Sharýalardy tolǵandyrǵan másele kóp. Tabıǵattyń tosyn minezi bıyl jazdaı jaıqalyp turǵan egistiktiń berekesin qashyryp, birazyn túkke alǵysyz etti. Egin ábden pisip-jetilgen shaqta bastalǵan jaýyn-shashyn aptadan aptaǵa ulasyp, tolastamaı qoıǵan. Sonyń saldarynan masaqtaǵy dán isinip, ónip, qaıta kóktep, astyqtyń sapasy men dánniń surpy tómendep ketti.
Oblystyń birneshe aýdanynda bolyp, qyrman basyndaǵy qarbalas tirshilikpen, jergilikti astyq qabyldaý kásiporyndarynyń jumysymen tanysqan Aýyl sharýashylyǵy mınıstri dıqandardyń bárine qoldaý kórsetiletinin aıtty.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasy bar. Úkimet jaýyn saldarynan kelgen shyǵyn kólemin azaıtýǵa baǵyttalǵan sharalardy qoldap otyr. «Báıterek» UBH sharýalardyń moınyndaǵy qaryzdyń qaıtarym merzimin aıyppul sanksııalaryn qoldanbaı uzartý máselesin sheshti. Agroónerkásiptik keshendi sýbsıdııalaýǵa qosymsha qarajat bólý jaǵy da qarastyrylyp jatyr. Bul baǵytta Qostanaı oblysyna 16,9 mlrd teńge qajet», dedi Aıdarbek Saparov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, oblysqa astyq keptirý úshin qosymsha 11 myń tonna arzandatylǵan janarmaı beriledi. Onyń quny lıtrine 250 teńgeden ári aspaıdy. О́ńirdegi elevatorlar men 318 astyq keptirgishtiń bári táýlik boıy tolassyz jumys isteıdi.
Shaǵyn, orta sharýashylyqtar kóktemgi dán sińirý naýqanynda kóbine Azyq-túlik korporasııasyna arqa súıeıdi. Sharýa kóktemde korporasııamen kelisimshartqa otyryp, qaryz aqsha alady da, kúzde ónimin jınap alǵan soń, boryshyn astyqtaı óteıdi. Astyq baǵasyn ádette atalǵan korporasııa belgileıdi. Dymsyz qalmasa da, bıdaıynyń sapasy túsip ketken dıqandardy tolǵandyrǵan máseleniń biri – korporasııa tym arzan baǵa belgilemese eken deıdi.
Buǵan mınıstr: «Qazir astyq naryǵynyń jaı-kúıine taldaý júrgizilip jatyr. Onyń qorytyndysy boıynsha Azyq-túlik korporasııasy aýyl sharýashylyǵy ónimderin satyp alýdyń ádil baǵasyn jarııalaıdy. Kompanııa tuqym qoryn qalyptastyrýdy qamtamasyz etedi jáne nan óndirý úshin arzandatylǵan astyqty jetkizý kestesin qaıta qaraıdy», dep jaýap berdi.
Mınıstr saparynan keıin shashetekten shyǵynǵa batqan sharýalardyń birazymen sóılesip kórdik. Ylǵalǵa qaramaı óniminiń jartysyn jınap úlgergen sharýashylyqtar bar. Biraq olardyń kelesi jylǵa egetin tuqymy joq. О́nip ketken bıdaıy tuqymǵa jaramaıdy. Al taýar retinde sataıyn dese, sapasy 3 ese tómendep ketken. Osylaısha, eńbegi esh ketken sharýalar ónimin laıyqty baǵaǵa sata almaı qalamyz-aý dep qobaljyp otyr. Eger Azyq-túlik korporasııasynan kómek bolmasa, bıylǵy bıdaıdyń kóbi jemge ketetin syńaıly.
«Bıdaı klasyn anyqtaıtyn mańyzdy kórsetkish dánniń qulaý sany dep atalady. Ol sekýndpen ólshenedi. Nannyń qalaı bolyp shyǵatyny osy qulaý sanyna baılanysty. Máselen, 3 klasty bıdaıdyń qulaý sany 170 sekýndqa teń bolady. Al biz alyp jatqan bıdaıdyń kórsetkishi shamamen 50-60 sekýndtaı. О́te tómen. Mundaı bıdaıdy qazir dıirmender tonnasyna 55 myń teńgeden qabyldap jatyr. Ony aldymen keptirip baryp, aparyp berýimiz kerek. Jaǵdaı asa aýyr. Aldaǵy ýaqytta azyq-túlik korporasııasy bıdaı sapasyna qaraı birden birneshe baǵa jarııalaıdy. Sol kezde korporasııa barlyq lottar boıynsha dánniń qulaý sanynyń kórsetkishi 50-60-tan joǵary bolýy kerek degen talap qoıýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda onyń bizge esh kómegi bolmaı qalady. Oblys sharýashylyqtarynyń 90 paıyzdan astamy osyndaı jaǵdaıda otyr. Solardyń bári ónim sapasy belgilengen talaptan tómen bolǵandyqtan, bıdaıyn laıyq baǵaǵa ótkize almaı qalady. Biz osydan qorqyp otyrmyz», deıdi sharýashylyq basshysy Baýyrjan Barsaqbaev.
Sharýalar Azyq-túlik korporasııasy baǵany belgilegende ár óńirdegi bıdaı sapasynyń áralýandyǵy eskerilse eken deıdi. Dıqandardyń aıtýynsha, mınıstrlik tarapynan bıdaı baǵasyn anyqtaýǵa qatysty aýqymdy monıtorıng jumystary júrgizilgeni jón. Aýylsharýashylyq mamandary sharýashylyq basshylarymen ǵana kezdesip qoımaı, qalalyq jáne aýdandyq zerthanalarda jatqan málimetterdi jınap, olardy salystyryp, taldap, Azyq-túlik korporasııasymen birlesip, arnaıy komıssııa quryp, aqyldasyp-keńese otyryp, bıylǵy bıdaıdyń baǵasyn shyǵarsa ıgi.
Oblys ákimi Qumar Aqsaqalovtyń aıtýynsha, óńirde 4,3 mln ga astyq alqaby bar. Búginge deıin sonyń 32 paıyzy orylyp, 1,3 mln tonna astyq bastyrylǵan. Astyqtyń ortasha shyǵymy ázirge 9,2 s/ga bolyp tur.
О́ńirde qysqy mal azyǵyn ázirleý josparynyń asyra oryndalǵanyn aıta ketken jón. Bıyl sharýalar 1,1 mln tonna shóp, 151,6 myń tonna pishen, 11,7 myń tonna súrlem qoryn jınap alǵan. Bıyl memleket mal azyǵyn daıarlaýǵa erekshe kóńil bólip, aýylsharýashylyq qurylymdaryna 58 myń tonna arzan dızel otynyn bólgen. Onyń 6,3 myń tonnasy Qostanaı oblysynyń fermerlerine tıip otyr.
Qostanaı oblysy
