Ǵylym • 01 Tamyz, 2023

Japon ǵalymyn qyzyqtyrǵan tary

470 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldary aq tary ósirýden álemdik rekord ornatqan Shyǵanaq Ber­sıevtiń týǵan jeri Oıyl aýdanyna Osaka Gakýın ýnıversıtetiniń professory, etnobotanık Emıko Takeı keldi. Qazaqtyń tarysyn 40 jyl zerttep kele jatqan japon ǵalymynyń uzaq jyldan bergi armany Shyǵanaqtyń elin kórý eken.

Japon ǵalymyn qyzyqtyrǵan tary

Ol Qaratal aýylyna taıaý jerdegi soǵys jylda­ryn­daǵy tary egistigi ornyna bardy. Ǵalym osy jer­de Shy­ǵanaq tarysynyń tuqymyn saqtap qalǵan sharýa­shy­lyqtar bar ma dep surady. О́kinishtisi, ashtyq jyldary, odan Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde maıdan dala­syndaǵy keńes jaýyngerlerine azyq bolǵan aq tarynyń tuqymy búginde umyt bolǵan. Qazir Aqtóbe oblysynyń keı aýdandarynda ǵana sırek qyzyl tary ósiriledi.

Emıko Takeı Oıyldaǵy Kókjar jármeńkesiniń ­saý­da oryndaryn kórdi. Bul –HIH ǵasyrda qazaq je­rin­de salynǵan iri jármeńkelerdiń biri. Ǵalym Uly Ji­­bek jolynyń bir tarmaǵynda ornalasqan Kókjar jármeń­kesine qaı memleketten kerýender kelip, saýdagerlerdiń qaı tilde sóıleskenderin surady. Aıta ketý kerek, Aqtóbe oblysynda HIH ǵasyrdyń tarıhı ǵımarattary Oıyl aýdanynda ǵana jaqsy saqtalǵan. Emıko Takeı keterinde Oıyl eldi mekenindegi bazardan qýyrylǵan tary men maıqurt satyp aldy. Este joq eski zamannan adamdar mekendegen Oıyl aýdanynyń tarıhy baı ekendigine kóz jetkizgen ǵalym ataqty taryshynyń esimin ıelengen aýdandyq mýzeıde Shyǵanaq atyndaǵy zaldyń bolýyna erekshe rızashylyǵyn bildirip, japon tilinde qoltańba qaldyrdy. Shyǵanaq atyndaǵy zalda qurýly turǵan qazaqtyń qazan-oshaǵyna, keli men kelsapqa, bylǵaýyshqa qyzyǵýshylyq tanytty. «Qonaq bul jerde tarynyń qalaı ázirlenetindigin egjeı-tegjeıli surady. Biz egistikte orylǵan tary masaǵynyń keptirilip, úgitilip, qabyǵy ushyrylyp, qazanda sýǵa qaınatylyp, súzilip, taǵy qaınatylyp, qýyrylyp, kelige salyp qalaı túıiletinin kórsettik. Emıko Takeıge egistikte orylǵan tary masaq­tarynyń taspen bastyrylyp, odan ushyrylýy óte qyzyq bolyp kórindi», deıdi Shyǵanaq Bersıev atyndaǵy Oıyl aýdandyq óner jáne ólke tarıhy mýzeıiniń ǵylymı qyzmetkeri Dýlat Isabaev.

Aıta ketý kerek, syrttan kelgen kóp qonaqty Oıyl­­dyń tarysy qyzyqtyrady. Bıylǵy jyly óńirge Germanııadan kelgen týrıster Oıyl aýdanyna arnaıy baryp, tary men maıqurt satyp alyp ketken edi.