Aýqymdy is-sharanyń plenarlyq otyrysyna Premer-mınıstr Álıhan Smaıylov, Týrızm jáne sport mınıstri Ermek Marjyqbaev, Mańǵystaý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev jáne memlekettik organdar, sondaı-aq halyqaralyq uıym ókilderi de qatysyp «Halyqaralyq ashyqtyq», «Týrızm jobalaryn qoldaý», «Jańa týrızm baǵytyn aıqyndaý», «Týrızm salasyna ınvestısııalar tartý» jáne «О́ńirdegi týrızmdi damytý» taqyryptary boıynsha paneldik talqylaýlar ótkizip, sarapshylar baıandama jasady.
Jıynda sóz alǵan Á.Smaıylov elimizde memlekettiń týrızmdi damytýǵa, tól mádenıetimiz ben dástúrimizdi nasıhattaýǵa úlken mán berip otyrǵanyn atap ótti.
– Biz «zákirlik» jobalar iske asyrylatyn mańyzdy 10 týrıstik aımaqty anyqtadyq. Sonyń biri – Kaspıı teńiziniń jaǵalaýy. Bul – erekshe faýnasy, kórkem jaǵajaılary men ejelgi kórikti jerleri bar erekshe meken. Biz kez kelgen qonaq úshin barynsha qolaıly jaǵdaı jasaýǵa nıettimiz. Memlekettiń de, jeke sektordyń da kúsh-jigeri osyǵan baǵyttalǵan, – dep atap ótti Úkimet basshysy.
Al sala basshysy E.Marjyqpaev óz baıandamasynda otandyq týrızm ındýstrııasynyń 9 ózekti máselesine toqtaldy. Atap aıtqanda, shetel azamattary Qazaqstanǵa vızasyz kelý múmkindigi bar shet memleketter sanyn 100-ge deıin ulǵaıtý, halyqaralyq áýe qatynasyn damytý, «Kazakh Tourism UK» AQ óńirlik bólimshelerin jáne kompanııanyń sheteldik ókildikterin ashý arqyly eldiń týrıstik brendin, Qazaqstannyń týrızm salasyndaǵy ınvestısııalyq áleýetin damytý, kýrortty óńirlerdi ınfraqurylymmen qamtamasyz etý, ekotýrızmdi, agrotýrızmdi jáne balalar týrızimin damytý máselelerin aıta kelip, mınıstr glempıngter sanyn kóbeıtýge, qonaqúıler men balalar lagerlerin salýǵa baǵyttalǵan sharalardy engizý qajettiligine nazar aýdardy.
Sondaı-aq E.Marjyqpaev elimizdiń bilikti gıdteri, týrobektileri men marshrýttary týraly naqty jáne egjeı-tegjeıli aqparat beretin málimetter bazasyn qurý, jańa jáne qoldanystaǵy ornalastyrý oryndaryna qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý maqsatynda zamanaýı krıterııler men standarttardy eskere otyryp, qonaqúılerdi jikteý júıesin reformalaý, týrısterdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne uıymdastyrylǵan týrızm úshin jaǵdaı jasaý qajet ekenin aıtty.
Mańǵystaý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaevtyń aıtýynsha, bıyl alǵashqy alty aıda óńirge shetelden jáne elimizdiń ózge de aımaqtarynan 179 myń týrıst kelgen. Deı turǵanymen, statıstıkaǵa jaqyn jatqan kórshi oblystardan (Atyraý, Aqtóbe, Oral) keletin týrıster sany engizilmegen.
– Bul kórsetkishti ótken jylmen salystyrǵanda týrıster aǵyny 38 paıyzǵa óskeni baıqalady. Týrızmdi damytý kólik ınfraqurylymyna tikeleı baılanysty ekeni belgili. Onyń ishinde týrısterdiń áýe kóligimen kelýi úshin barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr. Aqtaý áýejaıynan aptasyna 26 baǵytqa 147 reıs, onyń ishinde 45 sheteldik reıster júzege asyrylady. 732 myń jolaýshy poıyzben tasymaldandy. Kýrortty aımaqty damytý aıasynda byltyr jergilikti ınvestorlarmen tórt joba iske asyryldy. Nátıjesinde, 1 mlrd 100 mln teńge ınvestısııa tartylyp, 80-nen asa jumys orny ashyldy, – dedi oblys ákimi.
«Halyqaralyq ashyqtyq jáne kóliktiń qoljetimdiligi» paneldik sessııasynda Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko elimizge keletin týrıster sanyn arttyrý úshin vızalyq rejimdi jeńildetip, tikeleı áýe reısterin kóptep ashý kerek ekenine toqtaldy. Sondaı-aq ol ótken jyldar ishindegi atqarylǵan jumystarynyń nátıjesinde Qazaqstan Ulttyq brendıng ındeksinde turaqty túrde alǵa jyljyp kele jatqanyn aıtty. «Brıtandyq Brand Finance kompanııasy jasaǵan 2023 jylǵy jahandyq jumys qýaty ındeksinde 9-orynǵa kóterildi. Bul – bizdiń strategııalyq kúsh-jigerimizdiń dáleli», dedi ol.
Sonymen qatar R.Vasılenko Qazaqstan saıahat jáne týrızmdi damytýdyń keıingi ındeksinde 117 eldiń ishinde 66-orynǵa ıe bolǵanyn, osy kórsetkish arqyly Ortalyq Azııa elderi arasynda kósh bastap turǵanyn málimdedi.
– 2017 jyldan bastap elimizge 45 eldiń azamattary, sonyń ishinde Eýropa ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy, Eýropalyq odaq elderiniń, sondaı-aq BAÁ, Malaızııa, Sıngapýr, Monako jáne taǵy basqa eldiń turǵyndary Qazaqstanǵa 30 kúnge vızasyz kele alady. Qazirgi ýaqytta Qazaqstanǵa 80-nen asa eldiń azamattary vızasyz kiredi. Aldaǵy ýaqytta vızasyz keletin elderdiń sanyn 100-ge jetkizgimiz keledi, – deıdi ol.
Air Astana áýe kompanııasynyń vıse-prezıdenti Ádil Dáýletbek Qazaqstanǵa saıahattap kelýge yntyq sheteldik jolaýshylardyń qatary kún saıyn artyp kele jatqanyn, sonyń nátıjesinde birneshe jańa baǵyt boıynsha reıster ashýdy josparlap otyrǵanyn aıtty.
– Qazir bizde 46 ushaq bar. Olardyń ortasha jasy – 5 jyl. 2025 jyldan bastap áýe ushaqtarymyzdy qaıta jańartamyz. Osy arqyly ushý geografııamyzdy keńeıtýge múmkindik alamyz. FlyArystan kompanııasy el aımaǵynda jáne sheteldik baǵyttar boıynsha besinshi jyl qatarynan jumys istep keledi. Halyqaralyq baǵyttar boıynsha Ystambul, Kýtaısı, Baký jáne taǵy basqa da baǵyttarda reısterdi oryndaıdy. Aldaǵy ýaqytta Delıge baǵyt ashýdy josparlap otyrmyz. Ári qaraı Qytaı, Izraıl, Saýd Arabııasy, Japonııa, Sıngapýr jáne taǵy basqa elderdi qamtý josparymyzda bar, – deıdi Á.Dáýletbek.
«Qazaqstannyń týrıstik áleýetin ashý: ınvestısııalyq múmkindikterge jol» sessııasynda baıandama jasaǵan Rixos Hotels qonaqúı jelileriniń basshysy Fettah Tamındje Qazaqstanda sheteldik týrısterdi tartatyn týrıstik ónimder kóp bolǵanymen, bizdiń elde áli de týrızmniń áleýeti tolyq ashylmaǵan dep esepteıdi.
– Qazaqstanda týrızmdi damytý úshin Úkimet tarapynan barlyq jaǵdaı jasalǵan. Men 20 jyldan beri sizderdiń elderińizde eńbek etip kelemin. Osy ýaqyt aralyǵynda Qazaqstanǵa 1 mlrd dollardan kóp ınvestısııa salyp, týrızmdi damytýǵa barynsha septigimizdi tıgizip jatyrmyz. Qazirgi tańda 4 myń jas qazaqstandyq azamattar jumyspen qamtylǵan. Men ne sebepti Qazaqstannyń týrızm áleýetine senemin? О́ıtkeni Qazaqstanda tabıǵaty tamasha tartymdy jerler óte kóp. Ony kópshiligińiz bile bermeýińiz de múmkin. Sondyqtan sheteldiń qazynasyna qarjy quıa bergenshe, ishki jaýharlarymyzǵa da kóńil bólgen durys. Qazaqstan – Túrkııa, Mysyr, BAÁ azamattary úshin óte tartymdy el sanalady. Syrttan keletin týrıster Qazaqstannyń kórikti jerlerin tamashalap qana qoımaı, ózderiniń aqshasyn jumsap, elimizge ınvestısııa quıady. Al qazaqtyń qaltaly azamattary únemi shetelde demalyp, sol eldiń qazynasyn qampaıtýǵa jumys istep jatyr. Meniń aıtqym keletini, Qazaqstannyń týrızm salasynyń bolashaǵy zor. Sondyqtan da men Qazaqstanǵa ınvestısııa saldym, – deıdi F.Tamındje.
Jıynǵa qatysýshylardyń qatarynda bolǵan Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy elshisi Kıastýtıs Iаnkaýskas Qazaqstan eýropalyq týrıster úshin áli ashylmaǵan baǵyt ekenin atap ótti.
– Ortalyq Azııa men Qazaqstan salystyrmaly túrde eýropalyqtar úshin áli belgisiz baǵyt sanalady. Eýropalyq týrıster árqashan álemdigi kórýge balatyn qyzyqty oryndardy izdeıdi. Sol týrısterdi nege Qazaqstanǵa tartpasqa? Sizderdiń elderińiz qaýipsiz jáne turaqty. Bul – týrıster úshin eń basty másele. Sonymen qatar Qazaqstanda eýropalyq týrısterdiń qyzyqtyra alatyn taýy, shóldi aımaqtary bar, teńiz ben baı mádenıetke ıe. Infraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan strategııa Qazaqstandy eýropalyq týrıster úshin odan da tartymdy etedi. Buǵan qol jetkizý úshin qarapaıym nárseler qajet. Iаǵnı bizge tikeleı reıster sanyn kóbeıtip, áýe kompanııalarynyń básekelestigin arttyrý kerek. Sheteldik týrısterge eń bastysy ınfraqurylym qajet. Halyqaralyq avtokólik joldary, sanıtarlyq jaǵdaılar, qosymsha onlaın aqparat jáne taǵy basqa týrısterge qajetti nárseler bolsa jetkilikti, – dedi Iаnkaýskas.
Ázerbaıjannyń týrızm jónindegi memlekettik agenttiginiń BAQ jáne qoǵammen baılanys bóliminiń basshysy Kenan Gúlýzade eki eldiń arasyndaǵy týrızmniń damýy qarqyndy teń jaǵdaıda júrip jatqanyn jáne jańa múmkindikter paıda bolyp jatqanyn atap ótti.
– Qazaqstan men Ázerbaıjan arasynda Jibek joly tujyrymdamasyna negizdelgen kóptegen birlesken joba bar. Qazaqstandyq týrıster birinshi kezekte Ázerbaıjanda qalalyq týrızm men saýyqtyrý týrızimin, ásirese emdik qasıeti bar balshyq vannalary men naftalınge (emdik qasıeti bar mıneraldy maı) kelgendi unatady. Ázerbaıjandyq týrıster de Qazaqstanǵa jıi barady. Sonymen qatar Qazaqstannyń úsh qalasy men Baký arasynda tikeleı áýe qatynasy bar, bul týrısterdiń saıahatyn jeńildetetini sózsiz, – deıdi K.Gúlýzade.
Bir kúnge jalǵasqan forým sońynda B2B-sessııalary ótkizilip, týrızm salasyndaǵy qazaqstandyq jáne sheteldik kompanııalar ózara yntymaqtastyq týraly kelisimderge qol qoıdy.
