Parıj Olımpıadasy: Qandaladan qandaı qaýip bar?

Bylaı qarasańyz, kúlkili jaǵ­daı. Biraq Parıj turǵyn­da­ry dál qazir shyn má­ninde kún­diz kúlkiden, túnde uı­qydan aıyryldy. О́ıtkeni adamdar «sha­qyrylmaǵan qonaq­tyń» qaı ýaqytta qaı jerden kelip «tisteıtinin» bilmeıdi. Bu­ryn­dary tek úılerden ǵana ta­by­latyn qansorǵysh jándik qazir Parıjdiń metrosy men áýe­­ja­ıyna deıin tarap, arzan ja­taqhanalardan bastap, bes jul­dyzdy qonaqúılerdi de «me­ke­nine» aınaldyrǵan. Tipti keı­bir aqparat agenttikteriniń má­limeti boıynsha, qandala po­ıyzben Anglııaǵa da jetken. Osyǵan baı­lanysty sport sarapshylary Olımpıadanyń bas­talýyna bir jyldan az ýaqyt qal­ǵanda qansorǵyshtar korona­vı­rýs sııaqty kelesi jyly da jarystardyń ótýine kedergi keltire me eken dep alań­daý­shy­lyq bildirip otyr.

Degenmen jergilikti bılik el turǵyndaryn sabyrǵa shaqy­ryp, qandaladan keler eshqan­daı qaýip joq ekenin aıtady. Bı­­lik basyndaǵylardyń só­zin­she, Fran­sııa astanasynda qan­sorǵysh para­zıtterdiń kóbeıý má­selesi – tek bıyl emes, jyl saıyn bolyp turatyn qubylys.

Fransııa Densaýlyq saqtaý mınıstri Orellena Rýsso da mu­nyń qalypty jaǵdaı, dúrbe­­leń­ge salynýǵa esh sebep joq deı­di. «Mundaı zııankester, túrli vırýstar ómirimizdiń bir bóligine aınalǵanyn túsinýimiz kerek. Ol ózi burynnan solaı. Alda­ǵy ýaqytta da mundaı synaqty bastan ótkerýimiz múm­kin. Sondyqtan bolmashy nársege baıbalam salýdyń qajeti joq. Búkil álem koronavırýs pandemııasyn eńsergende, qandala máselesi qıyndyq týdyra qoı­maıdy», deıdi ol.

Marsel ortalyq aýrýhana­synyń entomologi Jan-Mıshel Beranje de VVS arnasyna bergen suhbatynda qandala má­selesi birneshe jyldan beri kó­terilip kele jatqanyn aıtqan. «Ár jyly jaz sońyna qaraı Parıjde qandala kóbeıetinin baıqaımyz. Oǵan shilde men tamyz aılarynda adamdardyń jıi saparlap, olardy bir elden ekinshi elge, bir jerden úshinshi jerge júgimen birge tasymaldaıtyny sebep. Osylaısha, ár jyly maýsymdyq kórsetkish byltyrǵyǵa qaraǵanda arta beredi. Bıyl jańa element – jal­pyǵa ortaq psıhoz bastaldy. Bir jaǵynan bul durys ta shyǵar. Sebebi adamdar endi bul másele týraly habardar boldy, endi qandalany joıýǵa qarsy sharalar qabyldaý kerek», deıdi Jan-Mıshel Beranje.

Al Parıj qalasy meriniń oryn­basary Emmanýel Gregýar qan­dalamen baılanysty jaǵdaı baqy­laýdan shyǵyp ketti dep esep­teıdi. Fransııa Premer-mı­nıstri Elızabet Bornǵa jazǵan ha­tynda Gregýar qatań sharalar qa­byldaýdy suraǵan. «Jyldam she­shim qabyldap, tez arada qan­da­lany joıý qajet. Olımpııa oıyn­darynyń bastalýyna az ǵana ýaqyt qalǵanda mundaı jaǵdaı biz­diń elge keletin týrıster sany­na keri áser etýi múmkin», deıdi Emmanýel.

Jergilikti «Le Parisien» basy­lymynyń jazýynsha, Oıyn­dar­dy uıymdastyrý komıtetiniń ­bas aýrýy tek munymen shektelmeı­di. Qazir qalada egeýquıryq­tar men shirkeılerdiń de qaptap ketkeni baı­qalady. Sondaı-aq Olım­pıa­danyń jeńimpazdary men júl­degerlerin marapattaý rásimi óte­­tin Sena ózenindegi jaǵymsyz ıis­ti ketirý máselesi áli de kún tár­ti­binen túspeı tur. Fransııa bı­ligi bıyl Sena ózenin tazalaý­ǵa 1 mlrd eýroǵa jýyq qarjy ból­se de, ázirge nátıje berer emes. Al bir jyl­dan keıin bul ózende olımpıa­da­shylar ashyq sýda júzýden me­dal­dar jıyntyǵyn sarapqa salady.

Munyń aldynda Halyqara­lyq Olımpıada komıteti (HOK) Fransııadaǵy jazǵy Olımpııa oıyn­darynyń daıyndyq bary­sy­­na kóńili tolmaıtynyn aıtqan edi.

Mine, Olımpııa oıynda­ryn osymen úshinshi márte qabyl­daıyn dep jatqan Fransııa bir­qatar keleńsiz oqıǵalar men naq­­ty kedergilerge tap bolyp otyr. Dese de, koronavırýs pan­de­­mııasy jaǵdaıynda da uıym­dastyrylǵan Olımpıadaǵa qan­dala kedergi keltire almas.