Syrym Datuly. Foto: Ashyq derekkóz
(XVII-XVIII ǵǵ.)
Aqtamberdi Saryuly
1) Jaltara shapsań jaý qashpas.
2) Bulańdap júrgen jigittiń kókeıin birde joq teser.
Úmbeteı Tileýuly
1) Syrt tazasy ne kerek, tazart áýeli ishińdi.
2) Jylǵa saı batpaq bolsa, óte almassyń,
Jastan shyqqan júırikke jete almassyń.
Meımanǵa otyń basy bolsa sýyq,
Elińe jaqsy jigit atanbassyń.
3) Kisini kórseń, esikke júgire shyq keshikpe,
Qarsy almasań meımandy, kesir bolar násipke.
Baıdaly Beksheuly
1) Moldanyń aıtqanynyń bári sharıǵat emes,
Burynǵylardyń aıtqanynyń bári qaǵıdat emes.
2) Sózdiń ózi bala: terbetse oıanady, terbetpese oıanbaıdy.
Syrym Datuly
1) Inabat – er azyǵy, ınabatty er – el qazyǵy.
2) Qaradan han bolsam – halqym qalaǵan bolar.
Aıyrdan nar bolsam – atam jaraǵan bolar.
Joqtan bar bolsam – Qudaıym qaraǵan bolar.
3) Tory – toqsan toǵyz, tóbeli – bireý.
4) Opasyz jalǵan – daýasyz dert.
5) Taýdan bıik kóńil bar,
Teńizden tereń ǵylym bar,
Ottan beter – qaıǵy-zar.
6) Kózjumbaısyz darııa keshpek joq.
Toqsan Jabaıuly
1) Bireýden alǵan – amanat, berseń jaqsy sanalap.
Janjal qýsań – baq keter, basyna qonar jamanat.
2) О́tkel ótseń buryn ót, arty bolar kók taıǵaq.
Jaýǵa shapsań kóppen shap, dushpanyna ol da aıbat.
Shal Qulekuly
1) Baıdy Qudaı atqany – dáýletine mas bolar.
Handy Qudaı atqany – qarashasymen qas bolar.
2) Baq kóshse, aqylyna qaramaıdy.
3) Ázilden mert bolady artyq qazǵan.
4) Qaıtpaǵanda meseliń qar ústinde ot janar.
5) Nadandar oılamaıdy alys-julys:
Kúsh – qapy, bilim – taıaz, is – jańylys.
Janaq Saǵyndyquly
1) Aýrýdy qýantpaıdy altyn tósek.
2) Halyq darııa han balyq.
Han syrtynan judyryq.
3) Halyq – qazyna, han – qaqpa, batyr – qorǵan.
Bóltirik Álmenuly
1) Jaqsy degen kisiniń aldy-arty jaryq bolar,
Jaqsy degen isinniń bas-aıaǵy anyq bolar.
Jaman degen kisiniń aldy-arty jaý bolar,
Jaman degen isinniń bas-aıaǵy daý bolar.
Abyl О́tembetuly
1) Jalqaýlyqtan kisi ólmeıdi,
Kisi ólmegenmen, isi óńbeıdi.
2) Aıdyn da aıdyn, aıdyn kól – asarlap tókseń sýalmas,
Qabyrǵasy qatqan kári boz – qajyǵan kúni sý almas.
3) Dúnıede dertti kisi oınap-kúlmes,
El biler qadirińdi, sultan bilmes.
(Erbol Shaımerdenuly qurastyrǵan «Qazaq aforızmderi» kitabynan iriktelip alyndy)
