Jeteli jeti qadam

Nátıje bar sııaqty. Oǵan Qostanaıdaǵy Jastar sara­ıynda ótken forýmda kóz jet­kizgendeı boldyq. Jobanyń qorytyndysy jarııalanǵan ­jıynda jeti aı boıy belsen­dilik tanytyp, til úırenýge erek­she yqylasy bar ekenin dáleldep baqqan yntaly bala­lar marapattaldy. Al qatar­lastarynan ozyp shyqqan eń úzdik 11 oqýshy Astanaǵa baryp, elordanyń kórikti jerlerin qyzyqtap qaıtatyn boldy.

Balany bastan til úıre­ný­ge yntalandyratyn mundaı aýqymdy ári jarty jyldan asa ýaqytqa sozylǵan uzaq­mer­zim­di is-sharanyń óńirde birinshi ­ret ótip otyrǵanyn aıta ketý ke­rek. 56 ulttyń óki­li qatys­qan «Jeti qadam­nyń» jospar-josyǵyn ob­lys­taǵy Qoǵamdyq kelisim me­kemesiniń basshysy Natalıa Ramazanova jasap shyqqan. Joba avtorynyń aıtýynsha, balalar ustazdary­nyń je­tekshilik etýimen ár kezeń­niń taqy­rybyna saı esse jazyp, aýyzeki sóıleý daǵdylaryn damytqan. Memlekettik tilde chellendj, týǵan jer týraly shaǵyn beınebaıan túsirip, til úıretetin arnaıy tapsyrmalardy oryndaǵan. Bul oraıda jeti aı ishinde kezigetin ataýly merekelerdiń de eskerýsiz qalmaǵanyn ańǵardyq. My­saly, Qazaqstan halqynyń bir­ligi kúni qarsańynda osy jobaǵa tartylǵan muǵalimder óz mektepterinde «Til – el tiregi» degen taqyrypta synyp saǵattaryn ótkizse, maýsym aıynda oqýshylar «Aýylym – altyn besigim» dep atalatyn beınebaıan jasaǵan. Al shil­dede onlaın rejimde ótken jıynda ár bala «Memleket­tik til­diń mártebesin qalaı art­­tyramyn?» degen saýalǵa aýyz­­sha jaýap berip, kópshilik ­ortada óz oıyn erkin jetkizý­ge talpynǵan.

Balalar budan tys berilgen tildik tapsyrmalardy oryndap bitken soń, aı saıyn bi­likti til mamandarynan qu­ryl­ǵan qazylar alqasynyń qara­ýyna jiberip otyrǵan. «Mun­da qazaq tilin ártúrli deń­­geıde meńgergen balalar otyr. Bizdiń maqsatymyz – olar tildi ábden meńgerip alǵansha qoldaý kórsetý, bir nátıje shy­ǵarǵansha kómektesý, ózge ult ókilderiniń memlekettik tilge degen suranysyn qalyp­tastyrý, olardyń ózderiniń ishinde memlekettik til ty­nys­taı alatyndaı tildik orta qurý. Atalǵan jobaǵa oblys­tyq qoǵamdyq damý basqar­ma­sy bastan-aıaq qoldaý kórset­ti», deıdi Natalıa Ramazanova.

Qarabalyqtaǵy Abaı atyn­daǵy №2 mekteptiń oqý­shy­sy, ustazymen birge osy fo­rýmǵa arnaıy kelgen Na­dej­da Kotosova til úırený úshin osyndaı belsendi orta­nyń bolǵany mańyzdy, deı­di. «Memlekettik tilge jeti qa­dam» jobasy bastalǵaly, ob­lys­tyń basqa óńirlerinen kóp dos-qurby tapqanyn aıt­qan Nadejda: «Osy jobaǵa qa­ty­syp jatqan balalardyń bári orys mektepterinde bilim alady. Sáýir aıynan beri bá­rimiz ortaq chat arqyly baılanysyp, tek qazaq tilinde sóılestik. Úne­mi birimizdiń qa­temizdi birimiz túzep, qazaqsha neshe túrli jum­baq jasyryp, óleń oqyp, kóńildi kúnderimizdi ótkiz­dik. Joba aıaqtalǵanymen, baıla­nys úzil­meıdi. Qashyqtan bolsa ­da bir ýaq sóılesip, áńgimele­sip, tildik daǵdymyzdy damy­typ otyramyz. Al forýmǵa kel­sek, búgin dáris oqyǵan spı­kerlerden biz alatyn úlgi-óne­ge kóp eken, ol kisilerdiń óre­li oı-pikirleri de úlken áser­ge bóledi», dedi.

Uıymdastyrýshylar fo­rýmǵa jan-jaqtan qazaq tilin bir kisideı jaqsy meńgergen, bú­ginde kóptiń kóz aldynda elge kórinip júrgen birneshe belsendi jasty shaqyrǵan. Na­dejda sony aıtyp otyr. Jıynǵa qatysýshylar úsh sek­sııaǵa bólinip, sol aǵa-apa­larynan aqyl surap, keńes tyń­dady. Spıkerlerdiń arasynda kezinde oblystyq telearnada jumys istegen, búginde Ulttyq arnanyń «Tańsholpan» baǵdarlamasynyń júrgizýshisi, dıktor Alla Gavrına da bar.

– Kezinde dál osy oqýshy­lar sekildi biz de túrli baı­qaý men forýmǵa qatysyp júr­dik. Ol kezde ózge ult ókili qa­zaqsha sóılese, jurt jap­paı tań­ǵalyp, kádimgideı qol­­pash­tap jatatyn. Ol dáýren ótti. Qazir bul qalypty úrdiske aınalyp keledi. О́z basym solaı bolýy kerek dep esepteımin. О́ki­nishtisi, qos tildi qatar alyp júrý kerek degen sııaqty tap­taýryn túsinikten áli aryla almaı kelemiz. Muny ózimiz ǵana toqtata alamyz. Degenmen jas­tardyń talaby unady, qa­zaqsha sóılep tur. Bizdiń ke­zimizde mundaı bolǵan joq. Kóp oqýshy medıa salasyna qy­zyǵady eken, men olarǵa me­dıa­keńistikte qazaq tiline su­ranys joǵary ekenin aıttym. О́z baǵdarlamalarym men ju­mysym týraly áńgimelep ber­dim. Jastar qazaq tilin bil­gen adam qor bolmaıtynyn túsin­gendeı boldy, – deıdi Alla.

Forým barysynda til úıre­nýshi oqýshylardyń ustazdary qatysqan trenıng ótti. Al joba jeńimpazdary aldaǵy kúnderi Astanaǵa baryp, elordadaǵy Aljır murajaıy, Ulttyq ki­taphana, Ulttyq mýzeı, Beı­­bitshilik pen kelisim sara­ıy, Prezıdent murajaıy se­kil­di qas­terli oryndardy, ózge de má­denı ortalyqtardy aralamaq.

Qostanaı oblysy