Jaýapkershiliktiń júgi aýyr

El Prezıdenti jurt aýzynda júrgen áńgimelerge ashyq pikirin bildirip, birqatar máseleler týraly oıyn ashyq jetkizgen. Sonyń ishinde Qańtar oqıǵasy, qos bılik jáne eski júıe týrasyndaǵy kóp qaýe­setterge núkte qoıady. Mem­le­ket basshysy kóp sózden ary­lyp, el bolyp, búginimiz ben er­teńi­mizge bilek túre jumys is­teı­tin ýaqyt jetkenin shegelep aıtqan.

Ulý jylynda Qazaqstannyń halyqaralyq deńgeıdegi úlken sharalarǵa uıytqy bolýy da asa mańyzdy. 2024 jyly elimizde birqatar aýqymdy sammıt, forýmdar ótedi. Qazaqstan birneshe bedeldi halyqaralyq uıymǵa, atap aıtsaq, Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna, Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymyna, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńeske, Túrki memleketteri uıymyna, Araldy qutqarý halyqaralyq qoryna, Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi ıslam uıymyna tóraǵalyq etedi. Sondaı-aq Memleket basshysy, Dúnıejúzilik kóshpendiler oıynyn ótkizý de elimiz úshin aıtýly oqıǵa bolmaq ekenin aıtty. Baıraqty báseke ulttyq sport pen salamatty ómir saltyn dá­ripteý jaǵynan da, Uly dala­da­ǵy kóshpeliler órke­nıeti­niń mu­ra­geri sanalatyn baýyr­las ha­lyq­tardyń mádenı-gýmanı­tar­lyq baılanysyn arttyrý turǵysynan da mańyzdy ekeni sózsiz.

Álemdik deńgeıdegi saıasattanýshylar men sarapshylar HHI ǵasyr – «Azııa ǵasyry» degendi jıi aıtyp júr. Olardyń aıtýyn­sha, Azııanyń bolashaǵy álem­niń bolashaǵyna áser etedi. Irgemizdegi Qytaıdaǵy tehno­logııalyq-óndiristik úderis oǵan dálel. Azııa men Eýropany jal­ǵaǵan bizder úshin de bul zor múm­kindik ekenin Prezıdent basa aıtyp otyr: «Ortalyq Azııa – geosaıası ahýalǵa qatysty óz paıymy bar ári qarqyndy damyp jatqan aımaq. Búginde bul óńir saýda, ınvestısııa, bıznes, ınnovasııa úshin jańa múmkindikter orny bolyp otyr. Sol sebepti álem elderi Ortalyq Azııaǵa aıryqsha nazar aýdarýda. «S5+» úlgisi mańyzdy dıalog alańyna aınaldy».

Memleket basshysynyń aıtýynsha, turaqty ári ózara senimge negizdelgen joǵary deńgeıdegi dıalogter bolmasa, aımaqtaǵy memle­ket­­terdiń basqa da yqpaldy eldermen qarym-qatynasyn qarqyndy da­mytýy neǵaıbyl. Sońǵy jyl­dary bul baǵytta birshama ilgeri­leý bar. Ásirese, Ortalyq Azııa mem­le­ketteri basshylarynyń jyl sa­ıynǵy konsýltatıvtik kezdesýleri nátıjeli ótip keledi. Qazaqstan tóraǵa retinde bıyl da osyndaı úlgidegi kezdesý uıymdastyrady. 

Taǵy bir mańyzdy shara – Astana halyqaralyq forýmy. Bıyl­ǵy maýsym aıynda ótetin alqa­ly jıynǵa álemniń kóptegen kósh­basshysy men jahandyq deń­geıdegi kompanııalardyń jetekshileri qatysady. Jıynda klı­mattyń ózgerýi, azyq-túlik tapshylyǵy jáne energetıkalyq qaýipsizdik sııaqty barsha elderge ortaq máseleler talqylanady. Búginde álem buryn-sońdy bol­maǵan qıyndyqtarǵa tap bolyp otyr. Degenmen, kez kelgen júıe­lik daǵdarys qaýipterdiń keń aýqy­myn týdyrýmen qatar, ózimen bir­ge jańa biregeı múmkindikterdi de alyp júredi. Sondyqtan bizge sol múmkindikterdi jiberip almaý jolynda kúsh biriktirip, birlese jumys isteý mańyzdy.

Byltyr Túrkistandaǵy Ult­tyq quryltaıda Q.Toqaev elimiz­diń taǵy bir aıryqsha belgisi – kóshpeliler órkenıetiniń mura­syna toqtalǵan bolatyn. «Bul bizdiń halqymyzdyń búkil álemge tanymal basty brendteriniń biri. Meniń bastamam boıynsha V Dú­nıejúzilik kóshpeliler oıyn­dary 2024 jyly Qazaqstanda ótedi. Bul shara ulttyq sport túr­lerin damytýǵa yqpal etedi. Biz bul halyqaralyq jarystardy joǵary deńgeıde ótkizýge tıis­piz», degen edi Memleket bas­shysy. Búgingi suhbatynda da osy mańyzdy sharaǵa erekshe mán berip otyr. Shynymen de kósh­peliler mádenıetinde biz­diń elimiz – ulttyq kodymyzǵa organı­kalyq túrde toqylǵan túrli má­denıetterdiń toǵysqan orta­­ly­ǵy jáne toǵysqan jeri. Qazaq­stan astanasyna barlyǵy 100 elden 4 myńǵa jýyq qatysý­shy ke­lmek. Aıtýly sha­ra­lar 20 jarys jáne 10 kór­ne­ki sport túri boıynsha ótedi. Olar­dyń qatarynda at ja­rysy, ult­tyq kúres túrleri, dás­túrli ıntel­lek­týal­dyq oıyndar, jek­pe-jekten jarys­tar, dástúrli sa­daq atý, qus aýlaýdyń ulttyq túr­leri, at jarysy, halyq oıyn­da­ry, sondaı-aq etnostyq spo­rt túr­lerinen kórsetilim qoıy­lym­dary bar. Tartysty sport túrlerinen 110 medal jıyntyǵy sarapqa salynady. Munyń ózi – memleketimizdiń mereıin ósirip, ulttyq kodymyzdy kórsetýde úlken múmkindik.

Bıbigúl JEKSENBAI,

Senat depýtaty