Qostanaı qanatyn keńge jaıdy

О́nerkásiptegi oń ózgerister

Osy jylǵy 10 aıdyń qory­tyndysy boıynsha oblysta negizgi makroekonomıkalyq kór­set­kish­terge qatysty oń dınamıka tir­kelgen. О́ńdeý ónerkásibi – 16,1%, qurylys – 21,5%, ınves­tısııalar – 7,4%, saýda – 3,9%, kólik – 3,6%, turǵyn úıdi paı­dalanýǵa engizý 4,3%-ǵa ósken. Aýyl sharýashylyǵy 20,7%-ǵa tómendedi. Ortasha aılyq 21,2%-ǵa kóterilip, 290 545 teńgege jetti. Bul rette naqty jalaqy ındeksi 104,5%-dy qurap otyr. Jalpy óńirlik ónim 4,5%-ǵa artqan. «Memleket basshysynyń tapsyrmalary aıasynda bizdiń barlyq is-áreketimiz óńirdiń negizgi salalarynda, qurylys ındýstrııa­synda turaqty damý qarqynyn qamtamasyz etýge jáne saqtaýǵa, halyqtyń ómir súrý sapasy men jumyspen qamtylýyn arttyrýǵa baǵyttalǵan», dedi oblys ákimi.

О́nerkásip kólemi 2 trln teńge­den asypty. Aıtarlyqtaı ósim óńdeý ónerkásibine tıesili – 16,1%. Mashına jasaý óndirisi (33,9%), tamaq ónimderin (10,5%) jáne sýsyn óndirisin (5,5%) ulǵaıtý esebinen qamtamasyz etilgen.

«Mashına jasaýda jeńil avtokólik modelderiniń túri kóbeıdi. Respýblıkada óndirilgen bar­lyq avtokóliktiń 61%-y Qos­ta­naı oblysyna tıesili. Jyl basynan beri 75 myń avtomobıl jınaldy. Memleket basshysy Joldaýynda «Eldiń be­rik ónerkásibin qurý mindeti tur», dedi. Sondyqtan óńdeý sek­torynyń jedel damýyna basty nazar aýdarylady. Bul tapsyrmasy jańa ındýstrııalyq jáne ınnovasııalyq jobalardy iske asyrý esebinen oryndalady. Mysaly, «SaryarqaAvtoProm» jaýapkershiligi shekteýli serik­testigi 400 jumys ornyn ashyp, quny 23 mlrd teńgeden asatyn qýaty jylyna 30 myń birlik «Chevrolet Onix» avtomobılderin shaǵyn toraptyq óndirý boıynsha jobany iske asyrý ústinde. О́ndiris kólemi osylaı 20%-ǵa artty», dedi Q.Aqsaqalov.

Osy jyly ındýstrııalyq aı­maqta 2 jobany iske qosý jos­parlanypty. Birinshisi – 100 adamǵa jumys orny ashylatyn trak­torlarǵa arnalǵan kabınalar óndirisi. Onyń quny – 8,3 mlrd teńge. Bıýdjetke jyl saıyn­ǵy salyq aýdarymdary 180 mln teńgeni quraıdy. Ekinshisi – kom­mýnaldyq tehnıkanyń sh­anaqtaryn, qondyrǵylaryn óndi­retin kásiporyn. Quny – 3,2 mlrd teńge. Onda 180 jumys orny qurylady. Salanyń damýy jańa jobalardy iske asyrýmen sıpattalady.

«Osy aıda «kia» jańa zaýy­tynyń qurylysy bastaldy. Investısııa kólemi 90 mlrd teńgeni quraıdy, qýaty jylyna 70 myń birlik, 1,5 myń jumys orny ashylady. «kia» kompanııasy alǵash ret Koreıadan tys jerde birlesken kásiporyn men zaýyt salýǵa tikeleı ınvestısııa salyp jatyr. Tuńǵysh avtomobıl 2025 jyldyń jazynda konveıerden shyǵady. Sondaı-aq quny 13 mlrd teńge (jylyna 70 myń birlik, 800 jumys orny) avtokom­ponentterdi shyǵaratyn jer­giliktendirý ortalyǵynyń qury­lysyn bastaımyz», dedi óńir basshysy.

Ol ystyq brıkettelgen temir óndiretin zaýyt salý jobasyn ázirleýge kirisetinderin de aıtty. «Osy jobadan bıýdjetke salyq aýdarymdary jyl saıyn shamamen 60 mlrd teńgeni quraıdy, 1 myń jumys orny ashylady. Infra­qurylymmen qamtamasyz etý maqsatynda «qurǵaq port» kóliktik-logıstıkalyq keshenin salýdy josparladyq. Investısııa somasy shamamen 37 mlrd teńge, 350 jumys orny ashylady. Jobany iske asyrýdyń oń nátı­jesi – halyqaralyq kóliktik-logıstıkalyq habtyń qurylýy, sondaı-aq bıýdjetke jyl saıyn 3,5 mlrd teńge mólsherinde qarjy túsedi», dedi ol zor senimmen.

Qatty paıdaly qazbalardyń qoryn anyqtaý úshin Arqalyq qalasynyń mańynda «Maıatas» ken ornynda geologııalyq-barlaý jumystary júrip jatqany málim. Keıinnen quny 315 mlrd teńge bolatyn taý-ken baıytý kombınaty salynady. Nátıjesinde, bıýdjetke salyq aýdarymdary jyl saıyn shamamen 37 mlrd teńgeni quraıdy, 1 200 jumys orny ashylady. Kelesi joba – 600 jumys ornyn ashyp, qýaty 1 mln tonna bolat óndiretin balqytý zaýyty. Import almastyrýdy ulǵaıtýǵa yqpal etetin ónimniń jańa túrleri shyǵarylady. Bular – sym jáne basqa metall buıymdary.

«Prezıdenttiń jańartylatyn jáne balamaly energııa kózderiniń úlesin ulǵaıtý týraly tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda kelesi jyly qýaty 40 MVt (20,1 mlrd tg) gaz porshendi elektr stansasyn jáne oblystaǵy qýaty 22 MVt (13,4 mlrd tg) birinshi kún elektr stansasyn salý bastalady. Bıyl Arqalyq qalasynyń mańynda quny 24 mlrd teńgeden asatyn 48 MVt jel elektr stansasy paıdalanýǵa beriledi. Jalpy, taıaý perspektıvada oblysta 11 myńnan asa jumys ornyn ashyp, shamamen 3 trln teńge somasyna 47 jobadan turatyn pýl qalyptastyryldy. Jyl qorytyndysy boıynsha óń­deýshi ónerkásiptiń jalpy kó­lemi 10-15%-ǵa artady», dedi Q.Aq­saqalov.

Investısııa tartýdyń tıimdi júıesin qurý arqyly esepti kezeńde 7,4% ósimmen 393 mlrd teńge ınvestısııa tartylypty. Onyń 80%-y – jeke. Endi ınves­tısııalyq tartymdylyqty arttyrý úshin óńirde ınvestorlardy qoldaýdyń óndiristik, kóliktik jáne servıstik ınfraqurylymyn jetildirýdi jalǵasyp jatyr.

Aýyl ónimderin molaıtý joly

Jyl basynan beri oblysta aýyl sharýashylyǵy óniminiń jalpy kólemi 611 mlrd teńgeni quraǵan. Bıyl aýyl sharýashylyǵy úshin eń qolaısyz jyl boldy.

«Kóktemgi dala jáne egin jınaý jumystaryna qomaqty bıýdjet qarajaty bólindi. Salaǵa 11% ósimmen 84 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. 2024 jylǵy ónimge qajetti tuqym 100% toltyryldy. Mal azyǵy da jetkilikti daıyn­daldy. Qazirgi tańda halyqty azyq-túlikpen qamtamasyz etýge múmkindigimiz bar. О́ıtkeni barlyq ónimdi ózimiz óndiremiz. Basty maqsatymyz – jyl saıyn óndiris kólemin arttyrý. Sút jáne sút ónimderi boıynsha ımportqa táýeldilikti tómendetý, óz óndirisin ulǵaıtý maqsatynda jyl saıyn keminde 10 jańa iri ónerkásiptik taýarly sút fermalary salynady. Qazir sút fermasynyń 7 jobasyn iske asyrý bastaldy. Endigi mindetimiz – úsh jylda agroónerkásip ónimniń kólemin 70%-ǵa jetkizý. Al burshaq daqyldaryn qaıta óń­deýge baǵyttalǵan tolyq sıkldi «Kaıdzen» JShS zaýyty paı­dalanýǵa berý satysynda. Qýaty – jylyna 100 myń tonna, jańa 70 jumys orny ashylady. Iri túrik holdıngin tartyp, jańa zaýyt salýda mańyzdy. Jobada dándi jáne burshaqty daqyldardyń barlyq túri óńdeledi. Qýaty jylyna 140 myń tonna, 100 adamdy jumyspen qamtıdy», dedi oblys ákimi.

О́ńirde jylyna 40 tonna bıeniń qurǵaq sútin óndiretin fermany tehnıkalyq iske qosý júrgizilgen. Onyń quny – 10 mlrd teńge. О́nim uzaq ýaqyt saqtaǵan kezde óz qasıetin joǵaltpaıdy. Qurǵaq sút sapasy saýmaldyń paıdaly kórsetkishterine jaqyn. Zamanaýı tehnologııalardyń kóme­gimen asyl murany saqtap, jańa ha­lyqaralyq deńgeıge kóterdi.

«Kelesi joba – irimshiktiń 10 jańa túrin óndirý kesheni. Ol oblys boıynsha irimshik óndirý kólemin 1,5 ese ósiredi. Bul ımportqa táýel­diliktiń tómendeýine de áser etedi. Jobanyń quny – 7,2 mlrd teńge, qýaty – jylyna 2 myń tonna ónim. Osy ónimdi Germanııaǵa eksporttaý týraly ýaǵdalastyq bar. Al keler jyly kondıterlik ónimder shyǵaratyn fabrıkanyń qurylysy bastalady. Sondaı-aq krahmal, glıýten, sıroptar óndiriletin bıdaı dánderin tereń óńdeý jónindegi jobany iske asyrý boıynsha jumys istep jatyrmyz. Quny 50 mlrd teńge, jylyna 330 myń tonna bıdaı óńdeledi», dedi óńir basshysy

Infraqurylymdy arttyrý jobasy

Qurylys – óńir ekonomıkasynda turaqty ósip kele jatqan salanyń biri. Bıyl 450 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi. Qurylys qalalarda ǵana emes, aýdandarda da júrgizilip keledi. Jastardy turǵyn úımen qamtamasyz etý úshin «Qostanaı jastary» baǵdarlamasy iske asyrylyp jatyr. Bıyl baǵdarlamany qarjylandyrý 3 esege artqan. Kelesi jyly 473 myń sharshy metr turǵyn úı salýdy josparlanǵanyn aıtqan oblys ákimi Memleket basshysynyń «Kólik-logıstıka salasy eldiń ekonomıkalyq damýy lokomotıvteriniń birine aınalýǵa tıis» degen sózine toqtaldy.

«Eldegi avtomobıl jolda­rynyń eń uzyny – Qostanaı oblysynda. Bıyl avtojol bıýdjeti 56 mlrd teńgeni qurady. 700 km avtojol jáne 94 eldi mekende 299 kóshe jóndeldi. Nátıjesinde, jaqsy jáne qanaǵattanarlyq jaǵdaıdaǵy oblystyq jáne aýdandyq mańyzy bar joldardyń úlesi 87% qurady. Al aýyzsý boıynsha 37 joba paıdalanýǵa beriledi. Sondaı-aq jylýmen jabdyqtaý jelilerin qaıta jańǵyrtýda 19 joba iske asyryldy», dedi Q.Aqsaqalov.

«Qazaqtelekom» AQ-men oblys ortalyǵyndaǵy jańa býyn 5G ınternetimen, «Beeline» kompanııasy aýyldardy joǵary sapaly 4G mobıldi ınternetpen qamtamasyz etýdi qolǵa alǵan. Buıyrtsa, 2026 jyldyń sońyna qaraı bul maqsat 100% oryndalady. О́ńirde jumyssyzdyqtyń ósýine jol bermeý úshin 40 myń azamatqa jumyspen qamtý boıynsha járdem kórsetildi.

Bilim berý salasyn qarjy­landyrý kólemi 17%-ǵa ósken. 1 980 orynǵa arnalǵan 3 mekteptiń qurylysy júrgizilip jatyr. 2025 jylǵa deıin 7 500 orynǵa arnalǵan 9 zamanaýı mekteptiń qurylysy josparlanǵan. Al medısına salasyn qarjylandyrý 109 mlrd teńgeni qurady. «Aýyl­dyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda jeltoqsanda 6 medısınalyq nysan ashylady. Kelesi jyly 19 medısınalyq uıymnyń qu­rylysyn bastaýdy josparlap otyrmyz», dep sózin aıaqtady oblys ákimi.