Tabaqsaı tarlandary

Áljan aǵa týyp-ósken óńirden shyq­qan sportshylar álemdik arenany baǵyndyryp, Tabaqsaıdyń dań­qyn dúrkirete tústi. Boksshy Baqyt Sársekbaev Beıjiń olımpıadasynyń chem­pıony atandy. Sáken Bıbosynov Tokıo olımpıadasynyń qola medalin jeńip aldy. Ábıba Ábýjaqynova dzıýdodan álem birinshiliginiń júldegeri boldy. Sondyqtan ba Tabaqsaı dese, á degennen sport salasyndaǵy talantty qandastarymyz oıǵa oralady. Megapolıstiń irgesindegi alaqandaı aýyl­dan Olımpıada, álem, Azııa chempıondary shyqty. Jaqynda Tashkentke barǵan saparymyzda talaı sportshynyń tomaǵasyn sypyrǵan Tabaqsaıǵa barýdyń sáti túsken edi.

Negizi, Tashkentke bokstan el chempıonatyn tamashalaýǵa barǵan edik. 13 salmaq dárejesinde synǵa túsken boks­shylar arasynda bes qazaq óreni tuǵyrǵa kóterildi. 63,5 kıloda Rýslan Abdýllaev chempıon atansa, 92 kıloda óner kór­setken Madııar Saıdrahımov kúmis me­dalǵa ıe boldy. Al 71 kıloda álem chem­pıony Asadhýja Mýıdınhýjaevpen qaımyqpaı judyryqtasqan Aman Qonysbek, Abdýqaıym Masharıpov (48 kg) pen Saıat Ilııasov (60 kg) qola júldeni qanaǵat tutty.

Chempıonat aıaqtalǵan kúnniń erte­ńinde bokstan álem chempıony Rýslan Abdýllaevtyń týǵan jeri Qybyraı aýda­nyna qarasty Qypshaq aýylyn betke aldyq. Aldymen Rýslan 6-synypqa deıin bilim alǵan №13 mektepke soqtyq. Bizdi kútip alǵan mektep dırektory Álibek Álimbaevtyń aıtýynsha, aýylda shamamen úsh myńnan astam adam turady.

– 320 oqýshy eki aýysymda bilim alady. Rýslan bizdiń mektepte 6-synypqa deıin oqydy. Keıin Shyrshyqtaǵy sport ınternatyna túsip, sonda támamdady. О́zbekstan chempıonatynda 48 kılo salmaqta 3-oryn alǵan Abdýqaıym Masharıpov ta bizdiń oqý­shymyz. Bulardan bólek, Jasulan Zaıyrov, Beknur Abdýǵapparov, Islam Erjanov syndy oqýshylarymyz túrli sport túrlerinen el chempıonattaryna qatysyp, mektebimizdiń abyroıyn as­qaqtatyp júr. Kókparǵa qatysatyndar da jeterlik, – dedi mektep dırektory.

Bul mektepte Rýslannyń qaryndasy Roza da bilim alady. 9-synypta oqıtyn ol voleıboldan mektep quramasynyń beldi múshesi. Rozamen de az-kem tildestik. «Men voleıbolmen aınalysamyn. Negizi sambo kúresimen shuǵyldanǵym kelgen. Biraq Rýslan ruqsat bermedi. Ákemiz 2018 jyly o dúnıelik bolǵannan keıin barlyq jaýapkershilik Rýslannyń moınyna tústi. Ol kóbine qurama jattyǵýynda bolǵandyqtan úıdiń sharýasymen Danııar aǵam aınalysady», dedi Roza Abdýllaeva.

Kelesi kúni Olımpıada shyńyna kóte­rilgen álemniń áıgili basketbolshysy Áljan Jarmuhamedov, bokstan Olım­pıada chempıony Baqyt Sársekbaev pen álem chempıony Sáken Bıbosynovqa besik bolǵan Bostandyq aýdany Tabaqsaı aýylyn betke aldyq. Jol-jónekeı talaı chempıondy baýlyǵan Shyrshyq shaharyndaǵy Olımpııadalyq rezervti daıarlaý mektebine soqtyq.

– Samat aǵa (Samat Ilııasov – red.) «Qazaqstannan meımandar keledi» degennen keıin, qýanyp qarsy alyp otyrmyz, – dedi mekteptegi boks úıir­mesiniń jattyqtyrýshysy Muhammed Baıdáýletov. – Internat 1978 jyly qurylǵan. Aldymen eskek esý men boks úıirmesi ashylǵan. Odan keıin ár jyldary bir-bir sport túrinen qosylyp, qazir 16 sport túrinen 450 bala oqıdy. Sonyń ishinde 52 boksshy bar. Mundaı sport mektepteri oblys ortalyqtarynyń bárinde bar. Shyrshyqtaǵy bizdiń mekeme eń úzdigi desem artyq aıtqanym emes.

Rasynda da Muhammed aıtqandaı, sport-ınternatynyń ınfraqurylymy óte jaqsy eken. «О́zderińiz kýá bolǵan О́zbekstan chempıonatynda bizdiń qazirgi oqýshymyz Shavkod Boltaev fınalǵa deıin jetti. Saıat Ilııasov 3-oryn aldy. Jalpy, jastar quramasynda 2 boksshy, jasóspirimder quramasynda 4 boksshymyz óner kórsetedi. Olar 10-11 synypta oqıdy. Bahodır Jalolov, Rýslan Abdýllaev, Sanjar Tursynov, Elnur Abdýraımov sekildi álemdi moıyndatqan boksshylardyń barlyǵy osy mektepte bilim alǵan. Sondaı-aq taekvondoshy Svetlana Osıpova, Ferýza Sadyqova, eskek esýshi Nılıýfar Zakırova, aýyr­atlet Rýslan Nýrıddınov sekildi myq­ty sportshylar da osy shańyraqtan shyq­qan, – dedi M.Baıdáýletov.

1972 jylǵy basketboldan KSRO qu­ramasy sapynda Mıýnhen olım­pıadasynyń chempıony bolǵan Áljan Jarmuhamedov, bokstan Beıjiń olım­pıadasynyń jeńimpazy Baqyt Sár­sekbaev, Tokıo olımpıadasynyń qola júldegeri Sáken Bıbosynov, dzıýdodan álem birinshiliginiń qola júldegeri Ábıba Ábýjaqynova sekildi qazaqtyń birtýar ul-qyzdary shyqqan Tabaqsaıǵa da taban tiredik. Aldymen Sáken Bıbosynov oqyǵan bir qabatty eskileý №8 mektepke bardyq. Bizdi mektep dırektorynyń orynbasary Erlan Bórteshov jyly qarsy alyp, Sáken týraly áńgimege kóshti.

– Sáken munda 8-synypqa deıin bilim aldy. Men oǵan eńbek páninen sa­baq berdim. О́te qarapaıym, belsendi ári talapshyl bala edi. Sáken týǵan aǵasy Tastemirmen birge Olımpıada chempıony Baqyt Sársekbaev jattyqqan shaǵyn ǵana sport zalda ter tókken, – dedi E.Bórteshov.

Onyń aıtýynsha, Sáken ótken jaz­da arnaıy kelip, ákesine qudaıy tamaq beripti. Ákesi dıqanshylyqpen, ujymshardyń kóligin aıdaǵan. Sákendi boksqa aǵasy Tastemir alyp kelipti. Tastemir de bilikti boksshy. Al anasy úı sharýasymen aınalysqan.

– Sákenniń synyp jetekshisi – matematıka pániniń muǵalimi Gúlzaıra Anarbaeva. Al bastaýyshta Ardaq Musa­qulovadan bilim aldy. Buryn bul aýyl­da tek qazaqtar tútin tútetetin. Qazir aralas turamyz. Aýyl halqynyń birazy quqyq qorǵaý organdarynda, zaýyttarda jumys isteıdi. Al jastarymyzdyń kóbi Astanada, Almatyda nápaqasyn taýyp júr. Mektebimizde 173 oqýshy bar.

16 muǵa­limimiz sabaq beredi. О́zbekstan qa­zaq­tary atajurtta ótip jatatyn túr­li deńgeıdegi baıqaýlarǵa qatysady ǵoı. Bizdiń de oqýshymyz Sabına Jora­bekova jaqynda Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda ýnıversıtetiniń grantyn jeńip alyp, sol jaqqa oqýǵa tústi, – dedi ol.

Sáken turǵan bir qabatty shaǵyn ǵana úıdiń qabyrǵasy mekteptiń baý-baqshasymen japsarlas ornalasqan eken. Qazir onda basqa otbasy tútin tútetip otyr. Boksshynyń ákesiniń inisi osy aýylda. Endi sol úıge barsaq degen tilek bildirdik. Bizdi Sákenniń nemere qaryndasy Dınara Bıbosynova qarsy aldy. «9-synypta oqımyn. Sá­ken aǵamyzben maqtanamyz. Ol aqyl­dy ári aıtqan sózinde turatyn adam. Bizge árdaıym qamqorlyq kórsetedi. Ákelerimiz 9 aǵaıyndy: 4 ul, 5 qyz. Biz Sákenniń árbir jetistigine qýanamyz. Qoldaý kórsetemiz. Áýletimizde bokspen aınalysyp júrgen baýyrlarym bar. Biraq olar áli kishkentaı», dedi Dınara.

Budan keıin Tabaqsaı aýylyndaǵy №7 orys mektebine bas suqtyq. Atalǵan oqý ordasynan Áljan Jarmuhamedov pen Baqyt Sársekbaev syndy eki birdeı Olımpıada chempıony shyqqan. Olım­pıadaǵa bastaý bolǵan mekteptiń janyndaǵy shaǵyn ǵana zaldy da kórdik. Osy jerde Baqyt Sársekbaev pen Sáken Bıbosynov jattyqqan. Bizdiń kel­genimizdi estigen boıda Baqyttyń jeke bapkeri bolǵan Kárim Mahmýdov ta osy jerden tabyldy. Qazaqstannan О́zbekstanǵa qaıta oralǵan Kárim aǵamyz jaqynda ǵana mereıli 70 jasqa tolypty. Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysyn biz de quttyqtadyq. Ári qaraı Kárim bapker áńgimeni jalǵap ketti.

– Bul jerde kimder jattyqpady deı­sizder? Barlyǵynyń qoltańbasy qalǵan. Áljan Jarmuhamedov te osy mek­tepte bilim alǵan, – dep bastady aǵa­myz áńgimesin. – Áljan ekeýmiz dos boldyq. Onyń menen birer jas úl­kendigi bar. Soǵan qaramastan ekeýmiz birge júretinbiz. Shatyrdyń ústine shyǵyp kepter ustaıtynbyz. Shóp oratynbyz. Traktor aıdaıtynbyz. Ol kish­kentaıynan ádil ári qarapaıym jigit edi. Mektepti bitirgen soń Shyrshyqtaǵy za­ýyt­ta eki jyldaı jumys istedi. Keıinnen birjola sportqa, basketbolǵa den qoıdy. Instıtýtqa oqýǵa tústi. Osynaý shaǵyn sportzalda Sáken Bıbosynovtyń aǵasy Tastemirdi de jattyqtyrǵanmyn. Ol kezde Sáken kishkentaı bolatyn. Ara­synda kelip turdy. Keıin Baqytpen birge Qazaqstanǵa qonys aýdardym da, Tastemirge Almatyǵa, Qyzylordaǵa ba­rýǵa keńes berdim. Aıaqalysy jaman bolǵan joq. Al Sáken qazir kúlli qazaq maqtanatyndaı boksshyǵa aınaldy, – dedi K.Mahmýdov.

Beıjiń olımpıadasynda el qurama­syna jalǵyz altyn medaldy syılaǵan Baqyt Sársekbaev Kárim aǵanyń shákirti ǵana emes ári jıeni. «Baqyt Pavlodardan Tabaqsaıǵa kelgennen keıin ózim baýlyp, О́zbekstan quramasyna iliktirdim. Ár jyldary О́zbekstannyń 7 dúrkin chempıony, 2002 jyly Azııa oıyndarynyń qola júldegeri, Azııa chempıony atandy. Áıtkenmen, 2004 jyly quramaǵa ilinbeı Afına olımpıadasyna bara almadyq. Odan keıin 2004 jyldyń jeltoqsan aıynda 69 kılo salmaqta Qazaqstan birinshiligine qatysyp, chempıon atandyq. Ári qaraı onyń juldyzdy sáti bastaldy», dedi bapker.

Kárim aǵanyń aıtýynsha, shaǵyn sportzaldy mektep janynan ózderi 1978 jyly memlekettiń qoldaýymen salǵan. Búginde ol jasóspirimder arasynda Azııa chempıonatynyń fınalısi Ásem Tólegenovany jattyqtyryp júr.

Tabaqsaıdyń tómengi jaǵyndaǵy №9 mektepte búginde Qazaqstan namysyn qorǵap júrgen dzıýdodan álem birin­shiliginiń qola júldegeri Ábıba Ábýjaqynovanyń oqyǵanyn bireý bilse, bireý bilmeıdi. Kárim aǵamen áńgimelesip otyryp, kúnniń batyp ketkenin de baıqamaı qalyppyz. Sol sebepti Ábıba oqyǵan bilim oshaǵyna soǵýdyń sáti tús­pedi. Ábıbamen telefon arqyly tildestik.

– Tabaqsaıǵa arnaıy barǵandaryńyz úshin kóp rahmet. Onda týystarym turady. №9 mektepte bilim aldym. Sa­baqty bir kisideı jaqsy oqydym. Keıin­nen Tashkentte, odan keıin Alma­tydaǵy kolledjde bilim aldym. Dál qazir bar maqsatymyz – Olımpıada joldamasy. Ol úshin Gran-prı dodalarynda bıik tuǵyrdan kórinip, upaı jınaý kerek. Buıyrtsa jospar oryndalady dep senemiz, – dedi ol.

Qarap otyrsańyz, shaǵyn ǵana bir aýyl­dan tórt birdeı chempıonnyń shyǵýy tegin emes qoı. Búginde Áljan basqan topyraqtan qanshama chempıon shyǵyp jatyr. Osydan keıin Tabaqsaıdy chempıodar aýyly demeı kórińiz.

Túndeletip Tabaqsaıdan Tashkentke jolǵa shyqtyq. Jolda kólik júrgizýshisin kóndirip, bokstan álem chempıony Rýslan Abdýllaevtyń shańyraǵyna bardyq. Chempıonnyń anasy Ulbosynmen tanysyp, az da bolsa áńgimelestik.

Olımpıadada keıbir memlekettiń qoly jete almaı júrgen júldelerdi bir ǵana aýdan sportshylary jeńip alǵanyn estip te, kórip te júrmiz. Alysqa barmaı-aq, elimizdegi Jambyl oblysynyń Turar Rysqulov aýdanynan tórtkúl dúnıege tanylǵan, tórtjyldyqtyń irgeli dodasynda kók týdy jelbiretken tórt sańlaq shyqqan. Olımpıadada Ermahan Yby­raıymov – altyn men qola, Islam Baı­ramýkov – kúmis, Aqjúrek Tańatarov – qola, Eldos Smetov kúmis pen qola me­daldy oljalady. Oǵan 1952 jyly Jam­­byl oblysynyń Lýgovoı (qazirgi Qulan aýyly) asyl tuqymdy at zaýy­tynda týǵan taza qandy qas sáıgúlik Ab­sent (aqalteke) 1960 jyly Rımde alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynda bas júldeni oljalady. Aqaltekeni tiz­gin­degen Sergeı Fılatov edi. Sondaı-aq Reseıdiń Daǵystan Respýblıkasynda Hasavıýrt degen shaǵyn ǵana qala bar. Nebári 155 myń halqy bar shahardyń sportshylary búginde erkin kúresten Olımpıadadan 12 altyn, 2 kúmis jáne 3 qola medal jeńip alǵany da tamasha kórsetkish. Bulardyń qataryn Tabaqsaı da tolyqtyryp tur.

ASTANA – TAShKENT – ASTANA