Sýretti túsirgen avtor
«Qonaqjaı otbasy» atty joba bıyl Shyǵysta tuńǵysh ret uıymdastyrylyp otyr. Maqsaty jalqy – joǵaryda aıtyp ótkendeı, orys ultynyń balalaryna qazaq tilin úıretý. Buǵan deıin ózge ultqa qazaq tilin úıretýdiń sandaǵan tásilderi qoldanylǵan. Alaıda erkin sóılep ketetindeı nátıje bermegenin bilemiz. On bir jyl mektepte oqyǵanymen, lám dep qazaqsha sóılemeıtinderi qanshama? Al «Qonaqjaı otbasy» baǵdarlamasy nátıje bere me, ony ýaqyt kórsete jatar.
Álimsaqtan qalalyq bolyp ketken qazaqtyń balalary jaz shyǵa aýyldaǵy ata-apalaryna baryp, mal qaıyrysady, shóp shabysady. Tamaqtyń qunarlysyn tutynyp, betteri kúnge totyǵyp, kúzge qaraı ǵana qalaǵa qaıtysatyn. Aýyldyń tynys-tirshiligimen bite qaınasa ósken bala qıyndyqqa da kónbis keler edi. Ras, aýyl shyńdaıdy.
Qanatqaqty joba aıasynda Katonqaraǵaı, О́rel, Berel aýyldaryndaǵy pedagogter otbasynda 60-tan astam bala tárbıe aldy. Otbasylardy tańdaýda da birqatar jaǵdaı eskerilip, talaptar qoıylǵan. Álbette, bala ustazdar otbasyna toqtaýy kerek. Sonymen qatar qonaq bolyp kelgen balalarmen teteles sol úıdiń de balasy bolýy shart. Aıtqandaı, pysyqtalǵan ereje boıynsha joba oıdaǵydaı júzege asyrylyp, azdy-kópti nátıjesin bere bastaǵandaı kórindi. Árıne, aınalasy jıyrma kúnniń ishinde Shemonaıha, Altaı sekildi orys ulty kóp shoǵyrlanǵan jerlerdiń balalary qazaqy ortaǵa top etip túse sala qazaqsha saırap ketýi múmkin emes. Eń bastysy, qazaqy ortamen etene tanysty. Joba jalǵasyn taýyp, bıyl til úırengen balalar qaıta tańdalsa, kezeń-kezeńimen belgili bir nátıjege qol jetýi múmkin.
– «Qonaqjaı otbasy» jobasy maýsym aıynan bastap júzege asyrylyp jatyr. S.Lastaev orta mektebi qaramaǵyna ustazdardyń jeti otbasyn alyp, 15 balaǵa bilim berdik. Eń negizgi maqsatymyz – qazaq tilin úıretý edi. Úıretýge tyrystyq ta. Balalardyń ár kúni ózgeshe ótti. Bizdiń otbasymyz Altaı qalasynan kelgen Vladıslava jáne Ksenııa esimdi eki qyz balany tárbıege aldyq. О́zderi de tárbıeli otbasynan kelgen eken. Bárimiz birge Katonqaraǵaıdyń kórikti jerlerine serýenge shyǵyp turdyq. Ulttyq tabıǵı parktiń jumysymen tanystyrdyq. Shyńǵystaıdaǵy mektep-mýzeıdi kórdi. Tarıh tamyry tereń Berel qoryq-mýzeıine sapar shektik. Saparlasa júrip, qazaq tilin úıretýge tyrystyq. Ata-analarymen de únemi baılanysta boldyq, – deıdi S.Lastaev atyndaǵy orta mekteptiń geografııa páni muǵalimi Anar Merǵazına.
Oqýshylar da jazǵy demalystyń tıimdi ótip jatqanyn aıtyp, shynaıy kóńilderin bildirdi. Iá, kúnderi qyzyqty ótti. Altaıdyń tarıhymen tanysyp, tanymdary da keńeıdi. Ár kúnderi jańasha bastalady. Alaıda tabyn kútý, buzaý izdeý, sý ákelý syndy aýyldyń kúıki tirlikterine aralastyra qoıǵan joq. Talap solaı edi. Onyń ústine, oqýshylardyń barlyǵy únemi psıholog mamannyń qadaǵalaýynda boldy. Qalaı degenmen, ata-anasynyń qasynan buryn-sońdy shyǵyp kórmegen 12-14 jastaǵy balalar úshin jyraqtaǵy aýylǵa baryp, bóten otbasynyń qamqorynda bolý ońaıǵa soqpas. Sondyqtan da psıholog maman únemi olardyń qasynan tabyldy.
– Mektepte qazaq tilin oqytqanymen, aýylda júrgendeı úırenbeıdi ekenbiz. Qazir men qazaq tilindegi kóptegen sózdi úırenip aldym. Endi bir-eki ret kelsem, qazaqshany jaqsy meńgeretin sekildimin. Jalpy, Katonqaraǵaıdyń halqy, tabıǵaty unady. Men toqtaǵan otbasy da qonaqjaı, óz balalaryndaı kórip júr, – deıdi Altaı qalasynan kelgen Vladıslava esimdi oqýshy.
Iá, jıyrma kún orys ultynyń balasyn baýyryna basyp, qazaqtyń tilin úıretken otbasylardyń osy oraıdaǵy eńbekteri óte zor. Bilim bergeni bylaı tursyn, bóten balaǵa asqan jaýapkershilikpen qaraý kerektigi jáne bar. Túptep kelgende, qolǵa alynǵan joba ult múddesi úshin bastaldy. Bilim basqarmasy basshylyǵynyń aıtýynsha, «Qonaqjaı otbasy» jobasy aldaǵy jyldary da jalǵasyn tabýy múmkin.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Katonqaraǵaı aýdany
