– Rızabek, eń aldymen, álem chempıonatyndaǵy altyn júldeń qutty bolsyn. Elimiz úshin bul jeńistiń de, medaldyń de jóni bólek. Álem chempıony atanǵan sátińde, altyn tuǵyrǵa kóterilgende qandaı sezimde boldyń?
– Eń birinshi, áli kúnge deıin meni jeńisimmen quttyqtap, barlyq izgi tilekterin arnap jatqan barsha qazaq halqyna basymdy ıip, alǵysymdy bildiremin. Sondaı-aq týǵan-týystaryma, dos-jarandaryma da qoldaý bildirgeni úshin erekshe rahmet aıtqym keledi. Biz úshin taqymyn qysyp, tileýles bolǵan jandarǵa osyndaı qýanysh syılaı alǵanyma men de baqyttymyn.
Fınaldyq aıqastan keıingi sezimimdi qazir sózben aıtyp jetkize almaımyn. Muny kez kelgen irili-usaqty týrnırde jeńiske jetken sportshylar da aıta almaıtyn shyǵar. О́ıtkeni ony árbir adam sezinip, sol kúıdi basynan ótkizip kórýi kerek. Sonda ǵana sportshyda bolǵan sezimdi sezine alasyz. Dese de tuǵyr bıigine shyǵyp, ánuran shyrqalǵanda ishte tolqynys bolǵanyn, keýdemdi maqtanysh sezimi kernep, erekshe áserge bólengenimdi qalaı jasyraıyn. Biraq Serbııada júrgende álem chempıony atanǵanym asa qatty sezile qoıǵan joq edi. Alaıda elge tabanym tıe salysymen otandastarymyzdyń ystyq yqylasyn, jankúıerlerdiń qýanyshyn kórip, elimizge qandaı mańyzdy jeńis syılaǵanymdy túsindim.
– Qazaqqa kúres túrlerinen tuńǵysh altyn júldeni syılaǵan balýan qaı óńirdiń týmasy? Oqyrmandarǵa óziń týraly aıtyp bershi.
– Men 2004 jyly burynǵy Kókshetaý, qazirgi Soltústik Qazaqstan oblysyna qarasty Ýálıhanov aýdanyndaǵy Kishkenekól aýylynda dúnıege kelgenmin. Otbasynda alty aǵaıyndymyz. Eki inim, úsh qaryndasym bar. Men – úıdiń tuńǵyshymyn. Ákem de kezinde kúrespen aınalysqan. Qazir meni jarysqa baptap, jeke bapkerimmen birge qasymda júr.
– Demek, kúreske ákeńniń sebepshi bolýymen keldiń ǵoı?
– Iá, balýandyq ónerge ákemniń qalaýy boıynsha keldim. Ashyǵyn aıtqanda, meniń áý basta balýan bolǵym kelgen joq. Bul sport túrine múldem qyzyǵýshylyǵym joq edi. Biraq ákem aýyldaǵy kúres úıirmesine kúshtep aparǵan soń kónýge týra keldi. Alǵashynda kúreske zaýqym bolmasa da ákemniń kóńili úshin sport zalyna baryp, beldesip júrdim. Arada biraz ýaqyt ótken soń bir týrnırde jeńimpaz atanyp, jeńistiń dámin tatqannan keıin kúreske qyzyǵýshylyǵymnyń oıana bastaǵanyn baıqadym. Sóıtip, ákemmen birge jattyǵyp, iri-iri jarystarǵa baryp, táýir nátıjege qol jetkize bastadyq.
– Osydan tórt jyl buryn elordada uıymdastyrylǵan álem chempıonatynda erikti bolyp jumys istep, beldesý ýaqytynda bozkilemdi súrtip júrgen vıdeoń qazir áleýmettik jelide keń taralyp jatyr. Sol kezde óziń aldyńa «men de bolashaqta álem chempıony bolamyn» degen maqsat qoıyp pa ediń?
– Jasyratyny joq, ol kezde álem chempıony bolamyn degen oı úsh emes, odan da kóp uıyqtasam da túsime kirgen emes. О́ıtkeni sol jyldary nebári 15 jastaǵy tek búginin ǵana oılaıtyn, aldyna áli úlken maqsattardy qoıa almaıtyn bozbala boldyq qoı. Tipti jastar men jasópirimder ulttyq quramasynyń qatarynda da bolǵan joqpyz. Áıteýir Astanadaǵy Qajymuqan Muńaıtpasov atyndaǵy sport ınternatynyń 9-synyp oqýshysymyn. Elordada kúres túrlerinen álem chempıonaty óter aldynda ınternatta menimen qatar oqıtyn bir top balany álem chempıonatyna erikti etip jumysqa aldy. Qazir áleýmettik jelide tarap ketken vıdeoda meniń Dáýlet Nııazbekov pen reseılik balýan Gadjımýrat Rashıdov arasyndaǵy fınaldyq básekede bozkilemdi súrtip jatqan kezim taspalanyp qalypty.
Qazir oılap otyrsam, adamnyń ómirinde bolyp jatqan oqıǵalar bekerden-beker oryn almaıdy eken. Áıteýir túptiń-túbinde bir nársege túrtki bolatynyna osy álem chempıonatynda kóz jetkizdim. Tórt jyl buryn ǵana fınalda bozkilem súrtip júrgen bala búginde álem chempıony atanyp otyr. Rasymen, tańǵalatyn jaǵdaı. Belgradtaǵy týǵa qatysty másele de solaı shyǵar dep oılaımyn. Balýandardyń dástúri boıynsha chempıon atanǵan sportshy óz eliniń týyn jamylyp, bozkilemdi aınalyp júgirýge tıis. Biraq men álem chempıony atanǵanymmen, mundaı baqyt buıyrmady. Degenmen Jaratqannyń buıryǵy solaı bolǵan shyǵar. Bálkim, Qudaı maǵan kók Týymyzdy ekinshi ret álem chempıony atanǵanymda nemese Olımpıada jeńimpazy atanǵanda jelbiretýdi buıyrtyp turǵan bolar. О́zim solaı oılaımyn. Biraq el tarıhynda tuńǵysh ret álem chempıony atanyp turyp, tarıhı sátte kók týymyzdy kóterip júgire almaǵanyma áli de ókinemin.
– Bas aman bolsa, kók týymyzdy kóteretin múmkindik sende áli talaı bolaryna senimdimiz. Osy oraıda fınaldyq beldesýge bir toqtalyp óteıikshi. Eki dúrkin álem birinshiliginiń qola júldegeri ázerbaıjandyq balýannyń osal tusyn qalaı taptyń?
– Kez kelgen jarystaǵy fınaldyq beldesýdiń jaýapkershiligi balýandar úshin óte joǵary bolady. О́ıtkeni bozkilemde eki adam ǵana kúresip jatqanymen, teledıdarǵa telmirgen ekran aldyndaǵy myńdaǵan jankúıer qaýymnyń senimin, úmitin aqtaý kerek. Sol úshin birinshi kezeńde ázerbaıjandyq balýanǵa ese jiberip jatyp ekinshi kezeńde namysqa tyrysyp, sońǵy sátte ózime tıesili eki upaıǵa qol jetkizip, jeńisti qarsylasymnan julyp aldym.
Bul jerde barlyǵyn meniń sabyrlylyǵym, shydamdylyǵym sheship ketti dep oılaımyn. Sebebi beldesýlerimdi kórgen bolsańyzdar, men eshqashan birinshi bolyp alǵa umtylmaımyn. Tek ózimniń kúshime jáne shydamdylyǵyma senip, sońǵy sátte qarsylasymdy san soqtyryp ketýge tyrysamyn. Meni árdaıym shydamdylyq shyńǵa jetelep keledi. Kóp balýan beldesý bastalǵan bette alǵa qaraı umtylyp, qarsylasyn aıqyn basymdyqpen nemese iri eseppen jeńemin dep asyǵystyq, shydamsyzdyq tanytyp sońǵy sátte opyq jep jatady.
– Aldaǵy josparlaryńmen bólise ketseń.
– Bolashaqta isteletin, atqarylatyn sharýalar áli shashetekten. Alda barlyq sportshynyń armany sanalatyn Olımpııa oıyndary kele jatyr. Soǵan daıyndalý kerek. Qudaı buıyrtsa, kelesi jyly Parıj Olımpıadasynda top jarǵym keledi. Ol úshin aldymen lısenzııa jeńip alý kerek. О́kinishke qaraı, 92 kılo salmaq dárejesi Olımpıada baǵdarlamasyna enbeıtin bolǵandyqtan, bul jaqtan joldama ıelene almadym. Endi 97 kıloǵa aýysyp, jańa salmaqta óz baǵymdy synap kóremin.
– Áńgimeńe kóp rahmet. Aldaǵy básekelerińe sáttilik tileımiz.
Áńgimelesken –
Álı BITО́RE,
«Egemen Qazaqstan»
