Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Búkilálemdik tazalyq kúnine oraılastyrylǵan is-shara elordada ejelgi túrki ǵıbadathanasy, qypshaq murasy ortaǵasyrlyq «Bozoq» qalashyǵy mańynda ótti. Kezinde arheolog Kemel Aqyshev ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizgen kóne meken Astanadan shamamen on shaqyrymnan asatyn jerde ornalasqan.
– Aksııanyń maqsaty – halyq arasynda tarıhı-mádenı oryndardaǵy ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý. Osylaısha mádenı muralarymyzdy saqtaı otyryp, jastar arqyly mádenıet deńgeıin arttyrýdy kózdep otyrmyz. Aldyńǵy qatarly elderdiń qataryna qosylǵymyz kelse, birinshi kezekte mádenıetimizdiń deńgeıin kóterýimiz qajet, – dedi Mádenıet jáne aqparat vıse-mınıstri Evgenıı
Kochetov.
«Bozoq» qalashyǵynda adamdardyń tirshilik etýi osydan HII ǵasyr buryn bastalǵan. Qazir munda «Ulttyq saıabaq qurý» jobasy júzege asyp jatyr.
– 15 jyl boıy arheologııalyq qazba jumystary júrgizildi. Osy arheologııalyq jáne laboratorııalyq jumystardyń negizinde «Bozoq» qalashyǵynyń materıaldary ǵylymı aınalymǵa endi dep aıtýǵa bolady. «Bozoqtaǵy» saıabaqtyń ashylýy el tarıhynyń mańyna ıe. О́ıtkeni osy kóne mekenniń tarıhy arqyly soltústik Saryarqa terrıtorııasynyń rýhanı-mádenı, saıası-ekonomıkalyq turǵydan ortaǵasyrdyń kezinde turaqty bolǵanyn zerdeleý barysynda qanyqtyq. Ulttyń upaıy osy ata-babadan mura bolyp qalǵan dúnıeler arqyly kórinedi, – dedi «Bozoq» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵynyń ǵylymı hatshysy Aınagúl Ǵanıeva.
Osy kóneniń kózin tazalyǵyn saqtaý úshin aksııaǵa qoldaryna dorba, tyrmalaryn arqalaǵan 200-den asa belsendi qatysty. Arasynda ekologııalyq mádenıetti nasıhattap júrgen «Astana jastary», «Assambleıa jastary», «Qazaqstan stýdentter alıansy», «Jas ulan» biryńǵaı balalar men jasóspirimder uıymy, jastar resýrstyq ortalyqtary qatysty.
– Bul bizdiń alǵashqy senbiligimiz emes. Osyndaı kıeli jerlerge, kóne mekenderge baryp, tabıǵatymyzdy taza ustaýǵa úlesimizdi qosamyz. Turaqty túrde ár senbi-jeksenbi kúnderi qala ishin, mańyn qoqystan tazartýǵa, qys mezgilinde qardan tazalaýǵa jıi shyǵyp turamyz. «Taza álem» jobasy aıasynda da qala ishindegi 20-ǵa jýyq jeke sektorda tazalyq aksııalaryn ótkizemiz. Onda kóbinese ardagerlerimiz, jalǵyzbasty ata-ájelerimiz turady. Sol úlken kisilerimizge qolǵabys jasaımyz. Aksııaǵa qajetti qolǵap, kúrek, dorba, tasymaldaıtyn avtobýs jáne taǵy basqalaryn «Astana jastary» KMM qarjylandyrady, – dedi «Astana jastary» KMK mamany Oljas Amangeldi.
Sondaı-aq is-sharada mádenıet salasynyń qaıratkerleri men estrada juldyzdary da boldy. Kópke jol bastaǵandardyń qatarynda Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Láıla Beknazar bar.
– Tarıhı-mádenı dúnıeler – kez kelgen eldiń baǵa jetpes qundy jádigeri. Al ony kózdiń qarashyǵyndaı saqtap, keıingi urpaqqa amanattaý – paryz. Ol úshin kózi ashyq, kókiregi oıaý, júregi qazaq dep soqqan ár azamat ózinen bastaýy kerek. Ári «Otan – otbasynan bastalady» dep beker aıtylmaıdy. Sebebi eldiń qazirgi baǵyt-baǵdary myna balaqaılardyń erteńi. Sondyqtan urpaqqa asyl muralarymyzdyń qaz-qalpy saqtalýy úshin el bolyp jumystanýymyz kerek. Bul ekoaksııa sol izgiliktiń basy, – dedi ol.
Ekoaksııa aıasynda tazalaý jumystary Túrkistan oblysydaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi, Jambyl oblysyndaǵy Aısha Bıbi kesenesi, Qyzylorda oblysyndaǵy «Syǵanaq» qalashyǵy, «Bozoq» qalashyǵy Astana qalasy jáne Sharyn, Qarqaraly, Baıanaýyl, Býrabaı, Ulytaý ulttyq tabıǵı parkteri jáne memorıaldy keshenderinde ótti.
