Ishinen qattyraq daýys kóterip, generaldyń shyǵýyn talap etken toptyń jetekshisi, aty-jónin aıtýdan bas tartqan oramaldy kelinshek mán-jaıdy túsindirip berdi.
«Muǵalimmin, Saryaǵash aýdanynda turamyn. Jeke kásippen aınalysqym keldi. Oǵan qarajat qaıda? Memlekettik grant utyp alsam ba degen nıetim boldy. Sóıtip júrgende, aýylda Aınur Turlybekova degen kelinshekti kezdestirdim. Ol biz sekildi jandarǵa grant áperýge kómektesedi eken. Árıne, qyzmeti tegin emes. Aınur meni sot oryndaýshy bolyp jumys istegen Qaırat Ibraımov degen jigitpen tanystyrdy. Olar menen 200 myń teńge syıaqy surady. 1 mln 300 myń teńge grant alýym úshin aıtqan aqshalaryn qoldaryna sanap berdim. Maǵan biraz ýaqyttan keıin shotyma grant qarajaty tústi. Men baıǵus shynymen grant utyp alǵan ekenmin dep júrsem, ol aqshany ózderi ortadan jınap bergenin qaıdan bileıin. Sóıtsem, olar meni qarmaq retinde paıdalanǵan eken ǵoı. Grant alǵanyma máz bolǵan men týys-týǵan, jaqyndaryma da kómekteser degen dámemen olardyń da aqshasyn jınap, sanap aparyp berdim. Keıbireýi qolyndaǵy baryn bergen, joqtarynan álgiler qarjy uıymynan nesıe aldyrǵan. Jalpy qaryz 17 mln teńgege shyqty. Alaıda ýáde etken grant ta joq, alǵan aqshany da qaıtaratyn túrleri de baıqalmaıdy. Jaýapkershilikke de tarta alar emespiz. Zańnan, quqyq qorǵaý organdarynan qashyp júr. Aýyl adamdary aqshany sen bergizdiń dep meni qyspaqqa alyp jatyr. Jalǵyz aılyqqa qaraǵan men 17 mln teńgeni qaıdan taýyp beremin. Qaltamda kók tıyn joq. Osy jerdiń ózine qaryzdanyp-qaýǵalanyp áreń keldim. Polısııa da alaıaqtardy ustaýǵa nemquraıdy qarap otyr. Endi ne isteımin, qaıda baramyn?», dedi ashynǵannan jasyn tyıa almaǵan kelinshek.
Alaıaqtar kelinshekti «jumyssyz júrgen tanystaryńyzdy ákelseńiz, bar nesıeńizdi jaýyp beremiz» dep te aldaǵan. О́zderin senimdi kórsetý úshin qazynashylyq mekemege baryp, aqsha tranzaksııasy júrip jatqanyn da kórsetip sendirgen. Jábirlenýshi qarjyny Shymkent qalasyndaǵy «KazGrýpp» degen kompanııaǵa aýdarǵan.
Bul jerde kelinshekti sendirgen taǵy bir jaǵdaı pysyq jigittiń ózin «Astanadaǵy bir joǵary laýazymdy adamnyń týǵan jıenimin, ol kisi maǵan árdaıym qoldaý kórsetedi» degen sózi boldy. Osyndaı kúmán týdyrmaıtyn árekettiń arqasynda adamdar 300 myńnan bastap 5,5 mln teńgege deıin aqshalaryn qalaı berip jibergenin bilmeı qalǵan.
Jábirlenýshiniń aıtýynsha, ózi sekildi zardap shekken bir top adammen birge Shymkent qalasyndaǵy Turan aýdandyq polısııa basqarmasyna aryz jazǵan. Biraq polısııa aryzdaryn qabyldamapty. Sonymen birge Qaırat Ibraımovtyń ákesi Ábdimomyn Shymkent qalasy Abaı aýdandyq ákimdiginde jeke kásipkerlerdi qoldaý bóliminde jumys isteıdi. Q.Ibraımov ákesiniń de atyn atap, jábirlenýshilerdiń ábden senimine kirgen. Kelinshek osymen polısııaǵa úshinshi ret aryzdanypty. Alaıda joǵaryda aıtqandaı, polısııa basqarmasyndaǵylar ony jyly sózben shyǵaryp salyp otyrǵan. Sondyqtan ol osy kúnde quqyq qorǵaý organyna senýden qalǵanyn aıtady. Shymkent qalasynyń polısııa departamentine kelip, tikeleı bastyǵymen sóılesýdi talap etken. Jábirlenýshiniń basty talaby – halyqtyń aqshasyn qaıtaryp alý. Q.Ibraımovtyń ózi kezinde sot oryndaýshy bolyp jumys istegen, qazirgi tańda zańger ári «KazGrýpp» kompanııasynyń basshysy kórinedi.
Qaırat pen kelinshektiń arasynda talaı áńgime bolǵan. Sóz arasynda «aqshańdy báribir qaıtarmaımyn, shý shyǵarýdy qoımasań, ózińe jaman bolady» dep joǵary jaqtaǵy adamdarymen qorqytqanǵa uqsaıdy. Muny bizge jábirlenýshiniń ózi aıtyp berdi. Áıeldiń bir basynda 10 mln teńge nesıesi bar eken. Der kezinde tóleı almaǵan soń «qara tizimge» ilinip ketipti. Nesıe bir jaǵynan qyssa, ekinshi jaǵynan halyqtan jınaǵan qaryzy óltirip barady. Álgi kúdikti tek bul kelinshekti emes, taǵy on shaqty azamatty osylaı aldap, ótirik grant áperip, artynan talaı adamdy san soqtyrǵan. Al grant alatyn kezde jábirlenýshige Shymkent qalasy ákimdiginen Nurdáýlet esimdi bir jigit telefon soǵyp, siz konkýrsta jeńimpaz atandyńyz dep súıinshilep, aqsha shotqa túsetinin aıtqan. Keıin anyqtalǵandaı, Nurdáýlet esimdi adam ákimdikte istemeıtin bolyp shyqqan. Al onyń shyn esimi Arman ekenin sońynan baryp bilgen.
Kelinshekpen birge erip kelgen azamattarmen de tildesip kórdik. Saryaǵashtan kelgen Amankúl Imasheva 340 myń teńgesinen aıyrylyp qalǵan. Jalǵyz balasy basynan jaraqat alyp, byltyr jeltoqsan aıynda qaıtys bolypty. Artynda 3 bala-shaǵasy qalǵan. Al Qurbanáli Tasanbaev ýádege senip 3 mln teńgesin berip jibergen. Jábirlenýshi Shahıda Shamuratovanyń aıtýynsha, qyrkúıek aıynda Turan aýdandyq polısııa basqarmasyna aryz túsirgen. Qazan aıynda japa shekken azamattardyń ózderi Qaıratty qashyp júrgen jerinen ustap alyp, polısııaǵa óz qoldarymen ákelip tapsyrǵan. Sonymen aryz boıynsha is qozǵalǵan, ol sotqa ótken. Alǵashqy sot otyrysy 22 jeltoqsanda bolǵan. Alaıda aıyptalýshynyń aýyryp qalyp, sotqa kelmeýine baılanysty otyrys qańtardyń 10-yna shegerilgen. Sot arnaıy úkim shyǵaryp, aıyptalýshyny úı qamaqqa jibergen. Biraq sodan beri kúdikti izim-ǵaıym joq, degenmen anda-sanda jábirlenýshilermen telefon arqyly habarlasyp turatyn kórinedi. Aqshasyn talap etip kelgen azamattarmen tildesý barysynda qanyq bolǵan bar málimetimiz osy.
Bul oqıǵaǵa qatysty quqyq qorǵaý ókilderiniń de pikirin bildik. Shymkent qalalyq polısııa departamenti tergeý basqarmasynyń basshysy О́mirbek Bekberdıevtiń aıtýynsha, aryz negizinde qarasha aıynda qozǵalǵan 4 is boıynsha kúdikti Qaırat Ibraımov qamaýǵa alynǵan. Aı sońynda polısııa isti sotqa ótkizedi. Sot joǵaryda aıtqanymyzdaı, aıyptalýshyny úı qamaqta otyrý shartymen úkim shyǵaryp bosatqan. Jeltoqsan aıynda taǵy da aryz boıynsha jańa is qozǵalǵan. Sol úshin qazir kúdikti izdestirilip jatyr. 9 adamnyń aryzymen endi jańa is boıynsha tergeý júrgiziledi. Degenmen alaıaqtyq babymen Turan aýdandyq sotynda burynǵy is áli qaralyp jatyr. Sotqa taǵy da osyndaı bappen jańa is joldanǵaly tur.
Bul jerde bir tańǵaldyratyny – kúdiktiniń sonshalyqty arsyzdyǵy men zańdy belden basýy. Áıtpese sot otyrysy ótedi, ózi oǵan barmaıdy, sóıtedi de jańa jyldyń qarsańynda jábirlenýshiniń birine telefon shalyp, kafede otyrǵanyn aıtyp, tez arada 37 myń teńge salyp jiberýin talap etip, tilegi oryndalsa 3 mln teńgesin qaıtaratynyn aıta ma? Álde bul arada qandaı da bir qylmystyq júıeniń shynymen de bar bolǵany ma? Bul kúmándi jaıttar endi tergeý barysynda anyqtalady.
Ekinshi másele – aqsha usynǵan adamdardyń qarjylyq saýatsyzdyǵy. О́ıtkeni memlekettik grant – jeke kásipkerlik bastamany qoldaý úshin beriletin tegin qarajat. Al bul qarjyny ortaǵa áldekimderdi salyp satyp alýdyń ózi zań buzýshylyq emes pe?
ShYMKENT
