Norvegııalyq Nobel komıteti Tegerandaǵy Evın túrmesindegi Nargız Mohammadıdi beıbitshilik boıynsha Nobel syılyǵyna laıyqty dep uıǵardy. Laýreat 2016 jyly ólim jazasyn alyp tastaýdy jaqtaıtyn quqyq qorǵaý qozǵalysyn basqarǵany úshin óz elinde 16 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan edi. 2020 jyly bosatylǵanymen, 2021 jyldyń sońyna qaraı qaıtadan túrmege qamalǵan.
Kil myqtylardy Shvesııa Koroldik Ǵylym Akademııasy, Shvesııa Akademııasy, Karolın ınstıtýty jáne norvegııalyq Nobel komıteti alty túrli sala boıynsha tańdaıdy. Syılyq fızıka, hımııa, ádebıet, medısına, ekonomıka jáne beıbitshilik boıynsha eń tabysty dep tanylǵan tulǵalarǵa nemese uıymdarǵa beriledi.
Bıyl fızıka salasynda Nobel syılyǵy atomdar men molekýlalardaǵy elektrondardy zerttegen ǵalymdarǵa buıyrǵan. Ogaıo ýnıversıtetinen (AQSh) Per Agostını, Maks Plank ınstıtýtynan Ferens Kraýs jáne Mıýnhendegi Lıýdvıg-Maksımılıan ýnıversıtetinen (Germanııa) jáne Lýnd ýnıversıtetinen (Shvesııa) Enn L-Iýle Nobel syılyǵynyń laýreattary atandy.
Al fızıologııa nemese medısına boıynsha halyqaralyq syılyq majar bıohımıgi men amerıkalyq azamatqa pandemııa kezinde «Pfizer» jáne «Moderna» vaksınalaryn jasaýǵa sep bolǵan tehnologııasy úshin berilgen.
«Katalın Karıko men Drıý Vaısmannyń ashqan jańalyqtary 2020 jyldyń basyndaǵy pandemııa kezinde COVID-19-ǵa qarsy tıimdi mRNQ vaksınalaryn jasaýda sheshýshi ról atqardy», dedi Nobel komıteti.
Ádebıet boıynsha Nobel syılyǵyn norveg jazýshysy Iýn Fosse aldy. Marapat avtordyń shyǵarmalarynda sóıleý quqyǵynan aıyrylǵan adamdardyń ishki daýysyna erekshe nazar aýdaratyny úshin usynylǵan. Onyń eń alǵash 1983 jyly «Qyzyl, qara» prozasy kópshilikke jol tartqan. Búginde romandary álemniń birneshe tiline aýdarylǵan. Teatr sarapshylarynyń sózinshe, Fosse shyǵarmalarynyń sıýjetin keıipkerlerdiń kúshine emes, ózine senimsizdigi, ólimnen qorqýy, kúmándanýy syndy álsiz tustaryna negizdep quraıdy.
«Fosse – Eýropa teatrlarynda eń suranysqa ıe dramatýrgterdiń biri. Onyń modernızmge jaqyn týyndylary, adamnyń ishki úreıine negizdelgen pesalary tanymal bolýyna yqpal etti», dedi Nobel komıtetiniń ádebıet baǵyty boıynsha tóraǵasy Anders Olsson.
Kvanttyq núktelerdi ashýǵa jáne sıntezdeýge qatysqan úsh ǵalym hımııa salasy boıynsha úzdik dep tanyldy. Osylaısha, Nobel syılyǵyn Amerıka ǵalymdary Mýngı Bavendı, Lýıs Brıýs jáne reseılik Alekseı Ekımov aldy.
Endi ekonomıka boıynsha syılyq búgin belgili bolady. Saltanatty marapattaý rásimi dástúr boıynsha Nobel ómirden ótken kúni 10 jeltoqsanda uıymdastyrylady. Syılyqaqy somasy 11 mıllıon shved kronyn quraıdy.
