Baqytjan Tursynuly óziniń tynymsyz eńbegi, erekshe alǵyrlyǵy men qajyr-qaıraty, oı-sana qazynasynyń kókjıegi men strategııalyq kóregendiginiń arqasynda qarapaıym aýyl balasynan memleket deńgeıindegi qaıratker dárejesine kóterildi. Akademık B.Jumaǵulovtyń tól týyndysynyń biri – el egemendigimen birge ashylǵan Ulttyq ınjenerlik akademııa. Búgingi tańda akademııa otandyq ınjenerlik oılar shtabyna, tehnıka men tehnologııa salasynda ıdeıalar men sheshimderdi týdyratyn ortalyqqa, halyqaralyq qaýymdastyqqa bedeldi ǵylymı birlestikke aınaldy. Bul eli úshin týǵan arda azamattyń asa kórnekti ǵalym, ardaqty akademıktiń jarqyn jeńisteriniń bir parasy ǵana.
Baqytjan Tursynuly Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń rektory bolǵan jyldary otandyq ǵylym men bilimniń baıyrǵy qarashańyraǵynyń kelbeti tolyq ózgerip, kóptegen aýqymdy da keleli ister atqaryldy. Búginginiń tilimen aıtsaq, Baqytjan Tursynulyn «daǵdarystyq menedjer» dep ataýǵa tolyq negiz bar. О́ıtkeni onyń qoltańbasy qalǵan árbir jumys nátıje berip, órisin keńeıte túsetin. Eń bastysy, ýnıversıtettiń úsh jylǵa arnalǵan túbegeıli jańashyldyq bastamalarǵa toly damý strategııasy 2,5 jylda merziminen buryn oryndaldy. Qyzmettes bolǵan kezeńderde ol kisiniń tulǵalyq qasıetterin tanyp-bilý, túısinýge mol múmkindik týdy.
Bilim men ǵylymdy qos qanatyna aınaldyrǵan Baqytjan Tursynuly Bilim jáne ǵylym mınıstri bolǵan kezeńde, ıaǵnı 2010-2013 jyldary, osynaý el bolashaǵy úshin mańyzdy salany órkenıetti memleketter ólshemimen shendestirý baǵytynda ózekti ózgeristerdi júzege asyrdy. Ǵalymdar men ustazdar qaýymy, búkil el ıgiligin kórip kele jatqan ulan-ǵaıyr jumystardyń birqataryn ortaǵa sala ketýdi oryndy dep bilemin. Mınıstrdiń basshylyǵymen 2010 jylǵy 7 jeltoqsanda qabyldanǵan tuńǵysh 10 jyldyq joba bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy elimizdegi bilim salasynyń damýyndaǵy jańa kezeńi men baǵyttaryn aıqyndap berdi. Osynyń nátıjesinde eýropalyq bilim keńistigine ıntegrasııalanýdy jedeldetý maqsatynda joǵary oqý oryndaryna akademııalyq erkindik pen avtonomııa berý, zertteý ýnıversıtetin qurý, bilim alýshylardyń syrtqy akademııalyq utqyrlyǵyn qarjylandyrý syndy jańashyl bastamalar qysqa ýaqytta óziniń qısyndy sheshimin tapty. Munyń bári bizdiń búgingi úırenshikti ortamyz, obektıvti naqtylyǵymyz.
El damýynyń strategııalyq mindetterin qamtıtyn baǵdarlamanyń jobasyn jetildirý barysynda Baqytjan Tursynulynyń negizgi pozısııalar (12 jyldyq orta mektepke kóshý, UBT-ny jetildirý, sapany baqylaý vertıkalin engizý, Ulttyq biliktilik júıesin qurý, t.b.) boıynsha saralanǵan usynystaryn Memleket basshysyna baıandap, óz kózqarastaryn Úkimet otyrystarynda tabandylyqpen qorǵaǵanyna qanyqpyz.
Búkil sanaly ǵumyryn otandyq ǵylymnyń damýyna arnaǵan erekshe qasıet ıesi retinde mınıstr alǵashqy kúnderden bastap «Ǵylym týraly» jańa zań jobasyn ázirleý jumystaryn aıaqtaýǵa kúsh saldy. El ǵylymynda sońǵy 50 jyl ishinde bolmaǵan túbegeıli ózgeristerge toly jańa zań 2011 jylǵy 18 aqpanda qabyldandy. Elimizde tuńǵysh ret zertteýlerdi qarjylandyrýdyń (bazalyq, granttyq, baǵdarlamalyq-nysanaly) kóparnaly júıesi, ulttyq ǵylymı keńester, jańa ǵylymı ataqtar aınalymǵa engizilip, ǵylymı jarııalanymdardyń halyqaralyq júıesiniń (WoS, Scopus, t.b.) esigi aıqara ashylýy – jańa tetikterdiń jemisi.
Baqytjan Tursynuly Parlament Senatynyń depýtaty ári Senattyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń múshesi retinde elimizdegi adamı kapıtaldy damytýǵa baǵyttalǵan kóptegen zańnyń sapaly qabyldanýyna kenen tájirıbesi, kemel paıymy men órisi keń oıy, suńǵyla saıasatkerligimen barynsha atsalysty. Bul turǵyda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine joǵary oqý oryndarynyń akademııalyq jáne basqarýshylyq derbestigin keńeıtý máseleleri boıynsha ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańynyń, tuńǵysh «Pedagog mártebesi týraly» zańnyń qabyldanýynda, «Bilim týraly» jáne «Ǵylym týraly» zańdaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizýde eńbegi zor. О́ıtkeni qoıylǵan mejeni máre syzyǵyna deıin úzdik támamdaý – Tursynulyna tán qasıet.
Senatta ótken parlamenttik tyńdaýlarda Ata zańymyzǵa, qoldanystaǵy «Tilder týraly» zańǵa qaıshy kelmeıtin arnaıy «Ana tili týraly» zań, otbasylyq qundylyqtardy damytý maqsatynda «Otbasy ınstıtýty týraly» zań, Bilim jáne ǵylym kodeksin qabyldaý týraly ultymyzdyń rýhanı qundylyqtaryna qatysty tyń usynystar aıtyp, baıypty bastamalar kótergeni jáne joǵary oqý oryndaryna arnalǵan oqýlyqtardy qazaq tiline aýdarý jumystaryna qarjy bólý, mádenı-tarıhı eskertkishterdi qorǵaý úshin tıisti sharalardy qabyldaý, adamı kapıtaldy damytýǵa baǵyttalǵan saýaldaryn Úkimetke joldaǵany barshaǵa aıan.
Zaman aǵymyn dál boljaý, kúrdeli máselelerdi sheshýdiń sara jolyn sátti taba bilý – boıyna tabıǵattyń bergen tartýy. Demek elimizdiń ǵylym jáne tehnologııalyq saıasaty aýqymyndaǵy jańa mindetterin sheshý isine dańǵaıyr oı ıesi óziniń qomaqty oljasyn áli de sala bermek.
Baqytjan Tursynuly Syr óńirindegi irgeli joǵary oqý orny – Qorqyt ata ýnıversıtetimen uzaq jyldan beri tyǵyz áriptestik baılanysta. Bilim men ǵylymnyń janashyr qamqorshysynyń ýnıversıtettiń Qurmetti professory ekeni ujym úshin úlken mártebe. Turpaty bólek tulǵaǵa azamat deseń de jarasady, qazanat deseń de jarasady. Qaıratker bolmaq – qyzmetten emes. Qaıratkerlik – el-jurt, memleket degen irgeli oıdan. Qazaq eliniń ǵylymy men bilimi jolynda aıanbaı ter tógip kele jatqan Baqytjan Tursynulyna jetpis jasynda qajymas qaırat pen jańa shyǵarmashylyq tabystar, myqty densaýlyq, otbasyna baq-bereke men qýanyshqa toly sátter tileımiz!
Beıbitkúl KARIMOVA,
Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy – rektor
