Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Iske asyrylǵan jobalar
AEA-nyń ashylǵanyna tórt jyldaı ýaqyt ótti. Osy aralyqta qandaı ınvestorlar kelip, qandaı jumystar jasalyp jatyr degenge toqtala ketetin bolsaq, sondaı aýqymdy bolmasa da aýyz toltyryp aıtar jetistikter baryna kóz jetkizemiz. Jýyrda oblys ákimdiginde bolǵan keńeste AEA-nyń búginge deıingi jáne bolashaqtaǵy jumysy qaralyp, talqylandy. Onda esep bergender AEA-nyń bolashaǵynan úlken úmit kútetinderin jetkizdi.
AEA aýmaǵynda búgingi tańda 12 qatysýshy tirkelip, 3 joba iske asyrylyp jatyr. Sonyń ishinde 2014 jyldan beri Qazaqstan jáne TMD elderi naryǵyna transformatorlar shyǵaratyn, bas keńsesi Almaty oblysynda tirkelgen «Alageým elektrık» kompanııasy bar. Bul kompanııa búginge deıin respýblıka boıynsha óz ónimderin shyǵaratyn 2 myńdaı nysandy paıdalanýǵa bergen. Kompanııa Petropavldaǵy jobasyn iske asyrýǵa 10 mlrd teńgedeı ınvestısııa quıdy, 150-den artyq jańa jumys oryndaryn ashty, jumysshylaryna kópqabatty úı turǵyzyp berdi. Mundaǵy jumysshylardyń ortasha aılyq jalaqysy – 300 myń teńgeniń mańaıynda. 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha kompanııanyń Petropavldaǵy fılıaly 3,2 mlrd teńgeniń 1 318 transformatoryn shyǵardy. Onyń bári derlik Reseı Federasııasyna eksporttalǵan. Bıyl kompanııa jumysyn eselep arttyryp, 5 mlrd teńgeniń 4 myńdaı transformatoryn shyǵaryp otyr. Al kelesi jyly ónim kólemin 6 myńǵa jetkizýdi mejelegen.
Ekinshi úlken jobany Germanııanyń aýylsharýashylyq tehnıkalaryn shyǵaratyn ataqty «Claas» kompanııasy iske asyrýda. Kompanııa búginge deıin óndiriske 6 mlrd teńgeniń ınvestısııasyn quıdy, 70-ke jýyq jańa jumys oryndaryn ashty. Ortasha eńbekaqy kólemi – 400 myń teńgeniń mańaıynda. 2021 jyldan beri kásiporyn Petropavlda barlyǵy 946 birlik aýylsharýashylyq tehnıkasyn qurastyrdy. Sonyń ishinde bıyl ǵana 56 mlrd teńgeniń 521 tehnıkasy qurastyrylyp otyr. Jalpy, «Claas» kombaındary Qazaqstan naryǵynda 1993 jyldan beri qoldanylyp keledi. Olardyń joǵary sapasyna otandyq dıqandardyń kózi ábden jetken. Kompanııa óziniń markasyn joǵaltpas úshin tetikterdiń joǵary sapada jasalýyn qatty qadaǵalaıdy. AEA preferensııalary men jeńildikteriniń arqasynda bul kompanııa qazir óz ónimderin otandastarymyzǵa burynǵy baǵadan 27 paıyzǵa arzandatyp satady. «Qyzyljar» AEA basqarýshy kompanııasy dırektorynyń mindetin atqarýshy Dýlat Sharapıdenovtiń aıtýyna qaraǵanda qazir osy eki kásiporynnyń óndirisi óńirdegi mashına jasaý salasy ónimderiniń jartysyna jýyǵyn qamtyp otyr.
Fınlıandııanyń «Sampo Rosenlev» kombaın shyǵaratyn kompanııasy burynǵy «Shaǵyn lıtrajdy qozǵaltqyshtar» zaýytynyń aýmaǵynda joǵary tehnologııaly fındik kombaındar qurastyrýǵa kirisken. Munda jyldyń aıaǵyna deıin 100 kombaın jınalmaqshy. Kompanııa búginge deıin óndiriske 6 mlrd teńge qarajat quıyp, 85 jańa jumys ornyn ashty. Olardyń eńbekaqylary orta eseppen 350 myń teńgeniń kóleminde. Munda qazir 22 kombaın qurastyrylyp jatyr. Kásiporyn ár jyl saıyn 100-ge tarta kombaın jınaýdy mejeledi. Osy úsh kásiporyn da óńirdiń ishki jalpy óniminiń ósýine eleýli úles qosyp otyr.
Arnaıy aımaqtyń áleýeti zor
Qazir «Qyzyljar» AEA iske asyrylyp jatqan jobalardyń eń úlkeni – túriktiń YDA Holding kompanııasynyń 480 oryndyq kópbeıindi aýrýhanasy. Munda quıylǵan ınvestısııa kólemi – 186 mlrd teńge. Osynaý qarajatqa 1365 jumys orny ashylady dep mejelengen. Alaıda qurylys jumystary túrli sebeptermen saıabyrlap qalǵan edi, tek qazir ǵana qaıtadan qolǵa alyndy. Sonymen birge jobalyq-smetalyq qujattary naqtylaný ústinde.
Taǵy bir túrik kompanııasy «Nord panels» (Soltústik panelderi) óndiriske 8 mlrd teńge quıyp, jyldyq qýaty 50 tekshe metr bolatyn lamınattalǵan fanera shyǵaratyn zaýytty iske qospaqshy. Búgingi tańda onyń qurylys-montaj jumystary aıaqtalyp qaldy. Zaýyt tolyq qýatynda jumys istegende 300 adam jumyspen qamtylatyn bolady. Kásiporyndy paıdalanýǵa berý 2024 jyldyń 1 toqsanyna belgilengen.
Arnaıy aımaqta eńbek etýge tıisti kelesi kásiporyn – nemistiń «Reimann» kompanııasy. Ol aýylsharýashylyq tehnıkalarynyń tirkemelerin shyǵarady. Jobany iske asyrýǵa 1,5 mlrd teńge quıylyp, jylyna 150 tirkeme shyǵarý mejelengen. Kásiporyn tolyq qýatynda jumys istegende 80-ge jýyq adamǵa jumys bermek. Aıta ketetin jaıt, bul kompanııa nemistiń «Claas» jáne HORSCH kompanııalarymen áriptestik qarym-qatynas jasaıdy. Qazir kásiporynnyń qurylys-montaj jumystarynyń 95%-y aıaqtalǵan. Qajetti qural-jabdyqtardyń biraz bóligi satyp alynǵan.
Sonymen qatar AEA aýmaǵynda Germanııa men Reseı ınvestorlarynyń «Kazkran» kásipornyn uıymdastyrý da júrgizilip jatyr. Bul kásiporyn ónerkásiptiń túrli baǵyttaryna kótergish krandar daıyndaıtyn bolady. Munda tartylǵan ınvestısııa kólemi – 2 mlrd teńge. Kásiporynnyń jyldyq qýaty 100 dana kran dep josparlanǵan. Tolyq qýatyna engende munda 150 adam jumys isteıtin bolady.
Arnaıy aımaq aýmaǵynda jumys jasaıtyn kelesi zaýyttyń ónimderi erekshe. Juqa qabyrǵaly jeńil qurysh konstrýksııalar (JJQK) zaýytyn Qazaqstan men reseılik áriptester birlesip iske asyrǵaly otyr. Mundaı zaýyt Reseıdiń Lıpesk qalasynda bar eken. Myna kásiporyn sonyń fılıaly bolmaq. Jeńil quryshtan jasalatyn konstrýksııalardy túrli ǵımarattar men qurylystardy turǵyzýǵa qoldanady. Olar qurylysshylarǵa ýaqyt únemdeýge jáne metalldy azyraq qoldanýǵa múmkindik beredi. Zaýyt tolyq qýatyna engende jylyna 4 myń tonna ónim shyǵaratyn bolady. Quıylǵan ınvestısııa kólemi – 2 mlrd teńge, al ashylatyn jumys orny shamamen 40 shaqty bolady.
Arnaıy aımaqta otandyq «TFA group» kompanııasy jylyna 37 mln dana ónim shyǵara alatyn kirpish zaýytyn salýdy qolǵa alǵan. Onyń qurylysyna 9,2 mlrd
teńge ınvestısııa tartylady. Tolyq qýatyna engende, munda 140-taı adam jumys isteıtin bolady. Zaýyttyń negizgi jumystaryn bastaý 2024 jyldyń I-toqsanyna belgilengen, qazir daıyndyq jumystary júrgizilip jatyr.
Jańa jylda qandaı jańalyq bolady?
Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrıaldy-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Ildar Smaǵulovtyń aıtýyna qaraǵanda, «Qyzyljar» AEA sheteldik ınvestısııa tartý arqyly óńdeý ónerkásibiniń 7 jobasyn júzege asyrmaq. Sonyń ishinde tort jáne nan ónimderin shyǵaratyn Reseıdiń «Hlebprom» kompanııasy 2024 jyldyń sáýir aıynan bastap qurylys jumystaryna kirisedi. Tartylǵan ınvestısııa kólemi – 37,3 mlrd teńge, ashylatyn jumys orny 370 dep belgilengen.
Otandyq «Atameken-agro» holdıngi de 2024 jyldyń II-toqsanynan bastap táýligine 1200 tonna ónim shyǵaratyn maı ekstraksııalaıtyn zaýyttyń qurylysyna kiriskeli otyr. Holdıngtiń salatyn ınvestısııasy – 19,4 mlrd teńge, zaýyt tolyq kúshinde paıdalanýǵa berilgende 250 jumys orny ashylmaq.
Italııanyń Mılan qalasynan keletin «PROSOL» kompanııasy da 2024 jyldyń II-toqsanynan bastap qyzylshadan jemazyqtyq ashytqy shyǵaratyn zaýyttyń qurylysyna kirispekshi. Salynatyn ınvestısııa kólemi – 3 mlrd teńge, 40 adamdyq jumys orny ashylady. Jobanyń jyldyq qýaty – 3 myń tonna.
Al aımaqtyq «KazOilseed processing» agrarlyq kompanııasy táýligine 300 tonna suıyq maı shyǵaratyn zaýyttyń qurylysyna kirisedi. Munda zyǵyr, raps, kúnbaǵys shıkizattary paıdalanylady.
AEA jeńildikterine Máskeý oblysynyń «GORTEK» fırmasy da qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Olar kelesi jyly temirbeton qubyrlary men jol salý materıaldaryn jasaýǵa kirispekshi. Bul jobanyń quny – 2,9 mlrd teńge. Jyldyq qýaty 30 myń tonna ónim shyǵaratyn zaýyt iske kiriskende keminde 40 adamǵa jumys tabylady dep mejelengen.
Bulardan basqa otandyq «Eco Par For» kompanııasy aǵashtan qurastyrylatyn turǵyn úı jıyntyǵyn shyǵaratyn jobany iske asyrmaqshy. Bul jobanyń quny – 3 mlrd teńge, ashylatyn jumys orny – 25.
Ombynyń ınnovasııalyq tehnologııalar zaýyty da 7 mlrd teńge ınvestısııa quıyp, jylý-energetıkalyq jabdyqtar shyǵarmaq. Turǵyzylatyn qurylysta 75 adam jumys istep, jylyna 100 dana ónim shyǵarýdy mejelep otyr. Taǵy bir reseılik kompanııa «Drive Systems» (Chelıabi) 3 mlrd teńge ınvestısııa salyp, motorly redýktorlardy shyǵarýdy kózdeıdi.
Alys shetelder arasynan AEA-ǵa Qytaıdyń Shandýn provınsııasynyń «KAT» fırmasy da qyzyǵýshylyq tanytty. Olar da 2024 jyly aýylsharýashylyq mashınalaryn shyǵaratyn kásiporyn turǵyzbaqshy. Bul jobanyń quny – 7 mlrd teńge, ashylatyn jumys orny – 150. Sonymen qatar Szıansý provınsııasynan «Xuzhou Construction Machinery Group (XCMG)» transulttyq konserni jol qurylysy tehnıkalary men kommýnaldyq qyzmet mashınalaryn shyǵaratyn zaýyt salýǵa nıet tanytyp otyr. Munda tartylatyn ınvestısııa kólemi shamamen 3 mlrd teńge bolmaqshy.
Mine, «Qyzyljar» AEA atqarylyp jatqan jumystar men aldaǵy josparlar legi ázirshe osyndaı.
PETROPAVL
