Jıynda qazirgi jahandaný zamanyndaǵy mýltıkýltýralızm saıasaty salasynda tıisti zerdeleý júrgizý qajettiligi týyndap otyrǵany aıtyldy. Ásirese til, mádenıet, mentalıtet máseleleri tóńireginde qoǵamdyq pikirtalastardyń kúsheıgen tusynda ǵylymı-sarapshylyq qaýymdastyqtyń tereń zertteýleri qajet. Osy rette uıymdastyrylǵan bul basqosýda QHA Ǵylymı-sarapshylyq keńesiniń tóraǵasy, Qoldanbaly etnosaıası zertteýler ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Aıgúl Sádýaqasova, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Etnosaralyq qatynastardy damytý komıtetiniń tóraǵasy Ǵalym Shoıkın, Parlament Senatynyń depýtaty Evgenıı Bolgert, Ahmet Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń bas dırektory Anar Fazyljanova, «Astana» halyqaralyq ǵylym kesheniniń Qytaı jáne Azııa zertteýler ortalyǵynyń basshysy Svetlana Kojırova ulttyq sanany qalyptastyrýdaǵy memlekettiń rólin, ınternet keńistiktegi «óshpendilik tilin» retteý tásilderin jiti talqylady.
Sondaı-aq konferensııanyń sheteldik qonaqtary Hankýk shet tilder ýnıversıteti janyndaǵy Ortalyq Azııa ınstıtýtynyń zertteýshisi Chý Ion Mın (Koreıa), Halyqaralyq Túrki akademııasynyń qyzmetkeri Ábilfaz Súleımanly (Túrkııa), L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń doktoranty Van Lýlý (QHR) óz elderiniń etnosaralyq qatynastardy nyǵaıtýdaǵy tájirıbesimen bólisti.
– «Bir beldeý – bir jol» prınsıpine negizdelgen bastama 151 el men 32 halyqaralyq uıymdy biriktirdi. Bul – shamamen álem halqynyń 63 paıyzy. О́zara yqpaldastyq – halyqaralyq yntymaqtastyqtyń sapaly kórinisi. Qytaı sol torapta ornalasqan eldermen mádenıet jáne týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly 108 ekijaqty qujatqa qol qoıdy. Sonyń negizinde birqatar mehanızm quryldy. Jibek joly teatrlarynyń, murajaılarynyń, óner festıvaliniń, kitaphanalary men kórkem galereıalarynyń halyqaralyq alıansy birtindep qurylyp, jetildirildi. Oǵan 88 el men aımaqtan 319 sheteldik mádenı mekeme kirdi, – dedi Van Lýlý.
Tehnologııanyń qarqyndy damýy da etnosaralyq saıasatqa ózindik yqpalyn tıgizip keledi. Máselen bul jetistik – til úırenemin degen ózge ult ókilderine taptyrmas múmkindik. Osy oraıda Anar Fazyljanova «Qazaq tiliniń Ulttyq korpýsy» ınternet quralymen tanystyrdy. Baǵdarlamada maqal-mátelder men qyzyqty materıaldar, sózderdiń balamalary beınejazbanyń súıemeldeýimen usynylǵan.
Otandyq jáne sheteldik sarapshylardy alańdatqan taǵy bir másele – ınternet keńistiktegi «óshpendilik tili» údegen tusta aqparattyq ortada etıka men jaýapkershilik máselesi. О́ıtkeni «Eýropalyq kórshilestik keńesi» taldaý ortalyǵynyń (ENC) bıyl Ortalyq Azııa elderinde júrgizgen zertteý nátıjelerine súıensek, otandastarymyzdyń 53 paıyzy jańalyqtardyń negizgi kózi retinde áleýmettik jeliler men telearnalarǵa kóbirek júginedi eken. Al azamattardyń 76%-y elimiz týraly jańalyqtarǵa kóbirek qyzyǵýshylyq tanytsa, Ortalyq Azııanyń basqa memleketteri týraly jańalyqtardy otandastarymyzdyń 10% ǵana qaraıdy. Buǵan qosa el turǵyndarynyń 60 paıyzy – Instagram, 50 – You Tube, 30 – TikTok, 20 paıyzy Facebook pen «Odnoklassnıkı» áleýmettik jelisin paıdalanady. Demek BAQ nemese áleýmettik jeliler arqyly túrli aqparatty tutyný kezinde qoǵamnyń bir bóligi arandatýshylyqqa, túrli feık aqparattardyń beleń alýyna túrtki bolýy múmkin.
Otyrysqa Zoom platformasy arqyly 150-ge jýyq adam qatysty. Sarapshylar jıyn qorytyndysynda memlekettik saıasatta tabysty etnosaıasatty qalyptastyrý men qoǵamdy ıntegrasııalaýdyń mańyzdy aspektilerin kórsetetin qarar qabyldady.
