Fýat Mansýrovtyń dırıjerlik etýimen P.I.Chaıkovskııdiń skrıp­kalyq konsertin oıdaǵydaı oryndaǵan bola­tyn. Ol kezde men birinshi skrıpka partııasyn oryndaǵan edim. Al KSRO halyq ártisi Ǵazıza Jubanova konservatorııa rektory bolǵan-tyn. Endi, mine, araǵa 34 jyl salyp, P.I.Chaı­kov­skııdiń orkestr men skrıpkaǵa arnalǵan eń súıikti konsertin or­yndaı otyryp, ónerdiń has sheberi A.Musa­qojaeva basqaratyn konserva­torııa ujymy sol oqıǵany qaıtalady. Bir aıyrmashylyǵy, ataqty dırıjer F.Mansý­rovtyń basqarýymen Qazaq ulttyq óner ýnı­versıteti Eýrazııalyq sımfonııalyq orkes­trimen birge Aımannyń óziniń oınaǵandyǵy. Skrıpkashynyń aıtýynsha, Máskeýdegi Úlken zal ol úshin óte qymbat. О́ıtkeni, 1986 jyly osy zalda óner kórsetken ol P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy halyqaralyq skrıpkashylar baı­qaýynyń laýreaty atanǵan edi. Al sol jolǵy oryndaý Máskeý konser­va­to­rııa­synyń professorlyq-oqytýshylar quramynyń aldyndaǵy erekshe esebi ispettes boldy. P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý konser­vatorııasynyń Úlken zalynda Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti stýdentteriniń oryndaýyn­daǵy shyǵarmalardy tyńdaǵan jurtshylyq men qonaqtardyń aıtýynsha, bul jeńiske para-par mýzykalyq kesh boldy. Kórermender uzaq ýaqyt boıy bizdiń oryndaýshylardy qoshe­metpen sahnadan jibermedi. Osy sapar barysynda Máskeýdegi M.S.Shep­kın atyndaǵy Joǵary teatr ýchılıshesi, V.I.Sý­rıkov atyndaǵy Máskeý memlekettik akade­mııalyq kórkem ınstıtýty jáne Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti arasynda mádenı ynty­maq­tastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyna oraı Reseıdegi Qazaqstan elshiliginiń shaqyrýy boıynsha elimizge eńbegi sińgen qaıratker A.Muhıtdınov pen Reseıdiń halyq ártisi F.Mansýrovtyń dı­rıjerlik etýimen Zelenograd qalasy, Krıýkovo selosynda sımfonııalyq orkestr konsert berdi. Bul konsert soǵysta ólgen jaýynger­ler­di máńgi este saqtaýǵa, halyqtardyń dostyǵyna arnalýymen erekshelendi. Dál osy jerde bizdiń jerlesterimiz general Panfılovtyń basqarýy­men shabýylǵa shyqqan bolatyn. 1941 jyly Fýat Shákiruly Úlken teatrdyń dırıjeri retinde úrlemeli orkestrinde oınaǵan eken. Ol Agapkınniń marshy “Proshanıe slavıankıdi” oryndaýymen jaýyngerlerdi maıdanǵa shyǵa­ryp salypty. Osy konsertte maestro óz dırı­jerligimen sol jyldardyń únin qaıta jańǵyr­typ, marshty oınady. Soǵys jyldarynyń áni halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty Azamat Jyltyrkózovtyń oryndaýynda da aıtyldy. “Vena-Rım-Parıj-Máskeý” Eýropalyq kon­serttik týryn elimizdiń klassıkalyq mý­zyka salasynda halyqaralyq deńgeıge shyǵyp, úlken qurmetke ıe bolýynyń bir dáleli retinde aıtýymyzǵa ábden bolady. Dana JUMABEKOVA, ónertaný ǵylymynyń kandıdaty, dosent.