Sýretti túsirgen – Baqytjan OTARBAEVA
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev eldegi genderlik saıasattyń mańyzdylyǵyn aıǵaqtaı otyryp, «Progressıvti eldiń taǵy bir mańyzdy belgisi – áıeldiń qoǵamdaǵy mártebesi. Sondyqtan biz áıelderdiń quqyqtaryn qorǵaýǵa erekshe nazar aýdarýymyz kerek», dep atap ótken-di. Prezıdent bekitken tapsyrmalardy júzege asyrý maqsatynda «Aýyl» partııasy aýqymdy is-sharalardy qolǵa aldy. Sonyń biri – «Ult rýhynyń uıasy – Aýyl Ana» atty aýyl áıelderiniń I respýblıkalyq alqaly jıyny. Elimizde tuńǵysh ret ótkizilgen basqosýdyń maqsaty – partııanyń osy genderlik teńdik máselesindegi ustanymyn aıqyndaý, aýyl áıelderiniń qoǵamdaǵy mártebesin arttyrý, olardyń saıası kóshbasshylyǵyna sony serpin berý, áıelder men balalardyń áleýmettik máselelerine qoǵam nazaryn aýdarý.
Jıynda alǵash bolyp sóz alǵan «Aýyl» partııasynyń tóraǵasy Álı Bektaev qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi – qyz-kelinshekterge izgi tilegin jetkizip, eldi mekenderdegi balalardyń bilimin jetildirý máselesin qozǵady.
– Aýyl men qala mektepteri arasyndaǵy bilim berý sapasyndaǵy alshaqtyqty qysqartý óte ózekti. Eldi mekenderdegi balalardyń shahardaǵy aldyńǵy qatarly bilim berý nysandaryna túsý múmkindigi azdaý. Olardyń talaptary da joǵary. Osy oraıda «Aýyl» partııasy ǵalymdar, sarapshylardyń basyn qosyp, eldi mekenderdegi balalardyń bilimin jetildirý máselesin jan-jaqty talqyladyq. Nátıjesinde, sol óńirdegi 5-6 synyp oqýshylaryna elektrondy túrde qosymsha daıyndyq uıymdastyryp, qaladaǵy irgeli mektepterdiń synaǵynan súrinbeı ótýine járdemdesemiz. Oǵan demeýshi bolatyn kásipkerlerdi de taptyq. Biz barlyq máseleni túbegeıli sheshemiz degen qurǵaq ýádeden aýlaqpyz. Biraq qoldan kelgendi, elge qyzmet etýge, aýyldyń bolashaǵyn kóterýge jumsaımyz, – dedi ol.
Alqaly jıynǵa elimizdiń barlyq óńirlerinen onlaın jáne oflaın rejimde ózderin otbasynda ǵana emes, kásibı jáne shyǵarmashylyq qyzmet pen bızneste de tanytqan 400-ge jýyq qyz-kelinshek qatysty. Olarǵa aýyldyq jerlerdegi isker áıelderdi demeý maqsatynda qurylǵan «Aýyl» partııasynyń «Meıirim qushaǵy» komıssııasynyń jumysy tanystyryldy.
– Genderlik teńdik – eldegi áleýmettik-ekonomıkalyq salada ǵana emes, saıası baǵytta da beleń alýǵa tıis qubylys. Jáne ol áldebir jeńildikter men kvotalarǵa qatysty jaǵdaılardy ǵana emes, kádimgi áıelderdiń qoǵamdyq-saıası belsendiliginiń arqasynda bolýǵa tıis úderis. Alda, eldiń saıası ómirindegi azamattyq qoǵamnyń rólin arttyratyn saılaý ótedi. Aýdandar men oblystyq mańyzy bar qala ákimine kandıdattardy tirkelgen saıası partııalar usyna alady. Sondyqtan osyndaı saıası ózgeristerge daıyn bolatyn, jergilikti bılikte jaýapty laýazymdy deńgeıge áıelder jetý kerek. Ol úshin – aýyldyq jerlerde áıelderdiń biliktiligi men bilimin arttyrý, saýattandyrý isin qolǵa alýymyz kerek. «Meıirim qushaǵy» dep atalatyn aýqymdy jobanyń basty jospary da sol. Tájirıbeli, isker, saýatty, sanaly áıelder «áskerin» jasaqtaý, – dedi Májilis depýtaty Qaraqat Ábden.
Basqosýǵa kópbalaly analarǵa áleýmettik kómek kórsetý, áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqqa qarsy turý máseleleri de arqaý boldy.
– Qazir áleýmettik máselelerge erekshe kóńil bólinip keledi. Elimizdegi 4 mıllıonǵa jýyq áıel aýyldyq jerlerde turady. Onyń ishinde jumysqa qabiletti 1,6 mln názik jan bar. Aýyldyq jerlerde áıelder men erlerdiń jalaqysy shamamen birdeı. Biraq statıstıkaǵa súıensek, aýyldyq jerlerde oqymaǵan áıelder qalamen salystyrǵanda eki esege kóp. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri bıyl 280 myń áıelge qolushyn sozdy. Onyń 138 myńy aýyldyq jerlerde turady. Onyń ishinde jumysqa ornalasqany 180 myń. 82 myńy turaqty jumysqa ornalasty. Al sýbsıdııalanǵan jumys oryndaryna 98 myń azamat turǵyzyldy, – dedi Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova.
Is-sharada «Aýyl» partııasynyń múshelerinen bólek, Prezıdent janyndaǵy Áıelder isi jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi Ulttyq komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Lázzát Súleımen, QHA Analar Keńesiniń tóraǵasy Nazıpa Shanaı jáne baýyrlas Qyrǵyz elinen kelgen «Eko-Demı» qoǵamdyq uıymynyń prezıdenti Aıjan Chynybaeva da qatysty.
– Jyl ótken saıyn áıelderdiń áleýmettik máselesi, qundylyǵy tereńirek qozǵalyp keledi. Álemdik pandemııa otbasylyq zorlyq-zombylyqtyń da statıstıkasyn aýyrlatyp jiberdi. Qyrǵyzstandaǵy sekildi Qazaqstanda da balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq máselesi ózekti tur. Reıtıng dál bizdiń eldegi sekildi joǵary bolmaýy múmkin. Biraq másele bar. Sondyqtan analar men balalardyń qorǵalýy, der kezinde qajetti kómekke qol jetkize alýy tek bılik, memlekettik organdar nemese úkimettik uıymdar men belsendi azamattardyń isi bolyp qalmaýy kerek. Ana men bala otbasynda qamsyz, qaýipsiz tirshilik etýi, zorlyq-zombylyqtyń betin qaıtarý úshin qoǵam bolyp otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqqa tózbeý mádenıetin qalyptastyrýymyz qajet. Qoǵamdaǵy ózekti máselerdi názik jandar jıi kóteredi. Sondyqtan áıel – qoǵamdy ıgilikke baǵyttaýshy, qozǵaýshy kúshi, – dedi Aıjan Chynybaeva.
Jıynda ulttyq dástúrimizdi dáripteý maqsatynda balalar úıiniń 7 tárbıelenýshisine «Qulaq tesý» rásimi jasaldy. Qazaqtyń umyt bolǵan ulttyq taǵamdarynyń tanystyrylymy da ótti.
– Qazirgi tendensııalardan habary bar áıel básekege qabiletti balany tárbıeleıdi. Elimizge qazir keregi osy. Búginde qazaq áıelderi belsendi. Keıbireýleri otbasylyq tirlikten bólek, depýtattyqty, kásipkerlikti qatar alyp júr. Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń reıtıngi boıynsha Qazaqstan áıel men erkek arasyndaǵy bilim berý teńsizdigin joıǵan elder qatarynda. Eń bastysy, qyz-kelinshekterdiń aldynda otbasynyń uıytqysy bolý, aǵaıyn-týys, jora-joldastyń arasyn jalǵaý, ulttyq qundylyqtarymyzdy urpaǵymyzdyń boıyna sińirý, sondaı-aq qoǵamǵa qyzmet etýdi jańa deńgeıge kóterý mindeti tur, – dedi Lázzat Súleımen.
Basqosýdyń ekinshi bóliginde «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine bilim berý jáne balalardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyna usynystar talqylandy. Is-shara sońynda qatysýshylar «Astana Opera» teatryndaǵy «Sılfıda» baletin tamashalady.
