Slettiń saltanatty ashylý rásiminde akademııanyń prezıdenti Kúnsulý Zakarıa ǵylymnyń mańyzy jóninde sóz qozǵady. Jastardy ǵylym salasyna bet burýǵa shaqyryp, bul baǵytta memleket tarapynan qyrýar jumys atqarylyp jatqanyn jetkizdi.
«Búgingi tańda akademııada jas ǵalymdardyń jumys toptary qurylǵan. Olar 10 baǵyt boıynsha ǵylymdy damytýǵa jumyldyrylǵan. Jas ǵalymdardyń sany shamamen 600-den asady. Osyǵan deıin olardyń qatysýymen 6 otyrys ótti. Sol jastardyń belsendi tobyn búgingi sletke shaqyrdyq. Sonymen qatar óńirlik ǵylymdy damytý da – akademııanyń mańyzdy jumystarynyń biri. Ásirese ońtústik óńir úshin erekshe kóńil bólmekpiz. Ekonomıkanyń basty qozǵaýshy kúshi, lokomotıvi ǵylym bolýy qajet. Al eń bastysy ǵylymdy paıdalanyp, jańa ónimder shyǵarýymyz kerek. Sol sebepti akademııa ár óńirdiń ekonomıkalyq basym salalaryn zerdelep, ǵylymı baǵyttardy aıqyndaýǵa nazar salyp otyr. Búgingi tańda ǵalymdar oılap tapqan birqatar joba iske asýǵa daıyn. Jobalar sany júzge jýyqtaıdy. Bul boıynsha áli de usynystar túsip jatyr. Biz ol jobalardy oblystyq jáne qalalyq ákimdikterge joldaımyz. Osy rette eldiń órkendeýine úles qosatyn basqa da mańyzdy dúnıeler oılap tabatyn jas ǵalymdardyń bolashaq isterine senim artamyz. Al slette talqylanǵan máseleler men olardyń sheshimi, usynystar tujyrymdalyp, tıisti mınıstrlikter men Prezıdent ákimshiligine joldanady. Ulttyq ǵylym akademııasynyń aldynda turǵan úlken mindet – ǵylym arqyly adamdardyń ómir súrý sapasyn arttyrý, qoǵamdyq damýdy jańa satyǵa kóterý. Sol boıynsha aýqymdy josparlar qabyldap, halyqaralyq kelisimsharttar túzip, ilgeri jyljý baǵytynda qadam basyp kelemiz. Ulttyq ǵylym akademııasy usynys, pikirlerge árdaıym ashyqtyq qaǵıdatyn ustanady. Jas ǵalymdardyń kez kelgen jobasy biz úshin mańyzdy», dedi K.Zakarıa.
Ulttyq ǵylym akademııasy basshysynyń sózin qostaǵan qalalyq ishki saıasat jáne jastar isi basqarmasynyń basshysy Bahtııar О́nerbaev «Jas ǵalymdar megapolısti «aqyldy qalaǵa» aınaldyrý úshin keleshekte bizge óte qajet bolady. Ǵylymsyz progress joq. Shymqalada 8 joǵary oqý orny bar, onda 70 myń ustaz sabaq beredi, megapolısti shynymen de ońtústik óńirdiń ǵylymı kóshbasshysy etý kerek», dedi.
Ulttyq ǵylym akademııasy basshysynyń orynbasary, belgili ǵalym Asqar Jumadildaev akademııa memleket qaraýyna ótken soń kóp nárse ózgergenin maqtanyshpen baıandap berdi. Sonymen birge akademııa qoǵamdyq birlestikke aýysqan 20 jyl ishinde kóp nárseden aıyrylǵanyn da qynjyla baıandady. Ǵalym akademııada aqyldy jas azamattardyń kóp ekenin málimdedi. Biraq ǵylym salasynda túpki nátıjege jetý úshin bıýrokratııalyq kedergiler joıylý keregin, sondyqtan ádiletti Qazaqstandy qurý mańyzdy ekenin atap ótti. Sondaı-aq belgili matematık jastardy bos ýaqytyn tıimdi paıdalanyp, ǵylymdy zertteýge jumsaýǵa shaqyrdy. Qosymsha til úırenińder dep ósıet aıtty. «Jastyq shaqtyń bir mini – ótedi de shyǵady, sol úshin ýaqyttyń baǵasyn árdaıym bilip júrińder», dep bar aıtar oıyn bir aýyz sózben túıindep berdi.
«Bizdiń maqsatymyz – ádiletti Qazaqstanmen birge ádiletti akademııa qurý. Qolastymda shákirt bolyp júrgen 250 stýdentim bar. Osydan 20 jyl buryn akademııa KSRO sarqynshaǵy dep qoǵamdyq uıymǵa aýysqan edi. Otandyq ǵylymnyń kenjelep qalýyna sol sheshim keri áserin tıgizdi. 45 ǵylymı ınstıtýttyń kóbi satyldy, bankrotqa ushyrady. Sodan búginde 30-y ǵana aman qaldy. Endigi mindetimiz – sonyń bárin qaıta qalpyna keltirý. Bólisetin qýanyshty jańalyǵymnyń biri «Ál-Jábirdiń atasy» degen ǵylymı jýrnal shyǵara bastadyq. Alaıda ǵylymı maqala jaza alatyn jastar joqtyń qasy. Osy jaıt meniń kóńilimdi túsirip otyr. Áńgimemniń basynda aıtqanymdaı, akademııada jastar kóp. Maǵan qýanysh, úmit sáýlesin syılaıtyny da osy. Aınalaıyn jastar, ǵylymnyń qasıettiligin umytpańdar», dedi ǵalym.
Al óńirge tanymal kásipker, «Saýts Oıl» kompanııasynyń prezıdenti, tehnıka ǵylymdarynyń doktory Serikjan Seıitjanov Ulttyq ǵylym akademııasynyń fılıaly ashylsa, onyń jumysyn júıeli júrgizýge ýáde berip, ǵylymı bazasy retinde Ońtústik Qazaqstan medısınalyq akademııasy kádege jaraýǵa daıyn turǵanyn jetkizdi. Sonymen birge kásipker medısına salasyndaǵy jas ǵalymdardyń tájirıbelik jumystaryn iske asyrýǵa jańadan salynatyn úlken klınıkalyq aýrýhana kómegin beretinin aıtty. Budan bólek, bıznes ókili Shymkent qalasynda, Túrkistan oblysynda birneshe mańyzdy joba iske asyp jatqanyn málimdedi. Sonyń ishinde megapolıstegi burynǵy qorǵasyn zaýytynyń qaldyqtaryn qaıta óńdep, odan mys, kúmis, altyn konsentratyn alatyn jobanyń bar ekenin tilge tıek etti. Sondaı-aq Túrkistan oblysynda, elimizdiń shyǵys óńirinde taý-ken qazbalaryn óndirý men odan hımııalyq ónimder shyǵarý boıynsha ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalardy da atap ótti. Osynyń bárine jas mamandar qajet. Mamandarmen birge keleshekte otandyq tehnologııalar oılap tabatyn bilikti jas ǵalymdarǵa da suranys artpaq. Sondyqtan kásipker qazaq ǵylymynyń bolashaq irgetasyn búginnen bastap qalaý kerek dedi.
ShYMKENT
