Ǵylym • 06 Qyrkúıek, 2023

Jas ǵalymdar bas qosty

214 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Ǵylymdy tanyp-bilýde erejeden mysal paıdalyraq. Bul – Nıýtonnyń sózi. Demek, sózden is ozý kerek. Ult­tyq ǵylym akademııasy dál osyndaı maq­satpen jas ǵalymdardyń ba­syn qosty. Ondaǵy maqsat – jas ǵalym­dardy iske bastaý. Ári ǵylym­daǵy máselelerdi bılikke jetkizip, eki araǵa kópir bolý.

Jas ǵalymdar bas qosty

Jıynǵa ǵylymdy qaryshtap damytamyn, serpilis ákelemin degen jas ǵalymdar jınaldy. Erekshe bastamalar kóterip, ǵylym jumysyn júrgizýdegi mańyzdy máseleler týraly aıshyqty oılaryn aıtty. Jıynda Akademııanyń vıse-prezıdenti Asqar Ju­madildaev: «Akademııanyń 100 kúndik esebin Mem­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaevqa usyndym. Esepti tapsyrarda «Qulannyń qasýyna – myltyqtyń basýy. Qulannyń qasýyn men de kórdim, siz de kórdińiz. Endi myltyqtyń basylýy qaldy», dedim. Ondaǵy oıym ǵylym isindegi bastamalardy júzege asyryp, iske kóshetin sát keldi deý edi. Al iske kóshý úshin ǵalymdardyń basy qosylyp, úni jarqyn shyǵýy qajet. Osy jıyn – qazaqtyń biraýyz sóziniń is júzindegi kórinisi», dedi.

Ǵylymı ortanyń halyqaralyq deń­geı­­de tanylýyna ǵalymdardyń súıek­ti jarııa­lanymdarynyń sany, dáıek­sózdiligi, ǵyly­mı yqpal ındeksi áser etetini anyq. Keıingi 5 jyl ishinde bizdiń ǵalymdardyń árbir besinshi jarııalanymy álemdegi úzdik jýrnaldardyń 25 pa­ıyzyna endi. Bul kórsetkish – áli de bolsa ǵylymı ortany almas qylyshtaı qaıraı túsýimiz kerek ekeniniń dáleli. Memleket basshysy bul jóninde «Men bul salaǵa erekshe mán beremin. Sebebi bilim, bilim mádenıeti bolmasa, Qazaqstan ári qaraı damı almaıdy. Taıaý arada sizder de ǵ­alym­dar men tájirıbeli mamandardyń qata­ryn tolyqtyryp, memleketimizdiń damýyna eleýli úles qosasyzdar dep sanaımyn. Men jastarǵa senemin», degen bolatyn.

Astana IT University alańynda ótken alǵashqy otyrysta energetıka jáne mashına jasaý, aqparattyq, kommýnıka­sııalyq jáne ǵaryshtyq tehnologııalar, geologııa, mıneraldy jáne kómirsýtek shıkizatyn óndirý jáne qaıta óńdeý, jańa materıaldar, tehnologııa, qaýipsiz buıymdar men konstrýksııalar, ulttyq qaýipsizdik jáne qorǵanys salasyndaǵy zertteýler taqyryby zerdelendi. Al jıynnyń S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq zertteý ýnı­versı­tetinde ótken bóliginde agro­óner­kásiptik keshenniń turaqty damýyn, aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń qaýipsizdigin, sý resýrstaryn, janýarlar men ósimdikter dúnıesin utymdy paıdalaný jáne ekologııa, jaratylystaný ǵylymy salasyndaǵy ǵylymı zertteýlerdiń ál-aýqaty talqylandy.

Ǵylym akademııasy qurylǵan ýaqyt­tan bastap jas ǵalymdarǵa erekshe kóńil bólinip keledi. Aldaǵy ýaqytta olar­dyń ǵylymdy damytýǵa qatysty oılary tyń­dalyp, ǵalym­dardyń tastaı berik ordasy qalanbaq. Akademııanyń bas­ty mindetine ǵylymǵa janashyr azamattar­dyń ortasyn qalyptastyrý qosylyp otyr.

Asqar Jumadildaev «Ál-Horezmı «mınýs­ty plıýske aınaldyr» deıdi. Men ony bylaı jalǵastyramyn: jeńilisti jeńiske aınaldyr. Qandaı qarańǵylyq bolsa da, sáýleniń ushqynyn kórý kerek», dep jas ǵalymdardy ǵylym sáýlesin jaǵýǵa shaqyrdy.

 

Eligimaı TО́ŃKER,

jýrnalıst

Sońǵy jańalyqtar