Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń Málik Ǵabdýllın atyndaǵy azamattyq qorǵaý akademııasy – elimizdegi qutqarýshylardy daıarlaıtyn jalǵyz joǵary oqý orny. Taǵylymdy tarıhy ótken ǵasyrdan bastaý alady. 1973 jyly Almaty qalasynan Kókshetaýǵa Qazaq KSR IIM órt sóndirý bóliminiń áskerılendirilgen órt sóndirý qyzmetiniń oqý otrıady kóshirildi. Araǵa attaı 25 jyl ýaqyt salyp 1997 jyldyń shildesinen bastap derbes joǵary oqý ornyna aınaldy. 2021 jyldyń mamyrynda Prezıdent Jarlyǵymen «Akademııa» mártebesine ıe boldy. Oqý ornyna qazaqtyń has batyry Málik Ǵabdýllınniń esimi berildi. Aıtpaqshy, Mákeńniń esimin berý týraly usynysty el gazeti «Egemen» aıtyp edi.
Akademııa qalyptasý jáne damý jyldaryn bastan ótkerip, kadrlardy daıarlaýdyń tıimdi júıesin quryp, materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa baryn salyp, pedagogter men ǵalymdar ujymyn qalyptastyrýǵa, azamattyq qorǵaý júıesi úshin kásibı sheberligi mol, tálimi men tárbıesi tolymdy mamandar daıarlaý isinde tolaıym tabystarǵa qol jetkizýde. Búginde oqý ornynda 388 kýrsant bilim alyp jaty. Bıyl maýsym aıynda akademııa óziniń jıyrma besinshi túlekterin shyǵardy. Osy jyly oqý ornyn 137 kýrsant támamdady. Oqytý 4 bilim berý baǵdarlamasy boıynsha júrgiziledi: «О́rt qaýipsizdigi», «О́rt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý isi», «Azamattyq qorǵanys kúshteriniń komandalyq taktıkalyq» 2023 jyldan bastap «Tótenshe jaǵdaılarda qorǵaý».
Kýrsanttar oqýdan qol úzbeı, birinshi kýrsta akademııanyń oqý órt sóndirý bólimine órt sóndirýshiler laýazymdarynda, al kelesi kýrstardan bólimshe komandırleri men qaraýyldar bastyqtarynyń orynbasarlary laýazymdarynda tájirıbeden ótedi. Sondaı-aq ekinshi kýrstan ótkennen keıin barlyq kýrsantta Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi aýmaqtyq bólimshelerinde tanysý praktıkasynan ótý kózdelgen. Al joǵary kýrstarda órt sóndirý bólimderinde qaraýyl bastyqtary laýazymdarynda jáne tótenshe jaǵdaılar boıynsha ınjeneri, aǵa ınjeneri laýazymdarynda kásiptik praktıkalar uıymdastyrylady. Sondaı-aq akademııanyń Kókshetaý qalasynyń mańynda ornalasqan oqý-jattyǵý polıgonynda tıisti tehnıkany qoldanyp, sıtýasııalyq mindetterdi pysyqtap, oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń kúshteri men quraldaryn, apattar medısınasynyń, jedel járdem ortalyǵynyń mamandaryn tartyp, jedel-taktıkalyq oqý-jattyǵýlardan ótý kózdeledi. Polıgonda kýrsanttar alty sala boıynsha teorııalyq bilimin is júzinde pysyqtaıdy.
Tolyq oqý kýrsyn sátti aıaqtaǵan kúndizgi oqý fakýltetiniń kýrsanttaryna Tótenshe jaǵdaılar mınıstriniń buıryǵymen odan ári qyzmet ótkerý úshin azamattyq qorǵaý leıtenanty arnaıy ataǵy beriledi, derbes bólý hattamasyna sáıkes olar Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń aýmaqtyq organdaryna, sondaı-aq vedomstvoaralyq komıssııalarǵa sáıkes basqa da quqyq qorǵaý qurylymdaryna jiberiledi.
Akademııa alys-jaqyn shet elderdiń beıindi oqý oryndarymen de tyǵyz dostyq qarym-qatynas ornatqan. 2003 jyldan bastap kýrsanttar men ofıserler turaqty negizde Reseı jáne Belarýs Respýblıkasy Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń joǵary oqý oryndaryna jiberiledi. О́rtke qarsy, avarııalyq-qutqarý organdary men arnaýly qyzmetteri úshin kadrlar daıarlaý jónindegi kelisim sheńberinde jyl saıyn Reseı TJM jáne Belarýs Respýblıkasynyń beıindi sheteldik joǵary oqý oryndaryna kúndizgi oqý nysany boıynsha oqytý úshin kýrsanttar jiberiledi. 2003 jyldan bastap QR Azamattyq qorǵaý salasy úshin 297 bilikti maman daıarlandy.
Sonymen qatar Qazaqstan Respýblıkasy men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy eki jaqty úkimetaralyq kelisimder sheńberinde qazirgi ýaqytta memlekettik bilim berý tapsyrysyna sáıkes akademııada qyrǵyz azamattary bilim alady. Búginde oqý ornynda 4 qyrǵyz kýrsanty oqıdy. 2012 jyldan bastap akademııada Qyrǵyz Respýblıkasynyń 29 mamany daıarlandy. 2020 jyly magıstratýra baǵdarlamasy boıynsha joǵary oqý ornynan keıingi bilimmen aınalysýǵa arnalǵan bilim berý lısenzııasyna qosymsha alyndy. 2022 jyly joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý baǵdarlamalary boıynsha 10 magıstrantty alǵashqy qabyldaý júzege asyryldy. Magıstratýrada oqytý «О́rt qaýipsizdigi» baǵdarlamasy 2 baǵytta júrgiziledi. Bıyl magıstratýrany beıindik oqytý baǵyty boıynsha 4 túlek bitirip shyqty.
Jalpy, 1997 jyldan bastap oqý orny tabıǵı jáne tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardan jeke adamnyń, qoǵamnyń jáne memlekettiń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin asa jaýapty jáne qıyn ýchaskelerde kúndiz-túni qyzmet etetin 5 960-nan asa joǵary bilikti maman daıarlady. Onyń ishinde 133 túlek úzdik dıplom aldy. QR Azamattyq qorǵaý organdarynyń 7 051 qyzmetkeri men qyzmetshileri biliktiligin arttyrý jáne qaıta daıarlaýdan ótti, oqý ortalyqtary ashylǵan sátten bastap qyzmetke jańadan qabyldanǵan azamattyq qorǵaý organdarynyń 5 668 qyzmetkeri bastapqy oqytýdan ótti.
Oqý prosesin uıymdastyrý maqsatynda akademııada kúndizgi oqytý, qashyqtyqtan oqytý jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý, qosymsha bilim berý fakýltetteri, 7 kafedra, praktıkalyq oqytý bólimi, sonymen qatar Astana, Almaty, Shymkent, Aqtóbe, Kókshetaý, О́skemen qalalarynda azamattyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleriniń daıarlaý, biliktiligin arttyrý, qaıta daıarlaý boıynsha qyzmet atqaratyn 6 oqý ortalyǵy jumys isteıdi.
Respýblıka boıynsha aýmaqtyq tótenshe jaǵdaılar departamentterine akademııaǵa jyl saıyn oqýǵa túsýge úmitkerlerdiń myńnan asa ótinishi, onyń ishinde bıylǵy mektepterdiń, arnaýly orta oqý oryndarynyń túlekterinen jáne ótken jyldardaǵy túlekterden kelip túsedi. Azamattyq qorǵaý akademııasyna oqýǵa qabyldaýdyń talaptary joǵary. Ol medısınalyq, dene bitimi jáne psıhofızıologııalyq kórsetkishteri boıynsha irikteý qorytyndylary men UBT balyn eskere otyryp konkýrs boıynsha júrgiziledi. Akademııa qyzmetiniń negizgi baǵyttarynyń biri – Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń aldynda turǵan mańyzdy ǵylymı-tehnıkalyq mindetterdi sheshý sheńberinde ǵylymı zertteýler júrgizý. Ǵylymı áleýetin jetildirý maqsatynda akademııada búginde 12 ǵylym kandıdaty, 35 magıstrant qyzmet atqarady.
Oqý ornynyń bazasyna jataqhana, dáris zaldary, mamandandyrylǵan aýdıtorııalar men zerthanalar, kitaphana, avarııalyq jáne qutqarý jumystaryn júrgizýge, órtti sóndirýge jáne TJ joıýǵa arnalǵan oqý alańdary kiredi. Akademııada oqý ornynyń tarıhy men jetistikteri kórsetilgen murajaı bar. Qutqarýshylardyń praktıkalyq daǵdylaryn bekitý maqsatynda professor-oqytýshylar quramymen akademııanyń oqý-jattyǵý polıgony bazasynda jedel-taktıkalyq jáne taktıkalyq-arnaıy oqý-jattyǵýlar, jylý-tútin kamerasynda sabaqtar ótkiziledi. Polıgonda órt oshaqtaryn, Tótenshe jaǵdaılar men avarııalardy joıý jónindegi alań bar.
Bolashaq qutqarýshylar óńirlik konkýrstar men chempıonattardyń jeńimpazdary ǵana emes, sonymen qatar akademııany respýblıkalyq jáne halyqaralyq deńgeıde abyroımen kórsetip keledi.
Kókshetaý