Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Osylaısha, shildede ótken saılaýdan keıingi alaýyzdyq aıaqtaldy. Parlament músheleriniń 179-y P.Sanchesti qoldasa, 171-i qarsy daýys berdi, qalys qalǵan joq. Aıta keterligi, shildede Ispanııada jalpy parlament saılaýy ótken bolatyn. Onda halyq Kongress pen Senat depýtattaryn saılady. Ereksheligi sol, Pıreneı túbegindegi elde Senatqa qaraǵanda Kongrestiń quzyreti keń. Olar premer-mınıstrdi taǵaıyndaıdy, Senat maquldamaǵan zańdy kópshilik daýyspen qabyldaýǵa quqyly.
Sol sebepti tómengi palatanyń saılaýy árdaıym básekege toly. Jazdaǵy saıası doda tartysqa toly boldy. Kútpegen jerden Alberto Nýnes Feıhoo bastaǵan «Halyq partııasy» jeńiske jetip, jalpy 137 mandat ıelendi. Ispanııa sosıalıst jumysshylar partııasy 31,68 paıyz qoldaý ıelenip, 121 depýtatyn ǵana Kongreske ótkize aldy.
Saılaý nátıjesine baılanysty Úkimetti jasaqtaý jáne mınıstrler kabınetiniń basshysyn saılaý «Halyq partııasyna» júktelgen. Kópshilik atalǵan fraksııanyń jetekshisi A.Feıhoo premer-mınıstr oryntaǵyn ıelenedi dep eseptegen-di. Degenmen «Halyq partııasy» daýys berý nátıjesinde basym túskenimen, kópshilik mandatty ıelengen joq. Sondyqtan basqa partııalarmen koalısııa qurýǵa tıis bolatyn.
Qyrkúıekte Ispanııa parlamenti úkimet basshysyn taǵaıyndaý úshin birneshe márte jınaldy. Jalǵyz úmitker A.Feıhoo edi. Degenmen depýtattar onyń kandıdatýrasyn maquldamady. Alǵashqy daýys berý kezinde kongress músheleriniń 177-si qarsy shyqsa, ekinshisinde 178-i qoldaý bildirmedi. Osylaısha, «Halyq partııasynyń» úkilegen úmitiniń aýyly alystaı berdi.
Mınıstrler kabınetiniń burynǵy hám jańa basshysy Pedro Sanches áliptiń artyn baqty. Ol 2018 jyldan beri Úkimetti basqaryp kelgen edi. Qarsylasy A.Feıhoo qyzmetke júgirip júrgende, P.Sanches asyqpady. Basym daýys ıelený úshin basqa partııalarmen beımaral kelissóz júrgizdi dep aıta alamyz.
«Halyq partııasynyń» sátsizdiginen keıin Ispanııa koroli VI Fılıpp saıası kóshbasshylardy jınap, Pedro Sanchesti premer-mınıstr laýazymyna úmitkerlikke usyndy. Ol úkimet basshysy qyzmetine qaıta taǵaıyndalý úshin parlamentte kópshiliktiń qoldaýyn ıelenýi qajet edi. Iаǵnı, Karles Pýchdemon sekildi óńirlerdegi kóshbasshylardyń qoldaýyna súıendi.
О́zderińizge málim, Katalonııanyń burynǵy prezıdenti K.Pýchdemon 2017 jylǵy egemendik alý jónindegi referendýmnan keıin qýdalaýǵa ushyraǵan edi. Sosıalıstik partııanyń kóshbasshysy P.Sanches Katalonııanyń 2017 jylǵy táýelsizdik jónindegi referendýmynan keıin qýdalaýǵa ushyraǵan saıasatkerlerge raqymshylyq jasaýdy ýáde etti. Nátıjesinde, Sosıalıstik partııanyń (PSOE) basshysy birqatar óńirlik partııamen kelisimge keldi. Sóıtip, quramyna katalonııalyq jáne bask saıasatkerleri kiretin «Sumar» (birlik) dep atalatyn blokpen koalısııa jasasty.
Esterińizge sala ketsek, Katalonııa táýelsizdikke birneshe ret talpynys jasaǵan. Máselen, 2014 jyly aımaqta táýelsizdik alý jóninde halyqtyq referendým ótti. Onda elektorattyń basym bóligi Ispanııadan bólinýge daýys berdi. «Jeti ret ólshep, bir ret kesýdi» jón kórdi me, bir jyldan keıin taǵy bir márte referendým uıymdastyrylyp, qatysýshynyń kóbi egemendikti jarııalaýǵa kelisimin berdi. Másele 2017 jyly ýshyqty. О́ńirde jalpyhalyqtyq referendým ótip, daýys bergenderdiń 90 paıyzy azattyq alýdy qoldady. Referendýmǵa 5,3 mln elektorattyń 42,3 paıyzy qatysyp, 2,26 mln katalonııalyq táýelsizdikti jaqtap shyqty. Sol kezdegi Katalonııa prezıdenti Karles Pýchdemon eldiń egemendigin jarııalaǵan. Biraq Ispanııa bul sheshimge qarsy kelip, referendým uıymdastyrǵandardy qýdalady.
Sarapshylardyń paıymdaýynsha, Pıreneı túbegindegi saıası daǵdarys kezinde P.Sanches ákkilik tanyta bildi. О́ıtkeni jańa premer-mınıstrdiń laýazymy bekitilmegen soń, Úkimet basshysy qyzmetin ýaqytsha atqarýshy retinde merziminen buryn parlament saılaýyn shaqyrdy. Bul qadam «Halyqtar partııasyna» pat jasady. Iаǵnı olar saılaýda jeńiske jetkenimen, mınıstrler kabınetiniń basshysyn taǵaıyndaýǵa múmkindigi joq.
A.Feıhoonyń jalǵyz múmkindigi VOX partııasymen kelisimge kelý bolatyn. Alaıda bul tarappen kelissóz júrgizýge umtylýy kópshiliktiń kóńilinen shyqpady. О́ıtkeni VOX azshylyq qaýymnyń quqyǵyn qorǵaý, olardyń teńdigi máselesine qatysty zańǵa ashyq qarsylyq bildirgen. Sol sebepti halyqtyń da, mandat ıelengen depýtattardyń da narazylyǵy kóbeıdi.
40dB naryqty zertteý fırmasynyń saıası sarapshysy Karlos Domıngestiń aıtýynsha, Vox-tyń genderlik zorlyq-zombylyq áreketterin aıyptaýdan bas tartýy sosıalısterdi burynnan beri qoldaıtyn áıel saılaýshylardyń P.Sanchesti jaqtaýyna jaǵdaı jasady. Biraq saılaýdaǵy jańalyq – sosıalıstik blok basshysy jastardyń kóńilin taba bildi.
Saılaý naýqany kezinde qarsylastary P.Sanchestiń esimin buzyp aıtyp, «Perro Sanxe» (Tóbet Sanches) atap ketken. Máselen, túrli memde onyń basyn ıttiń denesine salyp, qorlaıtyn sózder jazǵan-dy. Úkimet basshysy mundaı mazaqty kádesine jaratyp, paıdalanyp ketti. О́ıtkeni onyń jaqtastary mundaı memderdi jastar jıi kóretinin túsindi. Sóıtip, jastar kóp tyńdaıtyn alańdardy qoldanyp, A.Sanches ımıdjin jaqsartty. Atap aıtqanda, «La Pija y la Quinqui» dep atalatyn podkastqa baryp, ashyq áńgime-dúken qurdy.
Onyń ústine «Halyq partııasynyń» ókili Alberto Nýnes Feıhoo qatelik jasap aldy. Ol ózin saılaýaldy naýqandaǵy derekterdi burmalady dep aıyptaǵan telejýrnalıspen sózge kelip qaldy. Sondaı-aq birneshe jyl burynǵy esirtki qabyldaǵan fotosy baspasóz betinde taralyp ketti.
Degenmen Sanchestiń Katalonııanyń respýblıkalyq solshyl partııasyn (ERC) jáne Katalonııanyń táýelsizdigin qoldaıtyn ortalyq-ońshyl «Junts per Catalunya» partııalaryna raqymshylyq jasaý jónindegi zań jobasy konservatorlardyń narazylyǵyn týdyrdy. Úkimet basshysynyń saıası kóteriliske aıyptalǵan katalondyqtardy keshirim jasaý sheshiminen keıin myńdaǵan adam Ispanııa kóshelerine shyǵyp, narazylyq bildirdi.
Germanııa kansleri Olaf Shols X áleýmettik medıa platformasynda Sanchesti quttyqtady. «Birge jumys isteıtinimizdi qýanyshpen qabyldadym. Bizdiń álemdegi qıyndyqtarǵa qatysty kózqarasymyz uqsas», dedi Shols.
Eýropalyq komıssııa tóraǵasy Ýrsýla fon der Leıen Eýroodaq aldynda turǵan mańyzdy mindetterdi sheshý úshin jumys isteýdi asyǵa kútetinin jetkizdi. Sondaı-aq Ýkraına prezıdenti Vladımır Zelenskıı de quttyqtaý joldady.
