Bizdiń elimiz de keıingi jyldary armııamyzdyń ázirligine kóńil aýdaryp, qońsy eldermen birlesip áskerı oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizýge aıryqsha den qoıyp keledi. Sondaı is-sharalardyń biri – qazirgi kúni Qyrǵyz Respýblıkasynda ótip jatqan «Myzǵymas baýyrlastyq-2023» Ujymdyq bitimgerlik kúshterimen birlesken oqý-jattyǵýy. 9 qazanda ashylý saltanaty ótken jıyn 13 qazanǵa deıin jalǵasady. Qyrǵyzstannyń «Edelveıs» polıgonynda ótip jatqan oqý-jattyǵýǵa Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı jáne Tájikstan bitimgerlik kúshteriniń ulttyq kontıngentteri, UQShU Birikken shtaby men Hatshylyǵynyń jedel toptary jumyldyrylǵan. Bizdiń elimizden Desanttyq-shabýyldaý áskerleri men Áýe qorǵanysy kúshteriniń áskerı qyzmetshileri qatysyp jatyr.
Taýly jerdegi oqý-jattyǵýlar UQShU bitimgerlik bólimsheleri basqarý organdarynyń laýazymdy adamdary men jeke quramynyń tájirıbelik daǵdylaryn jetildirýge, Ortalyq Azııa óńirinde ujymdyq qaýipsizdikti qoldaý jónindegi operasııalardy júrgizý barysynda olardyń úılesimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Olar Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń bólimshelerimen birlesip, blok-beketter men zardap shekkenderdi qabyldaý pýnktterin uıymdastyrý is-sharalaryn, kolonnalar men júkterdi alyp júrý, eldi mekendi bosatý, kepilge alynǵandardy qutqarý jáne gýmanıtarlyq kómek kórsetý sekildi oqý-jaýyngerlik mindetterdi pysyqtaıdy.
Oqý-jattyǵýdyń ashylý kúni qatysýshylar úshin elimizdiń Qarýly kúshteri Áskerı-tarıhı murajaıynyń kóshpeli kórmesi uıymdastyryldy. Onda Ivan Panfılovtyń basshylyǵymen qurylǵan áıgili 8-atqyshtar dıvızııasyna qatysty jádigerler, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezindegi basqa da qujattar men zattar usynyldy. Áskerı qyzmetshilerge ekskýrsııany aty ańyzǵa aınalǵan qolbasshynyń nemeresi Alýa Baıqadamovanyń ózi ótkizdi.
UQShU kúshteriniń oqý-jattyǵýy aımaqtyń qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa jáne qazaq áskeriniń taýly jerdegi biliktiligin arttyrýǵa úlken septigin tıgizetini sózsiz. Budan bólek, elimizdiń áskerı-teńiz kúshteri de jýyrda Ázerbaıjanda ótken «Hazrı-2023» oqý-jattyǵýynda daıyndyqtaryn pysyqtady. Bakýge arnaıy barǵan elimizdiń Qorǵanys mınıstri, general-polkovnık Rýslan Jaqsylyqov ázerbaıjandyq áriptesi, general-polkovnık Zákir Gasanovpen birge Qazaqstan-Ázerbaıjan aralas áskerı-teńiz oqý-jattyǵýynyń tájirıbelik is-qımyldaryn baqylaýǵa qatysty.
Jattyǵýdyń belsendi kezeńinde eki eldiń bólimsheleri teńiz jaıaý áskerleriniń birlesken is-qımyldaryn pysyqtap, kemelerdi jaýyngerlik úılestirýdi júzege asyrdy. Eki eldiń áskerı teńizshileri arnaıy maqsattaǵy bólimshelermen ózara is-qımyl jasaı otyryp, áýe jáne qurlyq nysandaryn zaqymdaý, azamattyq keme men onyń ekıpajyn bosatý, zardap shekken kemeni súırep aparýǵa járdem kórsetý, ekıpajdy qutqarý jáne evakýasııalaý boıynsha oqý-jaýyngerlik mindetterdi oryndady. Teńiz ótkeli kezinde desanttyq aıdaýyl jasaý, terrorıstik-dıversııalyq toptar men ýaqytsha bazalardy beıtaraptandyrý, arnaıy bólingen teńiz jaıaý áskerleri men arnaıy kúshterdiń araldy azat etý tapsyrmalary pysyqtaldy.
Aıta keteıik, Ázerbaıjan tarapynyń shaqyrýymen jattyǵýlarǵa Iran Islam Respýblıkasy Qarýly kúshteriniń delegasııasy baqylaýshy retinde qatysty. Oqý-jattyǵý qorytyndysy boıynsha taraptar alǵa qoıylǵan mindetterdi oryndaýdyń joǵary sapasyn atap ótip, Qazaqstan men Ázerbaıjannyń halyqaralyq áskerı yntymaqtastyǵy sheńberinde praktıkalyq ózara is-qımyldy jalǵastyrýǵa múddeli ekenin bildirdi.
Kórshiles memlekettermen birlesip ótkizip jatqan oqý-jattyǵýlardan bólek, óz elimizde de Qarýly kúshter bólinisteriniń daıyndyq jıyndary jıi uıymdastyrylyp turady. Máselen, qazan aıynyń alǵashqy kúnderi Desanttyq-shabýyldaý áskerlerinde bolashaq kelisimshart boıynsha áskerı qyzmetshilerdiń jıyndary bastaldy. Atalǵan qurylym ókilderiniń elimizdiń túrli óńirlerindegi merzimdi qyzmettegi áskerı qyzmetshiler arasynda júrgizgen aqparattyq jumysy arqasynda 200-den asa sarbaz kelisimshart boıynsha áskerı qyzmetti jalǵastyrýǵa sheshim qabyldaǵan. Áskerı qyzmetshilerdi Qarýly kúshterdegi turaqty jalaqy, ártúrli jeńildikter men ótemaqylardy qamtıtyn jaqsy áleýmettik paket jáne memleket esebinen jeke turǵyn úı satyp alý múmkindigi qyzyqtyrady. Al desanttyq áskerlerde qyzmet etý olardy tózimdilikke baýlyp qana qoımaı, er jigitke tán qasıetterge tárbıeleýge múmkindik beredi.
– Mundaı is-sharalardy ótkizýdiń qajettiligi jıyndarǵa qatysýshy áskerı qyzmetshilerdiń bári Desanttyq-shabýyldaý áskerlerinde merzimdi qyzmet ótegen jaýyngerler emes. Olardyń ishinde 150-den asa sarbaz basqa ásker tekterinen kelip otyr. Bir aıdyń ishinde olar desanttyq bólimshelerdegi qyzmettiń erekshelikterin zerdeleýge, túrli parashıýt júıelerin jınaýdy úırenýge, áýe-desanttyq daıyndyqtan ótýge jáne Mı-17 tikushaǵynan alǵashqy sekirý jasaýǵa tıis, – deıdi 1-synypty serjant-nusqaýshy serjant Rashıd Beısenǵalıev.
Sonymen qatar áskerı qyzmetshiler taktıka negizderin qaıtalap, atys daıyndyǵynan ótip, dene daıyndyǵy, topografııalyq, áskerı-medısınalyq daıyndyq, radıasııalyq, hımııalyq jáne bıologııalyq qorǵaý jónindegi normatıvterdi tapsyrady. Mundaı jıyndar 5 jeltoqsanǵa deıin jalǵaspaq.
Elimizdiń Qarýly kúshterin zaman talaptaryna saı damytý, tájirıbe almasý úshin halyqaralyq deńgeıdegi yqpaldastyqtardyń mańyzy zor. Jaqyn kórshilerden bólek, alys sheteldermen de baılanysty bekite túsý kerek. Jýyrda elimizge kelgen Italııa Respýblıkasy Qorǵanys Bas shtaby halyqaralyq qatynastar basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, polkovnık Matteo Zýlıanı bastaǵan ıtalııalyq delegasııamen kezdesken Qorǵanys mınıstrligi Halyqaralyq yntymaqtastyq departamenti bastyǵynyń orynbasary, polkovnık Valerıı Vıshnıkın kelesi jylǵa arnalǵan Italııamen áskerı yntymaqtastyq sharalaryn talqylady. Sapar baǵdarlamasyna sáıkes, Italııa delegasııasynyń músheleri Qarýly kúshterdiń Memlekettik áskerı-tarıhı mýzeıine baryp, elordanyń kórikti jerlerimen tanysty.
Sonymen qatar elordada Senim men qaýipsizdikti nyǵaıtý sharalary boıynsha 2011 jylǵy Vena qujaty sheńberindegi is-sharalardyń ashylýy ótti. Oǵan Eýropadaǵy Qaýipsizdik jáne Yntymaqtastyq uıymyna qatysýshy memleketter verıfıkasııalyq ortalyqtarynyń basshylary, Vena qalasyndaǵy EQYU hatshylyǵynyń (Aýstrııa) Janjaldardy boldyrmaý ortalyǵynyń, Astana qalasyndaǵy EQYU baǵdarlamalar keńsesiniń ókilderi, áskerı sarapshylar qatysty. Elimizdiń Qorǵanys mınıstrligi Qarý-jaraqty baqylaý jáne ınspeksııalardy qamtamasyz etý ortalyǵynyń basshysy, polkovnık Qanat Áýbákirov EQYU-nyń Astanadaǵy baǵdarlamalar keńsesine jemisti yntymaqtastyǵy men qoldaýy úshin alǵysyn bildirip: «Qazaqstan – qarý-jaraqty baqylaý men jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý salasyndaǵy halyqaralyq ózara is-qımyldyń dáıekti ári belsendi qatysýshysy jáne solaı bolyp qala beredi», dep atap ótti.
Is-sharalardyń tájirıbelik bóligi Jetisý oblysynda ótti. Taldyqorǵan avıabazasyna barǵan kezde sheteldik sarapshylar áskerı bólimniń ınfraqurylymy jáne kúndelikti ómirimen tanysty. Áskerı mamandar Sý-30SM jaýyngerlik ushaqtaryn, turaq ornyn, áýe kemelerine tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi, ushqyshtardy oqytýǵa arnalǵan trenajerler men jabdyqtardy qarap shyqty. Sondaı-aq baqylaýshylarǵa kúrdeli ushýlar men áýe shaıqasynyń elementteri kórsetildi.
Sheteldik qonaqtar úshin Desanttyq-shabýyldaý áskerleriniń qolbasshylyǵy brıfıng uıymdastyryp, desanttyq-shabýyldaý quramasynyń qurylý tarıhymen jáne beıbit ýaqytta oryndaıtyn mindetterimen tanystyrdy. Baqylaýshylar áskerı qyzmetshilerge jasalǵan turmystyq jaǵdaılarmen tanysyp, kazarmalyq úı-jaılarǵa, ashanaǵa jáne basqa da áleýmettik-mádenı nysandarǵa bardy. Oqý oryndarynda desantshy jaýyngerler olarǵa atys, taktıkalyq, áýe-desanttyq daıyndyq, atys qarýyn meńgerý jáne jaýyngerlik mashınalardy júrgizý daǵdylaryn kórsetti. Sheteldik sarapshylar mamandarymyzdyń joǵary kásibı deńgeıin jáne Qazaqstannyń qarý-jaraqty baqylaý salasyndaǵy halyqaralyq mindettemelerdi adal oryndaǵanyn atap ótti.
