Elimizde mektep formasyna qoıylatyn arnaıy bekitilgen talap bar. Soǵan saı mektep formasy oqytýdyń zaıyrly sıpatyna sáıkes kelýi kerek. Onyń úlgisi, túsi klassıkalyq stılde, biryńǵaı tús gammasynda jasalady. Tústerdi úsh tústen asyrmaı qoldanýǵa ruqsat etiledi. Mektep formasynyń túsi qalypty jáne ashyq emes tústerden tańdalady. Uldar – pıdjak, jılet, shalbar, merekelik jeıde, kúndelikti jeıde, ne túımeleri bar nemese sydyrmaly toqylǵan kúrte/kardıgan, polo jeıde nemese tennıska kıe alady. Uldarǵa arnalǵan shalbarlar erkin tigilgen jáne uzyndyǵy boıynsha tobyqty jaýyp turýy kerek. Al qyzdar – pıdjak, jılet, ıýbka, shalbar, klassıkalyq jeıde, túımeleri bar nemese sydyrmaly toqylǵan kúrte/kardıgan, polo jeıde nemese tennıska kıe alady. Qyzdarǵa arnalǵan shalbarlar erkin tigilgen jáne uzyndyǵy boıynsha tobyqty jaýyp turýǵa tıis.
Oqý-aǵartý mınıstrliginiń málimetinshe, mektep formasy týraly máselelerdi talqylaýǵa balalardyń ata-analary jáne ózge de zańdy ókilderi, mekteptiń ózin-ózi basqarý músheleri, qamqorshylar keńesi men ata-analar komıteti qatysady. Mektep formasynyń fasonyn tańdaýdy jáne ıýbkanyń uzyndyǵyn orta bilim berý uıymy men keńesi aıqyndaıdy.
Sondaı-aq mektep formasyn tańdaýda mata quramyna nazar aýdarý talaby bar. Mektep formasynyń matasy retinde antıbakterıaldyq, antımıkrobtyq jáne antıstatıkalyq qasıetteri bar matalar qoldaný usynylǵan. Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq saraptama jáne monıtorıng ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy fılıalynyń Polımerler men basqa hımııalyq zattardyń toksıkologııasy referens-zerthanasynyń meńgerýshisi Nazgúl Qusaıynovanyń aıtýynsha, mektep ónimderi Keden odaǵynyń «Balalar men jasóspirimderge arnalǵan ónimniń qaýipsizdigi týraly» tehnıkalyq reglamentiniń barlyq talabyna sáıkes kelýi qajet. Meılinshe jasalǵan materıaldyń quramy, óndirýshi kompanııanyń ataýy jáne onyń meken-jaıy kórsetilgen mindetti tańbasy bar ónimdi alǵan durys. О́ıtkeni sertıfıkattyń bolýy ónimniń qandaı da bir baqylaýdan ótkenin kórsetedi.
– О́zderińiz biletindeı, qazir ár mekteptiń formasynda óz ereksheligi bolady. Biraq oǵan qoıylatyn negizgi talap birdeı. Kıimniń qaýipsizdigin sıpattaıtyn tórt negizgi talap – gıgroskopııa, aýa ótkizgishtigi, zııandy hımııalyq zattardyń bólinbeýi jáne boıaǵyshtyń turaqtylyǵy. Gıgroskopııa – kıimniń ylǵaldy jaqsy sińirý qabileti. 7 jastan 14 jasqa deıingi balalarǵa bul kórsetkish joǵary bolýy kerek. 14-18 jastaǵy úlken balalarǵa 6 shartty birlik bolýy múmkin. Tabıǵı maqta-matalar men zyǵyr matalardyń ylǵaldy sińirý qasıetteri joǵary. Mata 80-90 paıyz tabıǵı talshyqtardan bolǵany jaqsy. Bul kıimniń qatty myjylýynan saqtaıdy, oǵan kórneki kórinis pen pishin beredi. Árıne, sıntetıkalyq matadan jasalǵan kıimder áldeqaıda arzan. Biraq ol qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelmeıdi, bala ózin jaısyz sezinedi. Balanyń arqasy tez terleıdi, óıtkeni sıntetıka ylǵaldy sińirmeıdi, sodan keıin jel soqsa boldy birden sýyq tıedi, – deıdi Nazgúl Qusaıynova.
Taǵy bir kórsetkish – kıimniń aýa ótkizgishtigi. Mamandardyń aıtýynsha, bala ózin jaqsy sezinýi úshin kıgen kıimderi maqta, zyǵyr matalardan bolǵany durys. Al sıntetıkalyq talshyqtardyń tyǵyzdyǵy óte joǵary bolǵandyqtan, aýany nashar ótkizedi, qatty elektrlenedi jáne terini titirkendiredi, sodan allergııalyq reaksııalar, teriniń qyshýy, kózdiń sýlanýy paıda bolyp, balanyń uıqysy nasharlaıdy. Qazirgi balalar allergııalyq reaksııalarǵa áldeqaıda sezimtal ekenin eskerý kerek. О́ıtkeni nashar ekologııa, durys tamaqtanbaý saldarynan olardyń ımmýnıteti álsirep ketken.
– Satyp alar kezde ónimniń ıisine jáne boıaýdyń turaqtylyǵyna nazar aýdarý kerek. Eger ónimnen belgisiz bir ıisti sezseńiz, bul odan hımııalyq zattardyń bólinýiniń dáleli. Iis neǵurlym kúshti bolsa, olardyń materıaldaǵy konsentrasııasy soǵurlym joǵary bolady jáne balanyń denesine teris áser etý yqtımaldyǵy artady. Matadaǵy boıaǵysh turaqty bolýy kerek. Turaqtylyǵyn kıimdi dymqyl shúberekpen súrtý arqyly tekserýge bolady. Eger mataǵa boıaý juǵyp qalsa, onyń jaqsy boıalmaǵanyn, terige sińip, allergııalyq reaksııa týdyrýy múmkin ekenin kórsetedi. Sonymen qatar bala mektep formasyn kem degende 5 saǵat kıip júretinin este ustaǵan jón. Sondyqtan kıimniń ólshemin de durys tańdaý kerek. Forma balanyń qozǵalysyn shekteıtindeı, tym tar bolmaýy kerek, – deıdi Nazgúl Qusaıynova.
Baǵalardy salystyryp kórip edik, eger mamandar aıtqan talaptardy saqtaı otyryp balany bazardan kıindirse, shamamen 55-65 myń, saýda úılerinen kıindirse 100-130 myń teńge ketedi eken. Bul bir oqýshynyń ǵana shyǵyny. Kóp otbasynda mektepke bir ǵana bala barmaıtyny belgili. Mamandar bazardan alatyn kıimniń sapasy jaqsy bola bermeıtinin aıtsa da, talapqa saı keletin sapaly formany alýǵa árkimniń jaǵdaıy kelmeıdi. Odan qala berdi ár balanyń jazý-syzý quraldary bar, oǵan da 30-35 teńge ketedi. Keıbireýler úshin bul baǵalar qoljetimdi bolsa da, aılyǵy ortasha jalaqy mólsherine jetpeıtin otbasylardyń qaltasyna qıyn soǵady. Árıne, kez kelgen ata-ana balasyna barlyq talapqa saı keletin eń jaqsy formany alyp bergisi keledi. Biraq ony ekiniń biriniń qaltasy kótere bermeıdi. Sondyqtan kóbine kórpege qaraı kósilýge týra keledi.
