Aýyldy túletetin nyq qadam

Munyń ereksheligi sol, osy jo­baǵa bıýdjet qarjysy jum­sal­maı­dy, kepilge qoıatyn múlik qajet etilmeıdi, paıyzdyq mólsherlemesi joq. Ári buryn bankterden taýar­ly­ nesıe alǵan azamattarǵa da joba­ǵa qatysýǵa shekteý joq. Bylaı­sha aıtqanda, aýyldyq okrýgte tabysty jumys istep jatqan sha­rýa qojalyqtary tórt túlik túrin­de aýyldasyna mal berse, óz kezeginde ekinshi tarap qaryzǵa alǵan sıyr, qoı, túıe, jylqysyn bir­neshe jyldan soń qaıtaryp berip, túlikterin ózi alyp qalady. Aıta ketý kerek, osy kezge deıin 1 300 aýyl turǵynyna taýarly nesıeleý jolymen 4 580 bas mal berildi.

«Alaıda aýyl turǵyndarynyń kóshýin toqtatý úshin osy alynyp­ jat­qan sharalar jetkiliksiz. Joba bastalǵanǵa deıin árbir eldi­ mekenge skrınıng júrgizilip, alǵash ret 134 aýyldyq okrýgtiń áleý­met­­tik-ekonomıkalyq damý jos­pa­­­ry bekitildi. Nátıjesinde, aýyl­ turǵyndary qandaı azyq-tú­­lik túrlerin qandaı kólemde tu­ty­­na­tyny anyqtaldy. Taldaý qory­tyn­dysy Aqtóbe oblysy halyq tu­ty­natyn negizgi 65 azyq-túlik túri­niń 7 túrimen ǵana tolyq qam­ta­masyz etetinin, al 45 túrimen ishi­nara 1%-dan 69%-ǵa deıin qam­ta­masyz etetinin anyqtady. Ashy­ǵyn aıtqanda, jyl saıyn Aqtó­be oblysy syrttan azyq-túlik­tiń 58 túrin satyp alýǵa 150 mlrd­ teńge jumsap keledi. Eger osy­ azyq-túlik ózimizde óndirilse, qar­jy óńir ekonomıkasynda qalar edi­. «Aýyl amanaty» jobasy aýyl­­­dardy saqtap qalýǵa, aýyl tur­ǵyn­darynyń qalaǵa kóshýin azaıtyp, jańa jumys oryndaryn qurý­ǵa, kásipkerlikti damytýǵa, ju­mys­­syzdyqty tómendetýge, tur­ǵyn­dardy jergilikti jerlerde ón­di­­ri­­letin sapaly azyq-túlikpen qam­ta­ma­syz etýge jol ashady», deıdi óńir bas­shysy Eraly Toǵjanov.

Ál-Farabı atyndaǵy Qa­zaq­­ ult­tyq ýnıversıteti «Qar­­jy jáne esep» kafed­ra­­­­sy­nyń­ dosenti, eko­no­mıka­ ǵy­lym­da­ry­­nyń kandıdaty­ Ǵalymjan Kerimbek Aqtóbe obly­syn­da bas­tal­ǵan qanatqaqty joba­nyń­ aýyl turǵyndarynyń tabysyn­ mo­laıtyp qana qoımaı, ishki kóshi-qon­dy retteýge úlken kómegi bar deıdi.

«Qolda bar aqpa­rat­­­tar­­­­ǵa­­­­ qara­ǵanda, kez kel­gen mak­­­r­o­­­­­eko­­no­mı­ka­lyq kór­set­kish­­ter­ge jaǵymdy áser etetin fak­tor­­lardyń biri – mem­le­kettik baǵ­dar­lamalardyń tıimdi júze­ge asyrylýy. Aqtóbe oblysy osy jaǵynan basqa óńirlerge qara­ǵanda kósh ilgeri. Bir ǵana mysal, Úkimettiń «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyn on aı buryn bas­ta­ǵan oblys basshylyǵy aýyldy­ saq­tap qalýǵa nyq qadam jasady. Oılanyp qarańyz, 2,5%-dyq mól­sher­lememen beriletin nesıege tek aýyl turǵyndary qol jetkize ala­dy. Ol úshin ózińiz turatyn aýyl­daǵy úı-bas­pa­na­ńyz­dy kepil­dik­ke qoıasyz. Nesıe 5 jylǵa beri­le­di. Qazir «Aýyl amanatyna» qaty­­sý­shylar sany 1 400 adamǵa jet­ken. Árıne, osy jaǵdaı eldi meken­derdegi turǵyn úı baǵasynyń sharyq­taýyna áser etedi. Tabysty aýyl­­daǵy turǵyn úı baǵasynyń ósýi óte zańdy. Aýyl turmysynyń jaq­­sarýyna adam boıyndaǵy týǵan jer­­diń bola­shaǵyna degen oıanǵan se­nim tike­­leı áser etip otyrǵany anyq»,­­ deıdi Ǵ. Kerimbek.

Osy joba bastalǵan boıy qa­jet­­ti qujattaryn daıarlap, nesıe­ge­ qol jetkizgen Áıteke bı aýdany­ Aral­toǵaı aýyldyq okrý­giniń tur­ǵy­ny Qydyrbek Ibra­shev­ erte kók­temnen bastap baqsha salýǵa kiris­ti. Tamyz týa salysymen ol týǵan topyraqqa sińgen eńbeginiń alǵash­qy­ jemisine qol jetkizip otyr. Ol qo­lyna tıgen qarjyǵa Araltoǵaı aýy­ly­nyń shetinen jer alyp, kó­kó­nis egýdi qolǵa alǵan bolatyn.

«Men 7 gektar jerge kartop, sábiz, qaýyn, qarbyz ektim. Erte kók­temnen bastap jaz boıy bala-shaǵa­myzben baqshamyzda tynymsyz eńbek etýimizdiń arqasynda al­ǵash­qy ónimge qol jetkizdik. Biz sııaqty bala-shaǵaly adamǵa jaq­­sy múmkindikter berip jat­qan­ jergilikti bılikke rıza­shy­ly­ǵymyzdy bildiremiz. Prezı­den­­ti­­mizge, oblys ákimine rahmet! E.Toǵ­ja­nov ózi bas bolyp, aýylǵa birneshe ret kelip, kásibimizdi qalaı júrgizip jat­qanymyzdy kórdi, aqyl-keńesin ber­di, tuqym men janar-jaǵarmaı jaǵy­nan qandaı kómek qajet ekenin erin­beı surady. Ýaqtyly egip, mez­gi­linde sýaryp, aramshóbin ju­lyp, kútip-baptaý arqyly ónim bi­tik shyqty. Biz baqshanyń ónimin bir­den Araltoǵaı aýylyna, jalpy,­ Áı­te­ke bı aýdanynyń barlyq okrý­gine arzan baǵaǵa ótkizip jatyr­myz. Qaladaǵy meıramhanalar da tap­syrys bere bastady. Arzan nesıe alyp, kásip bastaǵandar sany kó­beı­se, aýyldan kóship ketýshiler de azaıa­dy. Jumys bolsa, týǵan jerden qol úzip ne keregi bar?», deıdi Q.Ibrashev.

Alaıda aýyl turǵyndarynyń kó­shýin toqtatý úshin osy sharalar jetkiliksiz. Sol úshin de óńirimizde aýyl turǵyndaryn qoldaýdyń biryńǵaı paketi en­gi­zil­di. Oǵan eldi mekenderge sapaly ınternet júrgizý, aýyl jáne qala mektepteriniń arasyndaǵy bilim alshaqtyǵyn joıýǵa baǵyt­tal­ǵan «Bilim All», telemedısı­na­ny damytýǵa baǵyttalǵan «Feld­­­sher sómkesi», eldi meken­der­diń ınfraqurylymdyq jáne áleýmettik damýyna baǵyttalǵan «Abattandyrylǵan aýyl» jáne «Qaýipsiz aýyl» jobalary bar.

Aımaqta ekonomıkalyq tu­raq­­­ty ósimdi qamtamasyz etý men ómir sapasyn jaqsartýǵa arnal­ǵan jumystar jalǵasyp ke­le­­di. О́ńirde Memleket basshy­sy­­ qoıǵan mindetterdi sapaly­ jáne ýaqtyly oryndaýǵa bar­lyq­ múm­kin­­dik jetkilikti.

Aqtóbe oblysy