Bıyl tamyz aıynda «Jastar» ǵylymı zertteý ortalyǵy jyldaǵy dástúrden tanbaı «Qazaqstan jastary» áleýmettik zertteýiniń nátıjelerin jarııalady. Mundaǵy maqsat – el jastary ómiriniń ártúrli aspektisin zerdeleý jáne memlekettik jastar saıasatyn iske asyrýdyń tıimdiligi jóninde usynymdar ázirleý. Osy oraıda elordada memlekettik organdar men ǵylymı zertteý ortalyqtarynyń, ÚEU basshylary men jastar saıasaty salasyndaǵy sarapshylar basqosyp, qujatty jan-jaqty taldady.
– Jastar – memlekettiń eń mańyzdy strategııalyq resýrsy. Memleket tarapynan jastardyń bilim, densaýlyq deńgeıin arttyrýǵa, eńbekke ornalastyrý men bos ýaqytyn uıymdastyrýǵa jáne tutastaı alǵanda jastardyń ózin-ózi tanýy men ózderin kórsetýine qatysty júıeli is-sharalar júrgizilip keledi. Jastardy damytý baǵytynda memleket qolǵa alǵan is-sharalardyń tıimdiligin baǵalaý úshin osy sanattaǵy turǵyndardyń áleýmettik kóńil kúıin júıeli túrde baqylap, tarazylap otyrý qajet. Bul zertteýdiń ózektiligi – memlekettik jastar saıasatyn jetildirý úshin jastardyń negizgi máseleleri men úrdisterine, erekshelikterine qatysty turaqty saraptama jasap otyrýdyń qajettiligimen negizdeledi. Jas otandastyrymyzdyń sonymen birge áleýmettik ınstıtýttar men uıym sarapshylarynyń jastar saıasatyna qatysty memlekettik baǵdarlamalar týraly oı-pikirleri men baǵalaýlaryn jan-jaqty zertteý memlekettik jastar saıasatyn júrgizýde qolǵa alynǵan is-sharalardyń tıimdiligin saraptaýda óte mańyzdy. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta taǵy da osyndaı pikirtalas alańdaryn uıymdastyrýdy kózdep otyrmyz, – dedi «Jastar» ǵylymı zertteý ortalyǵynyń dırektory Aısulý Ernııazova.
Saýaldama bıyl 12 sáýir men 5 mamyr aralyǵynda barlyq óńirde jastar ortasyndaǵy eń obektıvti aqparat alýǵa múmkindik beretin «face-to-face» ádisimen ótkizilgen. Oǵan 1 243 qala, 757 aýyl halqy qatysqan. Zertteýde aldymen jastardyń densaýlyǵy men bos ýaqytyna saraptama jasalynǵan.
– Zertteý nátıjelerine sáıkes, respondentterdiń 64,8 paıyzy densaýlyǵyn joǵary deńgeıde dep baǵalasa, shırek bóligi (26,5%) jaqsy dep esepteıdi. 4,3 paıyzy qanaǵattanarlyq dep baǵalasa, 3,1 paıyzy densaýlyq jaǵdaılaryn nashar nemese óte nashar dep kórsetti. Densaýlyq jaıyn barynsha dál anyqtaý úshin saýaldamaǵa «Sizdiń jaı-kúıińiz berilgen qandaı sıpattama sáıkes keledi?» dep anyqtaý suraǵy engizilgen bolatyn. Jaýap retinde jekelegen ózekti aspektiler kórsetildi. Saýalǵa sáıkes jastardyń 44,1 paıyzy kórý qabileti nasharlaýyna qatysty másele baryn kórsetti. Al 29,2 paıyzy asqazan ishek jolynda másele bar dese, 9,2 paıyzy arqada (gryja, protrýzıı, bel omyrtqa qısaıýy) másele baryn aıtyp otyr. Sozylmaly aýrý belgilerine baılanysty dárigerde esepte turǵan jastar sany 7,6 paıyz bolyp shyqty. Respondent jasy ulǵaıǵan saıyn densaýlyǵyna qatysty problemalyq aspektilerdi jıi baıqaıtynyn kórsetti. Qala jastary densaýlyǵyna baılanysty másele baryn jıi aıtady. Genderlik jaǵynan artyq salmaq pen kóz nasharlaýyna qatysty máselelerdi qyzdar jıi kórsetken. Baıqaǵanymyz, saýaldamaǵa qatysqan jastardyń jartysynan kóbi salamatty ómir saltyn ustanatynyn jetkizdi, – dedi «Jastar» ǴZO áleýmettik zertteýler jáne boljaý basqarmasynyń basshysy Sabına Shaımerdenova.
Qujatqa zer salsaq, el jastarynyń shamamen 50 paıyzy saıası jańalyqtar men kúndelikti oqıǵalarǵa qyzyǵýshylyq bildiredi. Olardyń basym bóligi senimdi aqparat kózi retinde teledıdar, gazet jáne radıo sekildi dástúrli BAQ-ty tańdaǵan. Al qalǵany túrli áleýmettik jeliler men medıa portaldy, blogtardy belgilegen. Sondaı-aq respondentterdiń kópshiligi WhatsApp messendjerin – 98,2 jáne Instagram áleýmettik jelisin 97,9 paıyz paıdalanatynyn kórsetken.
