Byltyrǵyny esepke almaǵannyń ózinde, bıyl 147 mlrd teńgege 11 jańa óndiris iske qosyldy. Iаǵnı 2 myńnan asa jumys orny ashyldy. Kásiporynnyń kópshiligi jumyskerge zárý. Al jumyssyz jastardyń jaǵasy – jaılaýda. Sóz eter syltaýlary «jumys joq», «tanys-tamyr kerek», «taza jumys kerek» sekildi taǵysyn taǵy. Keıingi ýaqytta shetel asyp, jaqsy jalaqyǵa jumys istep jatqan jandardyń jarnamasy áleýmettik jelide tolyp júr. Internettegi alaıaqtarǵa bul da «mal tabýdyń» tıimdi tetigi bolyp tur. Jastardyń kóbi «qujat jasatamyz, bılet alamyz» degenderdiń quryǵyna ońaı túsedi. Osydan kelip ish ýdaı ashıdy: otandyq kásiporyndardyń joǵary jalaqy usynǵan jumysyn qajet qylmaıdy, qara jumystan qashady.
Jastardyń jalaqysy joǵary jumysqa suranyp, janyn qınamaı, bolyp-tolǵysy keletinin jasyryp qaıtemiz. Buǵan sıfrlyq kórsetkishtiń de qajeti joq. Zańger, ekonomıst jáne osy sekildi «taza» jumysqa qyzyǵatyndar kóp.
«Árıne, atalǵan mamandyqtar da kerek. Ony múldem joqqa shyǵara almaımyz. Áıtse de, búginde oblysymyzǵa jumysshy mamandary aýadaı qajet ekenin de eskergen jón. Jumysshy mamandyqtardyń jalaqysy ózgelerden birneshe ese artyq. Kásiporyndar óz qarajatyna shetelde oqytyp, maman daıarlaýǵa múddeli. Oqyǵan-toqyǵany qajet dep qol qýsyryp otyrǵan joq. Bul mamandyǵy joq jastar úshin de óte ońtaıly», deıdi oblystyń О́nerkásip jáne ındýstrııa-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Daryn Bulqaıyr.
Taǵy da aıtyp ótelik, aımaǵymyzda 1,5 trln teńgege 55 iri ınvestısııalyq joba pýly qalyptastyrylǵan. Bul – 13 myń jumys orny. Jalaqy da táp-táýir. Jastardy óndiristegi jumysqa tartý jóninde nebir is-sharalardy qolǵa alsa da, qozǵalystyń joqtyǵyn aıtady Daryn Beıbituly.
«Qazir jastardyń basym bóligi, atap aıtqanda, 50-60 paıyzy óz mamandyqtary boıynsha jumys istemeıdi. Osylaısha, jumyssyz jastar sany artady. Biz óz tarapymyzdan óńirdegi jumys oryndary týraly aqparat berip otyrýǵa tyrysamyz. Oqý oryndarymen jáne kásiporyndarmen memorandýmǵa otyryp, kezdesýler ótkizemiz. Odan bólek, jastardyń bolashaqta turaqty jumys oryndarynda qalýlary úshin naqty mamandyqtarǵa memlekettik tapsyrys arqyly tegin oqýdy uıymdastyramyz. Al oqý ornyn bitirgender shetelde taǵylymdamadan ótip, biliktilikterin shyńdaıdy. Bilikti maman qashanda suranysqa ıe», deıdi D.Bulqaıyr.
Qaraǵandyda avtobýstan bastap, turmystyq tehnıka, kúndelikti qoldanystaǵy usaq-túıektiń túr-túri shyǵady. О́ńirimizden shyqqan ónimge irgeles sheteldiń suranysy da joǵary. Saran qalasyndaǵy «Kama TyresKZ» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginde jeńil kóliktiń dóńgeleginen bastap, aýyl sharýashylyǵynyń aýyr tehnıkalaryna arnalǵan shınalar da shyǵady. Myńnan asa jumys orny bar kásiporynnyń jumysy áli tolyq qýatyna ene qoıǵan joq. Nege deseńiz, buǵan da basty sebep – jumys kúshiniń kemdigi. Kásiporyn basshylyǵy jumyskerlerin shetelde oqytyp, taǵylymdamadan da ózderi-aq ótkizip otyr.
«Biz zaýytta jumys istegisi keletinderdi, álbette, ózge óńirlerden, bolmasa, shetelden izdemeımiz. Onymyz eki jaqqa da tıimsiz. Bul jaǵdaıda zaýytqa qosymsha jataqhana salý kerek bolady. Sondyqtan jumysqa jergilikti turǵyndardy alýǵa tyrysady. Biraq áli de zaýytta jumys kúshi jetkiliksiz. Kásiporyn jumysynyń tolyq qýatyna enip, josparly ónimdi shyǵarýyna da kedergi – jumys kúshiniń jetispeýshiligi», deıdi D.Bulqaıyr.
Bir aýysymda 4 avtobýs daıyndap úlgeretin Saran ındýstrııalyq aımaǵyndaǵy «QazTehna» zaýyty taǵy bar. Bul jerde kádimgi avtobýstarmen qatar, álem megapolısteri ustanǵan baǵyt – elektrmobılder de shyǵady. Munda da eńbek etemin degen jasqa esik ashyq.
Buıyrsa bıyl iske qosylatyn taǵy 11 joba bar. Olar – turmystyq tehnıka shyǵaratyn «Silk Road Electronics» JShS, jel qondyrǵylaryna arnalǵan konýstyq munara jasaıtyn «United Energy Qazaqstan» JShS, qurylys materıaldaryn ázirleıtin «Saryopan Operating» JShS sııaqty kásiporyndar. Bul jańa kásiporyndardan da jumys orny ashylady.
Osydan kele eriksiz aımaqtaǵy 6 myńnan asa jas jumys tappaı, «aı qarap júr me?» deısiz...
Túrkistan tórinde ótken Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev: «Qazaqtyń renessans dáýiri, ıaǵnı túbegeıli ózgerister zamany keledi. Biz, aǵa býyn ókilderi, eńbekqorlyq, iskerlik sııaqty qundylyqtardy ózimiz úlgi etip kórsetý arqyly dáripteýimiz kerek. Jastarymyz kóp sózge qumar, jaǵympaz, jalqaý, enjar, masyl bolmaýǵa tıis. Olardy osyndaı teris ádetterden qashyq bolýǵa úıretýimiz kerek», degen edi.
Jastardyń jalqaý, enjarlyǵy, shynymen, eldiń erteńine sózsiz áseri bar. Degenmen Úkimet jumyssyzdardyń «eki qolyna bir kúrek» taýyp berip otyr. Al qara jumystan qashqan jastarmen qashanǵy kúrese bermek?
Qaraǵandy oblysy
