«Qazaqstan halqyna» qory: Eki jylda atqarylǵan jumys

«Qordyń barlyq jumysy seriktes­teri­mizben ózara árekettesýge negizdelgen, birde-bir qaıyrymdylyq jobasy olarsyz júzege aspaıdy. Osy sátti paıdalana otyryp, seriktesterimizge birlesken jumys úshin alǵys bildirgim keledi», dep bastady sózin B.Jámishev.

«Qor qyzmetiniń basym baǵyttary – Qazaqstan Respýblıkasynyń halqyna densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik qoldaý, bilim berý, mádenıet jáne sport salalarynda qaıyrymdylyq kómek kórsetý. Tótenshe jaǵdaıdan zardap shekken azamattarǵa da kómek kórsetiledi. Qordyń baǵdarlamalary aýyldyq eldi mekender men shaǵyn qalalarǵa basa nazar aýdara otyryp, elimizdiń barlyq 20 aımaǵynda júzege asyrylyp jatyr.

Qor 67 qaıyrymdylyq baǵdarlama men jobalarǵa bastama jasady. Olardy jalpy somasy 177 mlrd teńgege iske asyrý josparlanǵan. «Qazaqstan halqyna» qory ıelik etetin qarjy resýrstarynsyz qaıyrymdylyq jobalaryna bastamashylyq jasaý jáne iske asyrý múmkin bolmas edi. Qordyń resýrstary qaıy­rymdylyq jarnalary esebinen qalyp­tastyryldy. Qazirgi ýaqytta qorǵa 196,6 mlrd teńge tústi. Onyń ishinde 2 jyl ishinde Qor jalpy somasy 90,9 mlrd teńge­ge qaıyrymdylyq kómek kórsetti. Búgingi tańda shyǵyndar 90,9 mlrd teńgeni qurady, biraq biz bekitken jáne iske asyrýmen aınalysatyn jobalardyń barlyǵy 177 mlrd teńgeni qurady», dedi B.Jámishev.

Kollajdy jasaǵan –Záýresh Smaǵul, «EQ»

Sondaı-aq ol 131 mlrd teń­geni 60 qazaqstandyq kompanııa, 20 mlrd teńgeden sál astam somany «Samuryq-Qazyna» qory aýdarǵanyn, al 39 mlrd teńge iri donor-jeke tulǵalardan kelip túskenin habarlady. Budan bólek, halyqtan da aqsha aýdarymdary bar ekenin atap ótti. Mysaly, birneshe kún buryn úsh qurylys kompanııasynan balalar men jastarǵa protez jasaý jobasyn iske asyrýǵa 500 mln teńge tústi.

«Ulttyq ál-aýqat qory týraly» zańǵa sáıkes, jyl sa­ıyn «Samuryq-Qazyna» qory taza tabysynyń keminde 7 pa­ıyzyn «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qoryna aýdaratyn bolady. 2022 jylǵy qarjylyq eseptiliktiń qorytyndysy bo­ıynsha «Samuryq-Qazyna» qory «Qazaqstan halqyna» qoryna 66,6 mlrd teńge kóleminde qarajat bóldi. Bul rette 20,6 mlrd teń­gesi alǵashqy jarna retinde tús­ti. Qalǵan soma kelisimge sáı­kes 2024 jylǵy naýryzǵa deıin jiberiledi. Bul qarajat Qazaq­stan Respýblıkasynda onko­lo­­gııalyq aýrýlarmen kúres jónin­degi 2023-2027 jyldarǵa arnal­ǵan Keshendi josparda kózdelgen is-sharalardy iske asyrýǵa jáne orfandyq aýrýlary bar azamattardy dárilik preparattarmen qamtamasyz etý jónindegi bekitilgen tásilderge sáıkes 2024 jyly dári-dármek satyp alýǵa jumsalady», dedi B.Jámishev.

Sondaı-aq «Lotereıa jáne lotereıa qyzmeti týraly» zańnyń 14-babyna sáıkes, ulttyq lotereıa operatory «Sátti jul­dyz» AQ 2023 jyly Qorǵa 4,887 mlrd teńge aýdarǵan. Budan bólek, turǵyndardan qa­byl­danǵan ótinishter men úkimet­tik emes uıymdardyń usynys­taryn taldaý negizinde qazaqstan­dyqtardyń másele­lerin júıeli sheshýge baǵyttal­ǵan birqatar qaıyrym­dylyq baǵdarlama men joba qolǵa alynyp jatyr.

«Densaýlyq saqtaý salasynda 103,3 mlrd teńgeni quraıtyn 12 qaıyrymdylyq baǵdarlama men joba júzege asyrylyp jatyr. Qor sırek kezdesetin (orfandyq) aýyr ómirge qaýip tóndiretin jáne sozylmaly aýrýlary bar 382 pasıent dári-dármekpen qam­tamasyz etilgen. Sonyń 296-sy – bala. 39 preparat satyp alyndy. Onyń 9-y alǵash ret Qazaqstanǵa ákelinip otyr. Olar­dyń qatarynda álemdegi eń qym­bat «Zolgensma» preparaty bar. Satyp alýdyń jalpy somasy 31,6 mlrd teńgeni qura­dy. Ahondroplazııamen aýyratyn 10 bala súıektiń ósýin yq­pal etetin ınnovasııalyq «Vokssogo» (Vosorıtıd) prepara­tyn qabyl­daýdy bastady.

Ataýly kómek kórsetý bo­ıynsha keńeıtilgen tásilder men algorıtmderdi engizý aıasynda 25 pasıent shetelge emdelýge jiberildi, oǵan 460 mln teńge jumsaldy. Shetelge biz bas medısınalyq uıymdardyń qan­daı da bir baǵyttar boıynsha qory­tyndylary bar erekshe jaǵ­daılarda jiberemiz. Birin­shi­den, bul aýrýlar bizdiń elde em­delmeıdi. Ekinshiden, em ala almaǵan, bıýdjetten qa­ra­jat bólinbegen jaǵdaıda jibe­ri­ledi. Onkologııalyq naýqastardan shetelde emdeý boıynsha ótinishter óte kóp», dedi B.Jámishev.

Sondaı-aq 13 aımaqtaǵy 28 medısınalyq uıymǵa oftal­mologııalyq skrınıngke, shala týylǵan nárestelerdiń retınopatııasyn emdeýge arnalǵan jabdyqtar jetkizildi. Bul damymaǵan kórý organdaryn erte anyqtaýǵa jáne emdeýge, balalardyń múgedektigin boldyrmaýǵa múmkindik beredi.

«Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ ýnıversıtettik klınıkasynda 2023 jyldyń mamyrynan jeltoqsanyna deıin múıizdi qabyqty transplantasııalaý boıynsha 93 operasııa jasaldy. Dárigerler qordyń aqshasy qajet emes deıdi. Bizdiń elde máıit donorlyǵy qaıtadan iske qosylýy úshin zańdy ózgertý kerek. Biz Úkimet pen jurtshylyqty transplantasııa, máıit donorlyǵy týraly zańnyń ózgerýine jol ashý úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birlesip tıisti konferensııa ótkizdik. Qazirgi tańda 4 myń adamǵa aǵzalardy shuǵyl transplantasııalaý qajet. Shuǵyl qasań qabyqty transplan­tasııalaýdy qajet etetin 304 pasıent transplantasııa arqyly kórý qabiletin qalpyna keltire aldy. Qazaqstanda donorlyq materıaldyń tapshylyǵyna baılanysty qasań qabyqtardy tasymaldaý AQSh-tan júzege asyrylady», dedi B.Jámishev.

Spıkerdiń aıtýynsha, qater­li isikke qarsy kúrestiń 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jos­paryn iske asyrý sheńberin­de 2023 jyly onkologııalyq qyzmetti jabdyqtaý bóliginde 19,87 mlrd teńge qarastyrylǵan. Sondaı-aq onkologııalyq aýrýlarmen aýyratyn azamattardy dári-dármekpen qamtamasyz etýdi qarjylandyrý boıynsha 17 mlrd teńge bólingen. Bes oblysqa joǵary tehnologııalyq zamanaýı onkologııalyq qural-jabdyqtardy satyp alý jos­par­lanǵan. Atap aıtqanda, 6 jeli­lik elektrondy údetkish, 5 kom­pıý­terlik tomograf satyp alyný josparlanǵan. QazUǴZI-ǵa bir navıgasııalyq júıe ákelip qoıyldy.

«Qor ozyq emdeý tehnologııalaryn engizetin otandyq medısınalyq uıymdardyń pasıentterge medısınalyq kómek kórsetý jobalaryn qarjylandyrady. «Balalar neırohırýrgııalyq qyzmetin damytý» jobasy balalardyń bas mıynyń patologııasyn emdeýde neırohırýrgııanyń joǵary tehnologııalyq ádisterin engizý maqsatynda respýblıka óńirlerindegi medısınalyq uıymdarǵa zamanaýı qural-jabdyqtar ákelý josparlanǵan. Jyl sońyna deıin elimizdiń 19 óńirindegi 22 medısınalyq uıym jalpy quny 3,4 mlrd teńgege zamanaýı qural-jabdyqtar alady.

Halyqqa medısınalyq kó­mek kórsetý sapasynyń negiz­gi quram­­das bóliginiń biri – maman­dardyń biliktiligin arttyrý. Osy maqsatta medısınalyq genetık pen ýltradybystyq dıagnostıka salasynyń 50 dárigeri shetelderde, sondaı-aq qarasha aıynda Túrkııada 24 transplantasııalyq úılestirýshi kýrstan ótti.

Seriktesterimizben birge 7 qalada – Atyraý, О́skemen, Taldyqorǵan, Shymkent, Taraz, Oral, Saryaǵash qalalarynda damýynda aýytqýy bar balalarǵa erte aralasý ortalyqtaryn ashtyq. 2024 jyly balalardyń erte múgedektigin anyqtaý jáne aldyn alý úshin taǵy 6 ortalyq ashylady», dedi B.Jámishev.

Qor basshysynyń aıtýynsha, áleýmettik qoldaý jáne ońal­tý salasynda jalpy soma­sy 15,9 mlrd teńgeni quraı­tyn 15 joba júzege asyrylyp jatyr. Atyraý, О́skemen, Taldy­qorǵan, Shymkent, Taraz, Oral, Saryaǵash qalalarynda 7 erte aralasý ortalyǵy ashylǵan. Taldy­qorǵan, О́skemen, Pavlo­dar, Taraz jáne Shymkent qala­larynda aýtızm jáne basqa da psıhıkalyq aýytqýlary bar balalarǵa arnalǵan 5 ortalyq jumysyn bastady. Budan bólek, taǵy 9 ortalyq ashý jumystary júrgizilip jatyr.

«Qor balalar men jastardy ońaltýdyń tehnıkalyq qural­dary­men qamtamasyz etý boıynsha jobalardy qarjylandyrady. Atap aıtqanda, 29 jasqa deıin­gi múmkindigi shekteýli bala­lar men jastardy ınnovasııa­lyq protezdik-ortopedııalyq bu­ıymdarmen qamtamasyz etedi. Qazirgi tańda 128 adamǵa, sonyń 29-y  bala, bıonıkalyq jáne teńge somasyna modýldik protezder alynǵan. Jalpy somasy 1,073 mlrd teńgeni quraıdy. Tirek-qımyl apparaty buzylǵan balalardy robottandyrylǵan quraldarmen qamtamasyz etý baǵdarlamasy boıynsha 13 ekzoskelet daıyndalyp, balalar­ǵa úıinde paıdalanýǵa berildi. Jaqynda tehnıkalyq ońaltý quraldarynyń kómegimen úıde balalardy ońaltý jobasy iske qosyldy.

Ońaltý ortalyqtaryn qan­sha qursaq ta, balalardyń osy orta­lyqtarda bolý ýaqyty shekteýli bolatyny túsinikti. Sol sebepti biz seriktesterimizben birge ońal­tý dınamıkasyn joǵaltpaý maq­satynda arnaıy jobany jú­zege asyrý máselesin sheshtik. Mundaı balalardyń otbasylaryna úıge tehnıkalyq ońaltý quraldary beriledi. Basynan bas­tap belgili bir qarajat bólinedi, progreske baılanysty ońaltý ýaqytyn uzartýǵa qol jetkizetin adam sany edáýir artady», dedi B.Jámishev.

Jańa jobany synaqtan ótkizý úshin 4 qanatqaqty óńir anyq­talǵan. Olar: Abaı, Qyzyl­or­da, Pavlodar oblystary jáne Shymkent qalasy. Joba­nyń somasy – 4,5 mlrd teńge. Ol sátti jú­zege assa, mun­daı bastama eli­mizdiń basqa óńir­lerin­de de en­gi­ziledi. Budan bólek, «Tusaý ke­ser» jobasy qarjy­lan­dyry­la­dy. Sonyń aıasynda elimizdiń 5 ob­ly­synda múmkindigi shekteýli ba­la­larǵa arnalǵan 5 dene shy­nyq­­tyrý-saýyqtyrý úıirmesi ashyl­ǵan. Balalar beıimdelgen sportpen tegin aınalysa alady.

«Almatyda 13 mektepte arbamen júretin balalardy kóterýge arnalǵan lıftter ornatyldy. Inklıýzııa kádimgi mektepterde erekshe balalardy oqytý múmkindigin qarastyryp otyr. Kóbine baspaldaqtar arbamen júretin balalardyń mektepke kirýine kedergi keltiredi. Bizde taǵy birneshe qanatqaqty joba bar. Osy rette, bul balalardyń mektepterge emin-erkin barýy úshin Shymkent pen Astanadaǵy oqý oryndaryn jabdyqtaımyz», dedi B.Jámishev.

Spıkerdiń aıtýynsha, «Bilim-ınnovasııa» lıseıleriniń tájirı­besi qarastyrylyp jatyr. Soǵan sáı­kes, túrli saladaǵy muǵa­lim­­derdi daıyndaý júzege asy­ryl­maq. Budan bólek, «Bola­shaq ın­je­nerler» jobasy aıasynda aýyl­dyq jerlerde robottyq teh­nı­ka kabınetterin jabdyqtaý kózdelgen.

«100 bala sport zaly» baǵ­dar­lamasy aıasynda «24 balalar sport zaly» jobasy júzege asyryl­ǵan. Soǵan sáıkes, elimiz­diń 9 oblysynda sporttyq ın­fra­qury­lymy tómen 24 shalǵaı qala men aýylda 24 sport zaly ashyl­dy. Spıkerdiń sózine súıensek, «Qazaqstan halqyna» qory qazaqsha kúres, boks, gımnastıka sekildi sport túrlerine jabdyqtar satyp alýǵa kómek kórsetedi.